لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۰:۱۶ - ۵ دسامبر ۲۰۱۶

چشم انداز ديدار رئيس حكومت آذربايجان از تهران: انگيزه ها و موانع نزديكي ايران و آذربايجان


عليرضا طاهري عليرضا طاهري (راديوآزادي: ) نخستين و عمده ترين مانع بر سر راه نزديكي ايران و جمهوري آذربايجان اختلاف آن ها بر سر مالكيت يك حوزه نفتي در درياي خزر است. اين اختلاف، تابستان گذشته، تهران و باكو را تا آستانه يك درگيري نظامي پيش برد. حضور يك كشتي جمهوري آذربايجان براي لرزه نگاري در همين حوزه مورد اختلاف، ايران را ناگزير ساخت تا با بهره گيري از يك كشتي جنگي و حربه تهديد با نيروي هوايي، كشتي ياد شده را به عقب راند. اين كشتي در اختيار بي پي (بريتيش پتروليوم) شركت نفتي بريتانيايي بود. وزارت خارجه ايران سفير لندن در تهران را فرا خواند و به تلاش هاي اكتشافي شركت بريتانيايي اعتراض كرد. بدنبال اين اعتراض، در واكنشي دور از انتظار، شركت بريتيش پتروليوم بي هيچ چون و چرايي اعلام كرد كه از آن پس از هر گونه عملياتي در حوزه هاي نفتي مورد اختلاف در خزر سر باز خواهد زد. جمهوري آذربايجان نيز با توجه به ضعف نظامي و گرفتاي هاي داخليش، بخصوص اختلافش با جمهوري ارمنستان بر سر قرباغ كوهستاني، تنها با غر و لند به اين رويداد واكنش نشان داد. اكنون، آقاي علي اف در حالي به ايران مي رود كه آمريكا چند فروند قايق سريع السير در اختيار جمهوري آذربايجان گذاشته است، و روابط باكو با جهان غرب، بخصوص با آمريكا، بگونه اي روز افزون رو به گرمي مي رود. رييس جمهوري آمريكا به تازگي تحريم فروش سلاح به جمهوري آذربايجان را لغو كرد. به نظر مي رسد كه باكو چشم اميد خود را يكسره به غرب، به خصوص به آمريكا و تركيه دوخته است و با سرعت بيشتري از برادر بزرگ سابق خود، روسيه، دور مي شود. همين روند، احتمالا، يكي از عوامل مهم شكست پرزيدنت ولاديمير پوتين در ايجاد ستادي نظامي با فرماندهي روسيه براي دفاع از كشور هاي مستقل مشترك المنافع، جمهوري هاي بازمانده از اتحاد شوروي سابق بود. دومين مانع بر سر راه نزديكي بيشتر تهران و باكو، ريشه در اختلاف جمهوري آذربايجان با ارمنستان بر سر محدوده قرباغ كوهستاني دارد. باكو جمهوري اسلامي را بار ها متهم كرده است كه در مسئله قره باغ كوهستاني، همواره هوادار ارمنستان بوده است. سومين مانع مهم در راه نزديكي بيشتر تهران-باكو زمزمه هاي است كه درباره پيوستن و حتي يكي بودن آذربايجان ايران و جمهوري آذربايجات گاه و بيگاه در باكو شنيده مي شود. در اين حال و با توجه به سه مانع ياد شده، ايران و جمهوري آذربايجان را رشته هاي محكمي به هم مي پويوندد كه از آن ها مي توان در نزديكتر شدن تهران و باكو بهره گرفت. مهمترين اين رشته ها، مشتركات تاريخي، فرهنگي ديرين و همكيش و هم مبهب بودن مردم ايران و جمهوري آذربايجان است؛ هر چند رويكرد هاي رسمي دو حكومت در زمينه هاي ياد شده، يكسان نيست و حتي گاه ناهمخوان است. با تكيه بر همين رشته هاست كه پرزيدنت علي اف، به رغم قرارداد مودتي كه هشت سال پيش ميان تهران و باكو بسته شد، همچنان خواستار روابط هر چه صميمانه تري با ايران است. ناظران نيز مي گويند: اگر تند روهاي دو طرف فضاي ديدار حيدر علي يف از تهران را تيره و تار، و رشته هاي كهن را پنبه نكنند، زمينه براي ايجاد روابط صميمانه تر تهران-باكو كاملا فراهم است، به خصوص اگر جمهوري اسلامي بتواند هر چه زودتر براي رفع بحران در روابطش با آمريكا راهي بيابد، چون حضور و نفوذ آمريكا در تحولات منطقه انكار ناپذير است.

حيدرعلي اف، رئيس حكومت آذربايجان در آستانه مسافرت خود به تهران با سه مانع بزرگ روبرو است. در اين حال ايران و جمهوري آذربايجان را كيش و فرهنگي مشترك به هم مي پيوندد. براي مطالعه گزارش راديوآزادي درباره انگيزه و موانع براي نزديكي ايران و آذربايجان، دگمه متن فارسي را كليك بزنيد.

در همین زمینه

XS
SM
MD
LG