لینک‌های قابلیت دسترسی

جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۸:۰۹ - ۹ دسامبر ۲۰۱۶

در قلمرو ادب


(rm) صدا | [ 12:47 mins ]
آخرین بخش از مصاحبه با محمد محمدعلی درباره نقش اسطوره ها در ادبیات فارسی؛ اسطوره ها از دید جناح های چپ و راست و نقد و بررسی کتاب پرخواننده هفته در آمریکا «سوار پنجم» اثر جیمز پیترسن از جمله بخش های مختلف این هفته برنامه «در قلمرو ادب» را تشکیل می دهند. امیر آرمین (رادیو فردا): محمد محمدعلی، نویسنده در تهران در ادامه مصاحبه درباره نقش اسطوره ها در ادبیات فارسی، از اسطوره ها از دید جناح های چپ و راست سخن می گوید. محمد محمدعلی: هیچ اسطوره ای صرفا سیاسی یا خالی از سیاست نیست. جامعه ما از آن جهت وابسته به دلالت های اسطوره ای است که از نظر فرم اختصاصی ترین ابزار برای وارونه کردن ایدئولوژی است. اسطوره در تمام سطوح ارتباط بشر روند وارونگی به معنای ضدهستی موجود و تبدیل آن به شبه هستی موجود رو اجرا می کند و این عین یک حرکت سیاسی است که بستگی به خوانش تک تک شنوندگان و خوانندگان دارد. ا . آ: پس می شود گفت که دنیای ما به اسطوره ها چه می دهد؟ محمد محمدعلی: آنچه جهان امروز به اسطوره می بخشد، واقعیتی تاریخی و معین است که از طریق شیوه تولید یا به کارگیری آن از سوی انسان ها تعریف می شود. همانگونه که ایدئولوژی بورژوازی با دور شدن از نام بورژوا باز هم معنا می یابد، اسطوره هم برغم از دست دادن خاطره ساخته شدن خود، معنا و کارکرد خود را حفظ می کند. از این نطقه رابطه دیالکتیکی مرکبی از نوع تفکر انسان ها با عقاید گوناگون و کنش های چپ و راست وارد زبان می شود. چپ می گوید اسطوره وجود دارد، ولی کیفیت آن با اسطوره های بورژوازی تفاوت می کند. اسطوره چپ می گوید: همواره حول محور فقر ستمدیده، کارگر استعمارشده به کار می رود. اسطوره چپ یک زبان دارد که همان زبان کار است. از اسطوره چپ گفتار انسان ستمدیده است مانند گفتار هیزم شکن در جهان مادی. اسطوره چپ در لحظه ای سر بر می آورد که انقلاب به چپ تبدیل یا تعبیر می شود. یعنی می پذیرد که چهره خود را بپوشاند و خود را عین طبیعت جا بزند که به هر حال دیر یا زود به عنوان جریانی مخالف انقلاب شناخته می شود و چون مقاومت می کند، کج روی های خود را بروز می دهد. مثلا روزی رسید که سوسیالیسم روسی اسطوره استالین را پدید آورد. استالین سالها به گونه ای ناب ویژگی های ساختاری گفتار اسطوره سوسیالیسم را نمایش داد. او هم استالین واقعی و هم استالین تاریخی بود و هم اجازه داد که پرسش شود. در جناح راست اسطوره گوهری است درخشان، گسترده و حراف. مدام اختراع می شود و تمام جنبه های قانون، اخلاق، زیبایی شناسی، ادبیات و آیین های نمایشی را در بر می گیرد. در این جناح اسطوره صرفنظر از نوع افکار عمومی مصرف کننده اش قابل گسترش است. در این جناح فرهنگ مصرف کنندگان اسطوره بسیار مهم است و هر اسطوره ای می تواند تاریخ و جغرافیای خود را داشته باشد. از آنجا که در جناح راست بستر افکار عمومی در حال حرکت است، امواج اسطوره نیز بسیار مهم جلوه می کند. مجموعه ای از چهره ها و نه یکی دوتا منظم و سمج در نظر گرفته می شوند. در جناح راست اسطوره همه چیز را آماده می کند، می آورد، می چیند برای شنوندگان و خوانندگان و بعد خود در سکوت ناپدید می شود. فقط می ماند شنوندگان یا خوانندگان مست که از آن لذت ببرند و از خود نپرسند این زیبایی، آن مرد تنومند از کجا آمد و چرا ناگهان ظهور کرده. در این جناح اسطوره از ابدیت می آید. از روز اذل برای انسان ساخته شده، چهره بانشاطی دارد که همه چیزهای مزاحم را از دیدها پنهان می کند. ا . آ: رمان «سوار پنجم» به قلم جیمز پترسن از انتشارات لیتل براون کتاب پرخواننده هفته در آمریکا بود. مریم احمدی (رادیو فردا): چهار زن در سانفرانسیسکو چهره ها ی اصلی رمان سوار پنجم اند لیندسی باکسر بازپرس، کلر واشبورن، مسئول آزمایشگاه پزشکی، سیندی تاماس،گزارشگر، و یوکی کاستلانو حقوقدان. مادر یوکی –که هیچ از او نمی دانیم و تاپایان رمان هم ناشناخته می ماند- دچار غش و ضعف می شود و به بیمارستان شهرداری سانفرانسیسکو منتقل می گردد. پزشکان حال او را خوب توصیف می کنند. اما پس آزآنکه یوکی بیمارستان را ترک می کند مادر به سکته قلبی دچار می شود و می میرد. این مرگ همزمان است با تشکیل پرونده یک رشته مرگهای مرموز در بیمارستان توسط لیندسی. به روایت سوار پنجم در شهر سانفرانسیسکو همزمان دو رشته قتلهای زنجیره ای جریان دارد. قاتل مرموز که در بیمارستان کار می کند و از او بانام شبرو یاد می شود دوست دارد قربانیانش را در حال بیهوش شدن تماشا کند به آنها داروئی می دهد که با سکته از دنیا می روند اما این قبیل قتلها آنقدر زیاد شده که خانواده ها ی20 قربانی پرونده ای علیه بیمارستان تشکیل داده و خواهان رسیدگی دادگاه به نحوه مرگها هستند هویت قاتل بیمارستانی که شاید سوارپنجم از نام او گرفته شده است تا نزدیکی های پایان داستان در پرده ابهام می ماند و آنجا گفته می شود دکتر گرزا از کارکنان بیمارستان عامل قتلها بوده است و مادر یوکی آخرین قربانی این آدمکشی هاست. قاتل زنجیره ای دیکر دوست دارد وقتی قربانیانش را از پای درمی آورد بر دو چشمشان شان دو سکه قرار دهد و برآنها لباسهای عجیب و غریب بپوشاند. حتی یکی از زنان قربانی را به طرز غریبی آرایش کرده و در یک کادیلاک مجلل جا گذاشته است. داستان سوار پنجم ابتدا از زبان لیندسی باکسربازپرس ویژه قتلهای زنجیره ای آغاز می شود و در نیمه راه روایت از زبان سوم شخص ادامه می یابد. سوار پنجم تلاشی است از سوی نویسنده که می خواهد میان زن های داستان با خواننده ارتباط شخصی برقرار سازد. در نقدهای نوشته شده بر سوار پنجم گفته شده شخصیتهای داستان خوب پرورانده نشده است و روند رویدادها شتاب زیادی دارد هرچند این امر برجذابیت اثر می افزاید و خواننده را وادار می کند تا وقتی داستان را به پایان نرسانده است کتاب را زمین نگذارد. ا . آ: در برنامه هفته آینده مصاحبه ای داریم با فرشته ساری داستان نویس در تهران در باره وضعیت کنونی رمان درایران و زنان رمان نویس در صحنه. با ما به نشانی farda@radiofarda.com تماس بگیرید و با نقد ونظر و پیشنهاد ها در بهبود برنامه تان مارا یاری دهید تاشنبه شبی دیگر.
XS
SM
MD
LG