لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۲:۴۴ - ۵ دسامبر ۲۰۱۶

اعتراض جمهوري اسلامي به انتقادات توني بلر: تاريخچه پرتلاطم روابط حكومت ايران با بريتانيا


عليرضا طاهري

نيل كرامپتن كاردار سفارت بريتانيا در تهران ديروز به وزارت خارجه جمهوري اسلامي فرا خوانده شد. رييس اداره اول غرب اروپاي وزارت خارجه ايران، در ديدار با نيل كرامپتن، اتهامي را كه توني بلر به جمهوري اسلامي ايراد كرده است، بي اساس خواند و به گفته هاي نخست وزير بريتانيا رسما اعتراض كرد. توني بلر نخست وزير بريتانيا چهارشنبه گذشته، در برنامه "نيوزنايت"، برنامه خبري-تحليلي شبكه تلويزيوني بي بي سي، بدون آن كه از عبارت "محور شرارت" بهره گيرد، ايران را تهديدي براي جهان خارج خواند و گفت: "به نظر من، ايران با اقدامات خاصي كه مي كند، از ظرفيت تهديد جهان خارج برخوردار است." نخست وزير بريتانيا افزود: "من هوادار ارتباط با ايرانم اما ارتباط به شرطي كه روشن شود كه جمهوري اسلامي نمي تواند به پشتيباني از گروه هاي تروريستي ادامه دهد و همچنان قراردهايي براي دستيابي به سلاح هاي برخوردار از نيروي نابودي و كشتار انبوه ببندد." رييس اداره اول غرب اروپاي وزارت خارجه جمهوري اسلامي در اعتراض به گفته هاي توني بلر، به نيل كرامپتن كاردار بريتانيا يادآور شد: "جمهوري اسلامي ايران مبارزه با اشغالگري را مصداق تروريسم نمي داند و خود به عنوان يكي از بزرگترين قربانيان تروريسم، معتقد است كه مبارزه با اين پديده بايد همه جانبه، در چارچوب سازمان ملل متحد و به دور از اغراض دنبال شود." وزارت خارجه جمهوري اسلامي در اين اعتراض، بر هواداري خود از عمليات انتحاري در اسراييل تلويحا تاكيد كرد. نيل كرامپتن كاردار سفارت لندن در تهران در پاسخ گفت كه مراتب اعتراض ايران را به لندن منتقل خواهد كرد. طرح اعتراض رسمي جمهوري اسلامي به گفته هاي نخست وزير بريتانيا، هر چند با پنج روز تاخير انجام گرفت اما بي گمان بر سردي روابط كنوني لندن-تهران خواهد افزود. روابط لندن با روحانيان ايران، به خصوص با روحانيان محافظه كار و متنفذ، همواره نزديك و صميمانه بوده است. بريتانيا، بخصوص از دوران سلطنت فتحليشاه قاجار، با روحانيان طراز اول ايران باب مراوده گشود چون اهميت نفوذ اجتماعي اين گروه در جامعه ايران را بروشني دريافته بود. در سال هاي اخير نيز لندن مهمترين مركز جذب روحانياني از ايران بوده است كه از بيماري رنج مي برند، يا دوستدار گردش و خريد در پايتخت بريتانيا هستند. با پيروزي انقلاب اسلامي، روابط تهران-لندن تا پايين ترين حد ممكن تنزل كرد. در سال هاي پاياني جنگ هشت ساله و پر كشتار ايران و عراق، لندن كوشيد تا بار ديگر به تهران نزديك شود. اما آيت الله روح الله خميني رهبر جمهوري اسلامي با صدور فتواي قتل سلمان رشدي نويسنده بريتانيايي هندي الاصل داستان "آيات شيطاني"، هر گونه اميد به بهبود روابط ايران و بريتانيا را نقش بر آب كرد. پس از آن روابط دو كشور قطع شد تا سرانجام ايران، در دور اول رياست جمهوري محمد خاتمي توانست به لندن اطمينان دهد كه خطري متوجه جان سلمان رشدي نخواهد كرد. تلاش براي نزديكي مجدد ميان تهران و لندن، اندكي پيش از انتخاب آقاي خاتمي به رياست جمهوري آغاز شده بود. سفر محرمانه محمدجواد لاريجاني -معاون كنوني قوه قضاييه جمهوري اسلامي، يكي از نظريه پردازان بلند پايه جناح محافظه كار و عضو يكي از خانواده هاي روحاني با نفوذ ايران - به لندن، در آستانه انتخابات رياست جمهوري در سال 1376، بخشي از همين تلاش بود. ديدار محرمانه محمدجواد لاريجاني با نيك براون - مسوول بلند پايه وزارت خارجه بريتانيا - براي جلب پشتيباني لندن از نامزدي علي اكبر ناطق نوري در انتخابات رياست جمهوري در ايران نيز بود. درز كردن خبر اين ديدار محرمانه در لندن، از عوامل موثر پيروزي محمد خاتمي بر عل اكبر ناطق نوري حريف محافظه كارش بود. با اين همه، همين نيك براون بود كه پس از سال ها قطع رابطه ميان بريتانيا و جمهوري اسلامي، به سفارت در تهران منصوب شد. با پايان يافتن دوره سفارت نيك براون، لندن "ديويد رد اوي" يكي از ديپلمات هاي با سابقه و ايران شناسش را نامزد سفارت در تهران كرد. اما محافظه كاران جمهوري اسلامي با اين نامزدي به مخالفت برخاستند و با اين اتهام كه او سابقه جاسوسي دارد و يهودي است، اجازه پذيرش او را به دولت ايران ندادند. بريتانيا نيز حاضر نشد كس ديگري را به جاي آقاي "رد اوي" پيشنهاد دهد. "ديويد رد ا وي" همسر ايراني دارد، به خوبي فارسي حرف مي زند، و سال ها در سفارت بريتانيا در تهران كار كرده است. همو كسي است كه سرانجام موفق شد راجر كوپر بازرگان بريتانيايي به زندان افتاده در جمهوري اسلامي را آزاد سازد و از زندان اوين به لندن بازگرداند. جمهوري اسلامي راجر كوپر را متهم به جاسوسي كرده بود. درگيري تازه ميان تهران و لندن در زماني انجام مي گيرد كه جمهوري اسلامي شايد بيش از هر زمان ديگري نيازمند روابط بهتر با اروپا، بخصوص با بريتانياست.

وزارت امورخارجه جمهوري اسلامي با فراخواندن كاردار سفارت بريتانيا، به اظهارات توني بلر، نخست وزير اين كشور كه حكومت ايران را تهديدي براي امنيت جهان توصيف كرده بود، اعتراض كرد. رئيس اداره اول وزارت امورخارجه در واكنش به سخنان توني بلر، تلويحا حمايت جمهوري اسلامي را از عمليات تروريستي انتحاري عناصر تندروي فلسطيني عليه شهروندان اسرائيلي مورد تائيد قرار داد. درگيري تازه ميان تهران و لندن در زماني انجام مي گيرد كه جمهوري اسلامي شايد بيش از هر زمان ديگري نيازمند روابط بهتر با اروپا، بخصوص با بريتانياست. براي مطالعه متن كامل گزارش راديوآزادي در باره واكنش جمهوري اسلامي نسبت به اظهارات نخست وزير بريتانيا، دگمه متن فارسي را كليك بزنيد.

در همین زمینه

XS
SM
MD
LG