لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۶:۴۲ - ۳ دسامبر ۲۰۱۶

چشم انداز آغاز به کار شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و امتیازهای آن در مقایسه با کمیسیون حقوق بشر: از دید عبدالکریم لاهیجی


(rm) صدا | [ 5:24 mins ]
با پایان یافتن کار کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد پس از 60 سال در این هفته مدافعان حقوق بشر خود را آماده نهاد جایگزین آن می کنند که کارش را از تابستان امسال آغاز خواهد کرد. دکتر عبدالکریم لاهیجی نایب رئیس جوامع جهانی دفاع از حقوق بشر که در تلاش ها برای جایگزینی این شورا بجای کمیسیون حقوق بشر نقش داشت در مصاحبه با رادیو فردا می گوید: در کمیسیون حقوق بشر می شد که کشورهایی مثل چین، لیبی، بنگلادش، عربستان سعودی یا پاکستان به عضویت کمیسیون در بیایند. سازمان ملل متحد مرکز زد و بندها و داد و ستدهای سیاسی دیپلماتیک شده بود و بسیاری از کشورهای ناقض حقوق بشر به عضویت کمیسیون حقوق بشر درمی آمدند برای اینکه قطعنامه ای درباره وضعیت حقوق بشر در آن کشورها از کمیسیون حقوق بشر صادر نشود. پس از انتخاب نماینده لیبی به ریاست کمیسیون حقوق بشر برما مشخص شد که دیگر از این نهاد نمی شود انتظار معجزه داشت. البته سازمانهای حقوق بشر هم مقدار زیادی از توقعات خودشان را کم کردند برای اینکه این نهاد تشکیل بشود و جانشین کمیسیون حقوق بشر بشود. با پایان یافتن کار کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد پس از 60 سال در این هفته مدافعان حقوق بشر خود را آماده نهاد جایگزین آن می کنند که کارش را از تابستان امسال آغاز خواهد کرد. فعالان حقوق بشر با حفظ برخی انتقادها از دو موضوع راضی اند: یکی اینکه با لغو عضویت منطقه ای در شورای تازه تاسیس یافته حقوق بشر، کشورهای عضو این شورا با رای اکثریت برگزیده می شوند و کشورهای برگزیده را در صورت نقض فاحش حقوق بشر می توان با دو سوم آرای مجمع عمومی از عضویت اخراج کرد. دومین نکته ای که سبب شده فعالان حقوق بشر از تشکیل شورای حقوق بشر راضی باشند اینست که شورا بجای تنها شش هفته در سال شش ماه کار خواهد کرد و رئیس شورا حتی در ایام تعطیل هم می تواند جلسه شورا را تشکیل دهد. دکتر عبدالکریم لاهیجی نایب رئیس جوامع جهانی دفاع از حقوق بشر که در تلاش ها برای جایگزینی این شورا بجای کمیسیون حقوق بشر نقش داشت در مصاحبه با رادیو فردا می گوید: عبدالکریم لاهیجی: در دنیای دو قطبی اصلا بلوک سوسیالیست توجهی به نهاد حقوق بشر نداشت. بخاطر اینکه حقوق بشر یک مقوله بورژوایی بود و یادآوری می کنم که اعلامیه جهانی حقوق بشر را هم اتحاد جماهیر شوروی واقمار آن به آن رای ممتنع داده بودند. بنابراین مشخص بود که در آن دوره کمیسیون حقوق بشر راخت تر می توانست کار کند و فشار سیاسی از آن طرف نبود برای اینکه آن طرف اصلا مشروعیتی برای نهاد حقوق بشری سازمان ملل متحد قائل نبود. امیر مصدق کاتوزیان (رادیو فردا): بعد از فروریختن دیوار برلین که ظاهرا پذیرفتن اعلامیه حقوق بشر امری جهانشمول شد، چه تغییراتی در نحوه عملکرد کمیسیون بوجود آمد؟ عبدالکریم لاهیجی: خب در دوره ای هستیم که کشورهایی مثل چین، ایران، سوریه، پاکستان مساله حقوق بشر ایدئولوژیک را مطرح می کنند. این کشورها و کشورهای دیگری که با مقوله حقوق بشر هیچ حالت آشتی نداشتند، شروع کردند به عضویت کمیسیون حقوق بشر در می آمدند برای اینکه این 53 کشوری که عضو کمیسیون حقوق بشر می توانستند باشند انتخاب بصورت منطقه ای بود. در انتخابات منطقه ای می شد که کشوری مثل چین، لیبی، بنگلادش، عربستان سعودی یا پاکستان هم به عضویت کمیسیون حقوق بشر در بیایند. از آن به بعد بود که سازمان ملل متحد مرکز زد و بندها و داد و ستدهای سیاسی دیپلماتیک شد برای اینکه بسیاری از کشورهای ناقض حقوق بشر هم بتوانند به عضویت کمیسیون حقوق بشر دربیایند و هم اینکه قطعنامه ای درباره وضعیت حقوق بشر در آن کشورها از کمیسیون حقوق بشر صادر نشود. طی سالها تاحدودی سیاست یک بام و دو هوا وجود داشت. مثلا هرگز آمریکا پیشنهاد قطعنامه ای را درباره حقوق بشر در عربستان سعودی نمی داد برای اینکه عربستان سعودی جزو اقمار ایالات متحد آمریکا بود. ا.م. ک: از کی بود که مدافعان حقوق بشر که این انتقادها را داشتند، متوجه شدند که رفتن ورای کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد امری فقط مطلوب نیست بلکه ممکن است؟ عبدالکریم لاهیجی: طی سالهای اخیر که می توانم بگویم اوجش پس از انتخاب نماینده لیبی به ریاست کمیسیون حقوق بشر بود برما مشخص شد که دیگر از این نهاد نمی شود انتظار معجزه داشت، بخصوص که آمریکا هم با اشغال عراق متاسفانه در وضعیتی قرار گرفته بود که کمیسیون حقوق بشر بیش از هر زمان صحنه جنگ دوطرف بود. یعنی کشورهایی که در هرحال جزو بلوک طرفدارهای آمریکا بودند وکشورهایی که مخالف سیاست آمریکا بودند و بنابراین به مجرد اینکه صحبت نقض حقوق بشر مثلا در ایران یا در کوبا یا در چچن توسط روسیه می شد، از آنطرف هم می گفتند که باید وضع حقوق بشر را در گوانتانامو بررسی کنیم یا زندان های افغانستان یا زندان ابوغریب عراق. از اینجا بود که با توجه به اینکه با تقارن شصتمین سال تاسیس سازمان ملل متحد قرار بود که یک کنفرانس بزرگی در نیویورک تشکیل شود، این فکر در سازمان ملل متحد اوج گرفت که دو نهاد سازمان را مورد بررسی و تغییر تحول کلی قرار بدهند: شورای امنیت و کمیسیون حقوق بشر. این بود که یک عده ای را بعنوان کارشناس، کوفی عنان انتخاب کرد و اینها گزارش خودشان را در اوائل سال 2005 به عنان دادند. در آن چیزی که شورا یا نهاد تازه حقوق بشری بود این گزارش در اختیار سازمانهای دفاع از حقوق بشر قرار گرفت. ما هم نظرات اصلاحی مان را دادیم. از سه ماه پیش این طرح در مجمع عمومی سازمان ملل متحد مورد بررسی قرار گرفت. متاسفانه باز با کارشکنی های بسیاری مواجه شد و اینجا بود که دخالت رئیس مجمع عمومی کارساز بود و البته سازمانهای حقوق بشر هم مقدار زیادی از توقعات خودشان را کم کردند برای اینکه این نهاد تشکیل بشود و جانشین کمیسیون حقوق بشر بشود.
XS
SM
MD
LG