لینک‌های قابلیت دسترسی

شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۵:۲۹ - ۱۰ دسامبر ۲۰۱۶

شايعه انتقال مميزي كتاب به حوزه علميه قم


مهدي خلجي مهدي خلجي (راديوآزادي): بحران اخير کتاب در ايران با توقيف چند کتاب در ماه اخير و برخورد با اداره کتاب وزارت ارشاد و فشار بر ناشران شروع نشده است. روزنامه هاي رسالت و کيهان که به طيف تندروي محافظه کاران وابسته هستند از اواخر سال 1380 از آزادي نسبي در انتشار کتاب ابراز نگراني کرده بودند و مسئوليت را متوجه وزارت ارشاد مي دانستند. در جريان برگزاري نمايشگاه بين المللي کتاب در تهران و در اردي بهشت ماه گذشته، مطبوعات محافظه کار، از عرضه کتاب هايي در اين نمايشگاه سخن مي گفتند که به گفته آنها بنيان اخلاقي و ديني جامعه را متزلزل مي کند. در کنار اين ها چند نهاد سياسي و نظامي وابسته به حوزه علميه قم، مانند دفتر تبليغات اسلامي و تيپ ويژه امام صادق، تجمع هايي به راه انداختند و آن چه را که تهاجم فرهنگي در قلمرو کتاب و مطبوعات مي خواندند، محکوم کردند. همين طلاب در تظاهرات پانزده خرداد نيز در بيانيه خود صريحاً اعلام کردند که روند فعلي مميزي کتاب و نظارت بر چاپ نشريات و مطبوعات و اکران فيلم را نمي پسندند و خواستار آن شدند که اين امر مستقيماً زير نظر حوزه علميه قم اداره شود و با تدابير رهبر جمهوري اسلامي انطباق يابد. اگرچه طبق قانون، واگذاري مسئوليت مميزي کتاب به عهده حوزه علميه، نيازمند تصويب مجلس است، اما اين شايعه اکنون قوت گرفته که کانون هايي در قم، تلاش هاي گسترده اي را براي رسيدن به اين هدف آغاز کرده اند. حوزه علميه قم، يک نهاد سيال است و بر خلاف سازمان واتيکان در مسيحيت، تشکيلات اداري منسجم ندارد. تنها چيزي که رسماً وجود دارد، مرکز مديريت حوزه علميه قم است. اعضاي عالي اين مرکز از سوي رهبر جمهوري اسلامي تعيين مي شوند. کار اصلي اين مرکز به ترتيب دادن مسائل اداري و اجراي ثبت نام و شهريه و امتحانات محدود مي شود. اين مرکز هيچ گونه سلطه فکري و قانوني بر حوزه علميه ندارد و نمي تواند سياست هاي حوزه را تعيين کند. اما در کنار اين مرکز، نهادهايي در قم فعال هستند که اگرچه رسماً به حوزه علميه وابسته نيستند، داراي امکاناتي گسترده اند و مي توانند به نام حوزه بر مراکز تصميم گيري کشور فشار بياوردند. يکي از اين مراکز موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني است که زير نظر محمد تقي مصباح يزدي اداره مي شود. اين موسسه که يکي از بزرگ ترين ساختمان هاي شهر قم را در اختيار دارد و به پيشرفته ترين ابزارهاي الکترونيکي و کامپيوتري مجهز است، بر خلاف موسسات پژوهشي ايران يک موسسه کاملاً بسته است و تنها افراد معدودي حق ورود و خروج به آن را دارند. اعضاي اين موسسه که شاگردان مصباح يزدي به شمار مي آيند، در تفکر سياسي خود طرفدار راديکاليسم و شدت عمل هستند و در تفکر ديني از تفسيرهاي بنيادگراي اسلامي دفاع مي کنند. در تجمع هاي سياسي که در قم صورت مي گيرد نيز اين گروه فعال حضور دارند. گفته مي شود نهادهايي از اين دست، يکي از مراکز اصلي هدايت گروه فشار در ايران هستند. محافل آگاه در قم مي گويند با توجه به اين که حوزه علميه نماينده يا نهاد رسمي و مستقل ندارد، احتمالاً گروه ها يا نهادهاي سياسي در قم به نام حوزه مي خواهند اداره مميزي وزارت ارشاد را به دست بگيرند. اين گروه ها در قم مانع فعاليت نهادهاي مستقل و مدني حوزوي و غيرحوزوي شده اند و سابقه آنها نشان مي دهد که اگر مميزي کتاب به دست آنها بيافتد، آزادي بيان و نوشتار در ايران به طور جدي تري تهديد خواهد شد.

شايع شد روحانيون محافظه كاري كه مدارس تعليمات مذهبي شيعه در قم را تحت عنوان "حوزه علميه" اداره مي كنند، در خواست كرده اند که سانسور کتاب ها در همه زمينه هاي ادبي، هنري و علوم انساني به آنها واگذار شود. بحران اخير کتاب در ايران كه با توقيف چند کتاب در ماه اخير و برخورد با اداره کتاب وزارت ارشاد و فشار بر ناشران بالا گرفت، هنگامي شروع شد كه در اواخر سال 1380، روزنامه هاي رسالت و کيهان که به طيف تندروي محافظه کاران وابسته هستند از آزادي نسبي در انتشار کتاب ابراز نگراني کردند و مسئوليت را متوجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي دانستند. افتادن سانسور كتاب به دست گروهي در قم كه به نام حوزه علميه عمل مي كنند ولي از فعاليت هاي مدني حوزه جلوگيري مي كنند، باعث مي شود كه آزادي هاي مدني در ايران تحت تهديد جدي تري قرار گيرد.

در همین زمینه

XS
SM
MD
LG