لینک‌های قابلیت دسترسی

پنجشنبه ۶ آبان ۱۳۹۵ تهران ۰۶:۳۷ - ۲۷ اکتبر ۲۰۱۶

خشم ايرانيان از سياست خارجي جمهوري اسلامي در درياي خزر

عليرضا طاهري

Summary of Today's BroadcastRFE/RL Persian ServiceSunday, April 28, 2002 - Widespread criticism of regime's handling of Caspian negotiations - Commentator writes letter of criticism to the Islamic Republic Leader - Protest in Qum against book on women musicians - Youth day - CIRA conference in Atlanta - Expediency Councils adds expatriates to the list of foreign investors Iranians Angered by Regime's Handling of Caspian Negotiations * In the aftermath of the fruitless Ashgabat summit, Iranians inside and outside Iran angrily criticize the government's handling of negotiations with other Caspian littoral states about Iran's share of the sea's resources. Iranians worry that, in hasty foreign policy moves, the Islamic Republic might give away Iran's historic right to the Caspian's lucrative oil and gas reserves. Citing the Iran-USSR treaties of 1921 and 1940, Majles reformists have called for the restoration of Iran's 50 percent share of the Caspian. The regime appears to be happy with 20 percent, but it does not have a clear definition of what that 20 percent represents. (Alireza Taheri) Commentator Criticizes the Leader as a Test of Regime's Tolerance * To test the tolerance of the Islamic Republic and its Leader towards criticism, political commentator and former presidential candidate Mohammad-Mohsen Sazegara publishes an open letter to the Leader, calling the regime's foreign policy "provocative," its domestic policy "one-man rule," and its cultural policy "defensive." A revolutionary court in Qazvin has charged Sazegara with the crime of "insulting the Leader" based on a campaign speech he gave last summer at Qazvin University. Sazegara tells RFE/RL that he does not believe the Islamic Republic Leader considers himself infallible, adding that with his letter, he wants to clarify the distinction between insult and criticism and let the people judge. (Amir-Mosaddegh Katouzian) Religious Students in Qum Protest Book on Women Musicians * A book of biographies of Iranian women musicians published last winter in Tehran sparked religious protests in Qum yesterday after a sentence about the Prophet of Islam's love for music was quoted from the book in the official government daily "Iran." The quotation is originally from a 10th Century anthology of Iranian musicians published 14 years ago in two volumes, says Tehran-based scholar of Persian music, Alireza Alinaqi. He tells RFE/RL that the quotation was used out of context in the contemporary book on female musicians, and the newspaper's use of the quote was inappropriate. Music was forbidden in post-revolutionary Iran until Ayatollah Khomeini decreed it permissible. However, women singers are still banned from broadcasting, performing in public or selling their records. (Mehdi Khalaji) Youth Day in Iran * Many youngsters in Iran tell RFE/RL that they have not heard of the official Youth Day. (Mahmonir Rahimi) Iran-based Scholars Absent From CIRA Conference in Atlanta * Difficulties in obtaining US visas kept Iran-based scholars from attending the 20th conference of the Center for Iranian Research and Analysis (CIRA) held April 16-28 at Atlanta's Emory University. According to M. Hossein Abghari, director of the Division of Economics and Business at Atlanta's Morehouse College, who organized this year's conference, more than 100 papers discussing "Human Rights Discourse and the Prospects of Change in Iran" were presented in the seminar's 25 sessions. A special program was devoted to the work of the London-based contemporary poet Esmail Khoi. Another featured speaker was human rights activist and lawyer Mehrangiz Kar, who spoke about "Cultural Relativism and Human Rights." Expediency Council Reconsiders Exiled Iranians as Foreign Investors * In mediating the dispute between the Majles and the Guardians Council over the bill to facilitate foreign investment, the Expediency Council agreed to treat Iranians living abroad as foreign investors. The conservative Guardians Council had proposed excluding foreign investors with Iranian origin from the bill's beneficiaries. (Fereydoun Khavand, Paris) WORLD * Israel says it is ready to end the siege at Arafat's compound in Ramallah. (Jamshid Chalangi, Cairo) * US Secretary of Defense Rumsfeld says the US will train the Afghan army. (Amir-Mosaddegh Katouzian) * Afghanistan's Islamic Party wants the former king limited to opening the 1500-member Supreme Council, allowing former president Borhanedin Rabbani to head it. (Alireza Taheri) * As thousands celebrate Saddam Hussein's 65th birthday in Baghdad, the Iraqi foreign minister arrives in Moscow. (Farideh Rahbar, Cairo) * German-based gynecologist Dr. Shahla Amu, who visits her homeland, Afghanistan, as a member of the German academic team, tells RFE/RL's correspondent in Kabul that 150 Kabul University teachers will be trained in Germany as part of an exchange program. (Golnaz Esfandiari, Kabul) * Islamic terrorists kill 12 in a church in Indonesia. Ethnic conflicts kill another 9 in India. (Mina Baharmast, Jamshid Zand) * Syrian communist leader Riad Turk goes on trial in Damascus; the Syrian government attempts to lure foreign investment during a conference attended by 800 investors from abroad. (Farideh Rahbar, Cairo) * German public opinion remains outraged at the death of 17 in last Friday's high school shooting. (Shahram Mirian, Cologne) ARTS AND IDEAS Life and Art of Turkish Poet Nazim Hekmat * To commemorate the Turkish poet's centennial, UNESCO declared 2002 the Year of Nazim Hekmat. Touraj Atabaki, who has translated many of Hekmat's books into Persian, reviews his life in poetry for RFE/RL. Modern Thought in Contemporary Iran * Inspired by a Russian princess, two Iranian Qajar-era reformists wrote social criticism from the point of view of a donkey. (Javad Tabatabai, Nazi Azima) Historical Research: Government in the Passage of Time * Tehran-based professor of political history Gholam-Hossein Mirza-Saleh discusses the roots of the Renaissance. (with Nazi Azima)خشم و انتقاد از سياست دولت ايران در قبال آينده خزر در روزنامه هاي تهران تا جايي تند و صريح است كه "انتخاب" به نقل قول از دكتر پيروز مجتهدزاده، كارشناس امور ژيوپوليتيك و استاد دانشگاه در لندن، مي نويسد: "اگر راهي كه دستگاه ديپلماسي ايران در خزر طي كرده، بر روي كاغذ بيايد، بايد آن را مچاله كرد و از پنجره به بيرون پرتاب كرد." نمود چنين خشم و انتقادات صريحي تنها در مطبوعات تهران به چشم نمي خورد. جامعه ايران نيز در كل به آن چه در خزر مي گذرد با سوء ظن مي نگرد. ايراني ها از آن نگرانند كه دولت، با اقدامي شتابزده، حقي را كه ايران در خزر دارد از دست بدهد، حقي كه از ديدگاه آنان حقي است مسلم و متكي بر دو قرارداد ميان ايران و شوروي سابق. بنا بر اين دو قرارداد كه به ترتيب در سال هاي 1921 و 1940 ميان تهران و مسكو بسته شد، درياي خزر دريايي است كه بر پايه اصل مشاع، مشتركا به ايران و شوروي سابق تعلق دارد. بازتاب سوء ظن به سياست هاي دولت ايران را در گفته هاي نمايندگان مجلس شوري نيز بروشني مي توان ديد. شماري از اين نمايندگان بار ها تاكيد كرده اند كه چون قراردادهاي ياد شده همچنان پا بر جاست، و كشورهاي جدا شده از شوروي سابق نيز بنا بر قراردادي كه در شهر مينسك بسته شد، تعهد خود را به محترم نگاه داشتن چنين قراردادهايي اعلام كرده اند، ايران نبايد از حق مالكيت عمدتا پنجاه-پنجاه در خزر بگذرد. در اين حال به نظر مي رسد كه اين جو ملتهب، سرشار از احساست، خشم و انتقاد، صرفا ريشه در ناتواني وزارت خارجه جمهوري اسلامي در تشريح روشن مواضع دولت آقاي خاتمي در قبال خزر دارد. منتقدان مي گويند: "آقاي خرازي، در اجلاس سران كشورهاي كرانه خزر، درباره آن چه مي گذشت چنان كسالتي از خود نشان داد كه آشكارا و بي هيچ پنهانكاري، بار ها دهان دره كرد." به گفته همين منتقدان، بي حوصلگي وزير خارجه جمهوري اسلامي در اجلاس سران خزر تا جايي پيش رفت كه او، هنگام سخنراني محمد خاتمي در عشق آباد، سر خودش را به خط خطي كردن يادداشت هاي روبرويش گرم كرد، و با كنار نهادن گوشي ويژه ترجمه، به سخنراني هاي حيدر علي اف رييس جمهوري آذربايجان و صفرمراد نايزف رييس جمهوري تركمنستان و ميزبان گردهمايي اشك آباد، عملا گوش نداد چون سخنراني آن ها به زبان روسي بود و آقاي خرازي روسي نمي داند. در ميان همراهان آقاي خاتمي، مهندس تهماسب مظاهري وزير اقتصاد و دارايي و دكتر الهه كولايي نماينده مردم تهران در مجلس با دقت بيشتري اجلاس عشق آباد را پي گيري مي كردند. با اين همه، غيبت مهندس بيژن نامدار زنگنه وزير نفت ايران در گرد همايي عشق آباد پرسش انگيز بود. از سوي ديگر، زمزمه هاي درباره اين كه جمهوري آسلامي با دريافت بيست در صد سهم از درياي خزر خرسند خواهد شد نيز با انتقادات هايي تند و با پرسش هاي آتشين روبروست. اين انتقادها و پرسش ها در حالي مطرح مي شود كه هنوز رسما گفته نشده است كه منظور از بيست در صد سهم چيست. به نظر مي رسد كه خود دولت ايران نيز دقيقا نمي داند در اين باره چه بگويد. اما يكي از همراهان آقاي خاتمي در عشق آباد، در گفت و گويي با راديوآزادي يادآوري كرد: "دولت آقاي خاتمي مسلما در پي گرفتن بيست در صد سهم از ريگ، ماسه و آب نمك خزر نيست." همو افزود:"دولت آقاي خاتمي به خوبي مي داند كه اكتشاف و بهره برداري از منابع نفت و گاز خزر در طرف ايران، كه طرف ژرف خزر است، به هزينه هاي سنگيني بيرون از توانايي مالي كنوني تهران نياز دارد. اين اشاره را بايد با اين واقعيت پر رنگتر كرد كه شرايط موجود اقتصادي تهران، اجازه نگهداري بهتر و توسعه منابع نفت و گاز در جنوب ايران را نمي دهد چه رسد به اين كه براي خزر نيز سرمايه گذاري شود. بر همين پايه، تحليلگران معتقدند كه سياست بهره گيري از ايجاد تاخير در تعيين سرنوشت نظام حقوقي خزر، دست كم تا آينده نزديك، بهترين گزينه براي ايران است. در واقع، آقاي خاتمي در اجلاس عشق آباد نيز از همين تاكتيك تاخير بهره گرفت. اما به نظر مي رسد كه ديگر كشورهاي كرانه خزر، بي توجه به اين تاكتيك ايران، تصميم گرفته اند به راه خود بروند و با ادامه عقد قراردادهاي دو يا چند جانبه، نگراني هاي ايران را دور بزنند. پنج كشور كرانه خزر اين دريا را به چشم كاسه اي سرشار از آب حيات مي بينند و هر يك مي كوشند تا ني درشت تري و قطورتري را در آن فرو كنند.

كمتر از يك هفته پس از ديدار سران در عشق آباد، نمود خشم و انتقاد صريح از سياست دولت محمدخاتمي در قبال مذاكرات برسر سهم ايران از منابع درياي خزر، تنها در مطبوعات تهران به چشم نمي خورد. جامعه ايران نيز در كل به آن چه در خزر مي گذرد با سوء ظن مي نگرد. الهه كولائي، نماينده مجلس شوراي اسلامي كه خاتمي را در كنفرانس سران در عشق آباد همراهي مي كرد گفت ايران هنوز نتوانسته است اهرم هاي قدرت خود را براي احقاق حق خود در درياي خزر شناسائي كند.

در همین زمینه