لینک‌های قابلیت دسترسی

شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۶:۳۴ - ۱۰ دسامبر ۲۰۱۶

ميراث بهشتي: برنامه ويژه راديوآزادي


محمد خلجي: بررسي نقش آيت الله محمد بهشتي در استقرار حكومت روحانيون در ايران

در بيست و يكمين سالگرد انفجاري كه به كشته شدن آيت الله محمد بهشتي، نخستين رئيس قوه قضائيه كه از او به عنوان نامزد جانشيني آيت الله خميني در مقام رهبري جمهوري اسلامي نام برده مي شد، راديوآزادي در برنامه ويژه اي به نقشي مي پردازد كه او در استقرار حكومت ولايت فقيه درايران ايفا كرد. فرخ نگهدار، از رهبران سازمان فدائيان خلق (اكثريت) در لندن در مصاحبه با راديوآزادي مي گويد: بهشتي با قراردادن ولايت فقيه در چارچوب قانون و به وجود آوردن نهادهاي انتخابي رياست جمهوري و مجلس، به ولايت فقيه رنگ امروزي بخشيد. احمد سلامتيان، تحليلگر سياسي در پاريس در مصاحبه با راديوآزادي مي گويد: بهشتي به حكومت روحانيون معتقد بود و ماه ها قبل از انقلاب به وي گفته بود نظام سلطنتي در ايران پايان يافته است، در حاليكه در آن زمان فعالين سياسي باسابقه مثل بازرگان و سنجابي و بسياري ديگر مطمئن نبودند كه دوران نظام سلطنتي به سرآمده است. سلامتيان مي افزايد براي نخنستين بار تعبير جمهوري اسلامي را سالها قبل از انقلاب از آيت الله بهشتي شنيد كه اعتقاد داشت كه كشورهاي مسلمان بايد به طرف ايجاد جموري هاي اسلامي پيش بروند و براي اين كار به سازمان دهي سياسي روحانيون معتقد بود. سلامتيان مي افزايد محمدبهشتي قبل از انقلاب هنگامي كه مسئوليت مجلس هامبورگ را بر عهده داشت حتي از تظاهر به مخالفت با شاه پرهيز مي كرد و حاضر نشد در تظاهرات عليه شاه در آلمان شركت كند و حتي سلامتيان را هم از اين فعاليت ها برحذر مي داشت. بهشتي بعد از انقلاب، سازمان ها و نهادهاي جديد را در خدمت تفكر روحانيت و قدرت سنت در آورد. عطاحميد احمدي، مدير انجمن مطالعات ايران در برلين مي گويد آيت الله خميني با طرح بهشتي براي تاسيس حزب جمهوري اسلامي موافق نبود. هدف تشكيل اين حزب، حفظ حكومت در انحصار روحانيون بود. حسن شريعتمداري، فرزند آيت الله شريعتمداري مي گويد نقش آيت الله بهشتي براي تدوين نظام آموزشي مدرسه حقاني قم نقش بزرگي در شكل گيري بدنه حكومت روحانيون در ايران داشت. وي مي افزايد بهشتي معتقد به مبارزه مسلحانه به وسيله روحانيت بود و سعي مي كرد كادري را پرورش بدهد كه براي جنبش هاي مذهبي مسلح در ايران و جهان خوراك فكري تهيه كنند. شريعتمداري مي افزايد بهشتي در سال هاي نهضت ملي و تا سال 1342 و آمدن به هامبورگ، به نهضت ملي علاقه داشت و به شاه وفادار بود. بهشتي در سال هاي پس از خرداد 1342 مي كوشيد بر آموزش كشور تاثير بگذارد و عناصري را كه براي برنامه و اهداف آينده خود مناسب مي دانست در آنها بگمارد ولي از نزديكي با جريان هاي سياست تندرو روحانيت پرهيز مي كرد و در دو دهه 1340 و 1350 مشي پنهانكارانه اي داشت و خود را يك شخصيت فرهنگي قلمداد مي كرد. حميد احمدي مي گويد بهشتي در اين دوران سعي مي كرد فاصله خود را به جريان هاي بنيادگرائي كه به مبارزه مسلحانه عقيده داشتند، حفظ كند. آيت الله خوانساري، يكي از حاميان وي، بهشتي را براي امامت مسجد هامبورگ به مهندس شريف امامي معرفي كرد. شريف امامي حلقه واسطه اين طيف از روحانيون با دربار بود. محمد حسن عطارباشي عضو هيات امناي مسجد هامبورگ در مصاحبه با راديوآزادي مي گويد: بهشتي شب هاي جمعه در مسجد هامبورگ براي پنج شش نفر جلسه تفسير قران برپا مي كرد اما شب هاي عاشوراو روزهاي اعياد يا عزاداري جمعيت بيشتر مي شد.

در همین زمینه

XS
SM
MD
LG