لینک‌های قابلیت دسترسی

یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۰:۲۹ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۶

رقابت بر سر قدرت و نفوذ میان روحانیون شیعه تحت حمایت ایران به آتش اختلافات فرقه ای در عراق دامن زد: نیویورک تایمز


(rm) صدا | [ 4:58 mins ]
در خشونت‌های بعد از انفجار در حرمین امامان شیعه در سامره، بنا به گزارش خبرگزاری‌ها بیش از 200 نفر کشته شدند. روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی از بغداد می‌نویسد شعله‌ور شدن آتش جدید خشونت فرقه‌ای در عراق حاصل فعالیت‌ روحانیون سیاستمدار شیعه تحت حمایت حکومت ایران است که فرماندهی شبه‌نظامیان مسلح را برعهده دارند و بر سر مبارزه‌جوئی و دامن‌زدن به خشونت‌ها با یکدیگر رقابت می‌ورزند. بنا بر این گزارش، روحانیونی که هم سیاستمدار هستند و هم فرماندهان عناصر مسلح شبه نظامی، نظیر مقتدی صدر و عبدالعزیز حکیم، حتی روحانیون مسن تر و میانه رو تر را به مبارزه جوئی سوق می دهند. بهنام ناطقی (رادیو فردا، نیویورک): خبرنگاران نیویورک تایمز در بغداد، آقایان رابرت ورث Robert Worth و ادوارد وانگ Edward Wong در گزارشی که حاصل مصاحبه‌های متعدد با مقامات عراقی و آمریکائی است، می‌نویسند دولت آمریکا بارها از قدرت غیرعادی روحانیون شیعه در عراق یکه خورده‌اند و بارها تلاش کرده‌اند آن را خنثی کنند اما خشونت‌های پیامد انفجار گنبد حرم امامان شیعه در سامره باردیگر فرصتی برای عرض‌اندام و رقابت به روحانیون شیعه عراق داد: روحانیونی که هم به کار خطابه و وعظ مشغول هستند، هم ریاست احزاب سیاسی را برعهده دارند و هم هزاران شبه‌نظامی مسلح را کنترل می‌کنند. به گزارش نیویورک تایمز این روحانیون نسل جوان حتی گوی سبقت را از آیت‌الله العظمی علی سیستانی هم ربوده‌اند. یک مقام آمریکائی در عراق به نیویورک تایمز گفت گروه‌های شیعه در بسیاری از موارد واکنش خشونت‌آمیزی نسبت به بمبگذاری در حرمین امامان شیعه نشان دادند. وی گفت این خشونت‌ها و مبارزه‌جوئی جدید بعضا ناشی از رقابت میان روحانیون سیاستمدار شیعه است که هر یک می‌خواهند خود را حمایت‌کننده توده‌های شیعه قلمداد کنند. وی گفت رقابت اصلی بین تشکل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق است با سپاه المهدی، متشکل از عناصر تحت فرماندهی مقتدی صدر، که هردو از سوی حکومت ایران حمایت می‌شوند. بعضی رقابت‌ها هم ریشه قدیمی‌تر دارد، مثل رقابت پدر مقتدی صدر با آیت‌الله سیستانی و حوزه نجف. مبارزه‌جویانی مثل مقتدی صدر و عبدالعزیز حکیم روحانیون میانه‌رو سالمندتر را نیز به سوی اتخاذ مواضع تندرو سوق‌ می‌دهند، و نمونه‌اش شباهت پیام آیت‌الله سیستانی در واکنش به انفجار گنبد حرمین به پیام مقتدی صدر است. بسیاری از حملات تلافی‌جویانه علیه مساجد اهل سنت را گروه شبه‌نظامی موسوم به سپاه المهدی اانجام داد. مقتدی صدر، روحانی جوانی که فرماندهی این گروه مسلح را برعهده دارد، با حملات آتشین لفظی علیه حضور آمریکا در عراق خود را به یک رهبر سیاسی تبدیل کرده است. رقیب اصلی او در این کارزار، حجت‌الاسلام عبدالعزیز حکیم، رئیس حزب مجلس انقلاب اسلامی عراق و فرمانده اصلی سپاه البدر است که سازوبرگ و آموزش خود را از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دریافت کرده است. نیویورک تایمز می‌نویسد اینکه فرماندهان شبه نظامیان مسلح هم روحانی هستند و هم سیاستمدار کار را پیچیده ساخته است زیرا آنها در برابر آمریکائیان یک طور حرف می‌زنند و بالای منبر طور دیگر و از طریق شبکه روحانیون تحت فرمان خود حرف دیگری را اشاعه می‌دهند. مثلا عبدالعزیز حکیم که تا چندی پیش خود را میانه‌رو جلوه می‌داد اخیرا به حملات آتشین به حضور آمریکا در عراق افزوده است و بر حق شیعیان به دفاع نظامی از خود تاکید ورزید. جمعه گذشته از وی نقل شد که انفجار گنبدهای حرمین عسکری در سامره را به زلمای خلیل‌زاد، سفیر آمریکا در عراق نسبت داد. هر چند خود او بعدا از این اظهار نظر فاصله گرفت، اما امامان جمعه تحت فرماندهی او این اتهام را در منابر تکرار کردند و حتی گروهی در بصره تظاهراتی برپا کردند و تعویض سفیر آمریکا را خواستار شدند. در این میان، جامعه عراق که در قرن اخیر همواره حکومتی غیرمذهبی و سکولار داشته است،ِ به سوی حکومت مذهبی رانده می‌شود. آقای عدنان پاچه‌چی، وزیر امورخارجه سالخورده که از همکاران سیاستمداران غیرمذهبی مورد اعتماد آمریکا نظیر ایاد علوی است، گفت مردم به سرعت دارند نسبت به سیاستمداران بی‌اعتماد می‌شوند. اما این تنها فرماندهان شبه‌نظامیان شیعه، نظیر مقتدی صدر و عبدالعزیز حکیم، نبودند که در هفته‌های اخیر به خشونت‌‌ها دامن زدند بلکه سازمان و هماهنگی شیعیان گروه‌های سنی را که در گذشته فاقد سازمان و سلسله مراتب بودند، تندروتر و مبارزه‌جو تر کرده است و اتحادیه علمای مسلمان که تشکل اصلی روحانیون سنی عراق است تلاش کرد سنی‌های عراق و کشورهای دیگر خاورمیانه را به خشونت برانگیزد. نیویورک تایمز به نقل از کارشناسانی که اسم نمی‌برد دولت آمریکا را بعضا مقصر قلمداد می‌کند و می‌نویسد آمریکا به این روحانیون میدان داد به این امید که روحانیون میانه‌رو دسترسی آسان‌تری برای آمریکا به توده عراقی‌ها تامین کنند و به روحانیون محافظه‌کاری مثل حکیم قدرت داد به این امید که نقش کمتری در آینده عراق ایفا کنند اما این روحانیون از موقعیتی که به دست آورده بودند برای گستردن پایه سیاسی خود بهره برداری کردند، و به قول لیث قبه، یک مشاور سابق الجعفری، نخست وزیر عراق، حتی خود عراقی‌ها هم قدرت گرفتن روحانیون در جامعه قطبی‌شده را پیش‌بینی نمی‌کردند.
XS
SM
MD
LG