لینک‌های قابلیت دسترسی

چهارشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۰:۰۱ - ۷ دسامبر ۲۰۱۶

در قلمرو ادب


(rm) صدا | [ 11:45 mins ]
مصاحبه با فرشته ساری نویسنده در تهران در باره وضعیت رمان در ایران در حال حاضر، معرفی کتاب پرخواننده هفته آمریکا «هزارتو» یا «لابیرنت» اثر کیت ماس و معرفی برنده سال جایزه ادبی گوته از جمله بخش های مختلف برنامه این هفته «در قلمرو ادب» را تشکیل می دهند. امیر آرمین (رادیو فردا): فرشته ساری نویسنده در تهران در مصاحبه با رادیو فردا به این پرسش پاسخ می دهد که در دودهه اخیر چه تغییری در وضعیت رمان نویسی در ایران پدید آمده است و ویژگی های رمان در حال حاضر در ایران چیست. فرشته ساری: درباره وضعیت رمان در دوهه اخیر از جنبه های مختلف می توان نگاه کرد. مثلا از جنبه تکنیک، زیبایی شناسی، در چه جایگاهی رمان فارسی قرار دارد. ولی بهتر است من به یک سری شاخصه های بیرونی نگاه کنم و حرف بزنم. یکی از این شاخص ها این است که رمان نویسی از حالت هرمی خودش خارج شده. قبلا چند رمان نویس شاخص در راس یک هرم دست نیافتنی قرار داشتند، ولی اکنون این نمودار رمان نویسی می توان گفت به یک خط افقی تبدیل شده. به این معنا که حتی کسی که اولین رمان خودش را می نویسد، می تواند یک اعتماد به نفسی برابر با نویسنده ای که سالها کار کرده و شاخص است، داشته باشد. همین اعتماد به نفس باعث می شود درواقع این نویسنده اگر جنبه های مثبتی هم داشته باشد و به طور نسبی کارش خوب باشد، یک شبه راه صدساله برود که این هم جنبه های مثبت دارد و هم منفی که بستگی به ظرفیت نویسنده دارد. من این نوع تبدیل شدن از آن حالت هرمی به این حالت افقی را بی ارتباط به دور شدن جامعه از وضعیت سنتی خودش و ورود بیشتر به مدرنیته نمی دانم. ما در عصر ارتباطات قرار داریم. دو دهه اخیر و به ویژه دهه اخیر، قرار گرفتن ما در عصر ارتباطات، دسترسی ما به انواع رسانه ها، این تاثیر خیلی زیادی گذاشته روی افقی شدن نمودار رمان نویسی و نویسنده ها. ا . آ: یعنی شما می گویید پدیده رمان نویسی جهانی شده و همانطوری که در جهان مثلا دیگر جک لندن نداریم، در ایران هم صادق هدایت نداریم. فرشته ساری: این موضوع هم مورد نظر من هست که البته در این بحث بازش نکردم. این را به طور کلی اعتقاد دارم که الان دیگر عصر تک ستاره ها سپری شده و بیشتر یک حالت تکثرگرایی، حالتی که تعداد انبوهی در کنار هم کار می کنند هست. و فقط در عرصه رمان نیست و در بسیاری از هنرهای دیگر و صنعت هم هست. در این دو دهه اخیر اگر نگاه کنیم که چقدر حرف و کلام و تصویر با کلام تولید شده، همین وضعیت درباره رمان نویسی و ایران هم می تواند صادق باشد. یک موضوع دیگر که در جامعه ما است، جامعه در این حالت ورود به دهکده جهانی، دیگر نمی خواهد شنونده باشد و دلش می خواهد خودش هم حرف بزند، خودش را تعریف کند، خودش را توجیه کند، هویتش را بازشناسی کند و در عین حال شتاب دارد هرچه سریعتر جهان هم حرف او را بفهمد و از آن حالت منولوگ به یک حالت دیالوگ تبدیل شود این مکالمه که متاسفانه البته مانع زبان فارسی اینجا مانع بزرگی است برای تبدیل شدن این منولوگ به دیالوگ. ا . آ: فرشته ساری رمان نویس پرکار در دهه 1360 به ابیات روی آورد. پنج مجموعه شعر «پژواک سکوت»، «قابهای بی تمثال»، «شکل در باد»، «جمهوری زمستان» و «روزها و نامه ها» و شش رمان «مروارید خاتون»، «جزیره نیلی»، «آرامگه عاشقان»، « میترا»، «عطر رازیانه» و «پریسا» و «چهره نگاری دنیا» از وی منتشر شده است. برای کودکان و نوجوانان داستانها و شعرهائی ترجمه کرده یا نوشته است. مجموعه داستان «مرکز خرید خاطره» و کتاب شعر «سی لحن باربد» از وی درآستانه انتشار است همچنین گزیده شعرهای «شش کتاب». در برنامه هفته آینده بخش دوم مصاحبه با فرشته ساری در باره حضور پر قدرت زنان در عرصه رمان نویسی در دو دهه گذشته را می شنوید. رمان هزارتو یا «لابیرنت» به قلم کیت ماس از انتشارات پاتنام، از کتابهای پرخواننده هفته آمریکا بود. مریم احمدی (رادیو فردا): رمان، شرح ماجراهائی است که بر دوزن جوان می گذرد که 800 سال فاصله زمانی آن دو را از هم جدا می کند. آلیس در زمان ما در لانگدوک در جنوب فرانسه به کاوش های باستان شناسانه می پردازد و در این رهگذر به کشف دو اسکلت و لوحی سنگی دست می یابد که برآن نقشی مارپیچی حک شده است. مشکلات آلیس هم از همین جا آغاز می شود. یک نژاد پرست از پیروان سرسخت کلیسای کاتولیک او را تهدید می کند. همزمان و در نیمه دوم داستان آلیس صداهائی میشنود و چیزهائی به ذهن او می آید که به این تصور می رسد که زنی در 800 سال پیش در لانگدوک هم وسوسه های کنونی او را داشته. در رویاهایش او را می بیند. نام او هم نزدیک به نام خودش آلایس است دختری بوده باهوش، زیبا و پردل که از پدرش عضو فرقه ای مخفی در مسیحیت رازی به او رسیده. پدرش کتاب داستانی به خط هی یروگلیف مصر باستان به او داده و به او گفته است داستان از مصر و از چندهزار سال پیش آغاز می شود. آلایس و پدرش در شهر کارکاسن در جنوب فرانسه می زیسته اند و عضو فرقه کاتار ها بوده اند که مردمی صلح جو، مداراگر و خوب بوده اند و ارزش ایمان را نه در ظواهر و مراسم خرافی بلکه در نیت آدمها می دانسته اند. آنان پیروان همه دینها از جمله یهودیت، مسیحیت و اسلام ، زن و مرد وحتا پرندگان و جانوران را برابر با هم می دانسته اند تا اینکه در سال 1208 پاپ معصوم سوم جنگ صلیبی را علیه این فرقه آغاز می کند و بعد هم کشتار و خونریزی از این مردم صلح جو. کاتار ها جام مقدس را در اختیار داشته اند اما نه جام مقدس مسیحیان که این روزها با نگارش رمان پرآوازه دن براون- رمز داوینچی - در باره اش زیاد گفتگو می شود- بلکه جامی مقدس در همه دینها. جامی که از نسلی به نسل بعدی و از پدرو مادر به فرزندانشان دختر و پسرها می رسد. جام نماد حقیقت است حقیقتی که با توجه به پیرنگ کتاب در درون خود ماست و نه در جهان خارج و مصداق شعر حافظ که: «سالها دل طلب جام جم از ما می کرد وانچه خود داشت زبیگانه تمنا می کرد» رمان در پیوند دادن گذشته و آینده از راه نقب زدن به تاریخ قرون وسطا تلاش موفقی به خرج می دهد و نشانه عمق اطلاعات خانم ماس از تاریخ سده های میانه اروپاست با این مشخصه که اغلب قهرمان های داستان هزارتو حتا شمشیر زنها زن هستند. ا . آ: یک نویسنده آلمانی گرجی تبار برنده جایزه ادبی گوته شد. لیلی صدر از رادیو فردا گزارشی دارد در باره این نویسنده. لیلی صدر (رادیو فردا): جایزه ادبی امسال گوته به گیوی مارگ ولاشویلی رمان نویس و فیلسوف آلمانی داده شد. او نماینده زنده پدیدار شناسی گرجی است فلسفه ای که آگاهی را از دید اول شخص تجربه می کند. پدیدار شناسی توسط ادموند هوسرل فیلسوف سده بیستم آلمان پایه گذاری شد و بر اگزیستانسیالیسم در فرانسه والمان اثر گذار بود. مارگ ولاشویلی نویسنده گرجی تبار درفلسفه اگزیستانسیالیسم تخصص دارد. وی در سال 1927 در خانواده مهاجر گرجی که باروی کارآمدن بلشویکها در گرجستان به آلمان فرار کرده بوددر آلمان به دنیا امد.. در سال 1946 با ترفند پلیس مخفی استالین همراه با پدرش به برلین در اشعال ارتش سرخ رفت پدرش به اردوگاه کار فرستاده شد و گیوی به اردوگاه نازیها که دران زمن در اختیار ارتش شوروی بود. گیوی مدتی بعد به زور به تفلیس پایتخت گرجستان فرستاده شد و او درآنجا به مطالعه زبان و فرهنگ گرجی پرداخت وآثار ادبی و فلسفی را به نگارش درآورد. جالب است بدانیم در گرجستان شوروی به دلیل اعمال سانسور هیچ کدام ازآثار این نویسنده چاپ ومنتشر نشد. یادآوری کنیم یک شاعر آلمانی ایرانی تبار به نام سعید نیز از دیگر برندگان جایزه ادبی گوته بوده است. با ما به نشانی farda@radiofarda.com تماس بگیرید و با نقد ونظر و پیشنهاد ها در بهبود برنامه تان مارا یاری دهید.
XS
SM
MD
LG