لینک‌های قابلیت دسترسی

چهارشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۳:۰۱ - ۷ دسامبر ۲۰۱۶

«کیش بمب گذار انتحاری»: مستندی به روایت یک مامور سابق «سیا» درباره خودکشی نوجوانان مسلمان در عملیات تروریستی


(rm) صدا | [ 5:19 mins ]
فیلم مستندی در باره حملات تروریستی انتحاری توسط اسلامگرایان، که با همکاری مسئول سابق دفتر سازمان «سیا» در بیروت تهیه شده است، و نمایش آن از این هفته در نیویورک شروع شد، تاریخچه حملات تروریستی انتحاری را به جنگ ایران و عراق و حمایت آیت‌الله خمینی از خودکشی نوجوانان ایرانی در برابر تانک‌های عراقی، مربوط می‌سازد. ایرادی که از این مستند گرفته اند این است که غیر از اظهارات والدین جوانانی که در عملیات تروریستی خود را کشته اند، که توجیهی مذهبی از این اقدام به دست می دهند، با کس دیگری که توجیهی اجتماعی، روانی یا اقتصادی برای خودکشی نوجوانان در عملیات تروریستی بدست بدهد، مصاحبه نشده است. بهنام ناطقی (رادیو فردا، نیویورک): خودکشی دسته جمعی نوجوانان ایران در زمان جنگ ایران و عراق، که توسط آیت‌الله روح‌الله خمینی، بنیانگذار حکومت روحانیت، و روحانیون حاکم تشویق می‌شد، از نظر آقای رابرت بائر، کارشناس سابق CIA در خاورمیانه، آغازگر موج حملات انتحاری بود که در آن خودکشی مثل یک اسلحه مورد استفاده قرار می‌گیرد. آقای رابرت بائر Robert Baer که در زمان حمله تروریستی به سفارت آمریکا در بیروت ریاست دفتر CIA در این شهر را بر عهده داشت و شاهد کشته شدن تقریبا تمام افراد خود در این حمله بود، نویسنده و مجری گفتار فیلم مستندی است تحت عنوان «کیش بمب‌گذار انتحاری» یا The Cult of the Suicide Bomber از دو فیلمساز بریتانیائی دیوید بتی David Batty و که‌وین تولیس Kevin Toolis، که در آن تماشاگران غربی برای نخستین بار شاهد صحنه‌های فجیعی هستند که نوجوانان عرب یا فلسطینی قبل از خودکشی از عملیات خود تهیه کرده‌اند. رابرت بائر، شخصیتی که روایت افسانه‌ای او را ستاره سینمای آمریکا جرج کلونی George Clooney در فیلم سیریانا Syriana بازسازی کرد، بعد از بیرون آمدن از CIA به نویسنده‌ای منتقد سیاست آمریکا در خاورمیانه تبدیل شده است، و به خاطر تجربه دهه‌ها زندگی در منطقه و آشنائی عمیق با طرزکار تشکیلات سازمان‌های تروریستی فلسطینی و عرب، مدام به برنامه‌های تلویزیونی دعوت می‌شود. فیلم مستند کیش بمب‌گذار انتحاری، آقای بائر را به صحنه‌های آشنای زندگی گذشته‌اش باز می‌گرداند، در مصاحبه با همکاران سابقش، ماموران اطلاعاتی لبنانی و اسرائیلی، سیاستمداران عرب و چند تن از بستگان قربانیان و بمب‌گذاران انتحاری. بین مصاحبه‌ها، صحنه‌های ویدئوئی از کشتار یهودیان توسط بمب‌گذاران گنجانده شده است. بعضی از این صحنه‌ها، که چشم تماشاگران غربی برای اولین بار به آنها می‌افتد، برای مردم منطقه آشناست، زیرا آنها برای تبلیغ و جذب متقاضیان جوان خودکشی، از سوی سازمان‌های تروریستی اسلامگرا، در تلویزیون‌های منطقه مدام نمایش داده می‌شود. بائر به همراه فیلمسازان انگلیسی در «کیش بمب‌گذار انتحاری» به تاریخچه کوتاه اما خونین خودکشی در عملیات تروریستی می‌پردازند، بعد از جنگ ایران و عراق. به قول منتقد نیویورکر، دیوید دنبی، فیلمسازان و مشاور آنها آقای رابرت بائر، با قرار دادن هر رویداد در بافت اجتماعی و سیاسی، می‌کوشند مسیر گسترش بهره‌داری ریاکارانه از دین برای توجیه خودکشی را ترسیم کنند. فیلم «کیش بمب‌گذار انتحاری» این پیام راوی اصلی رابرت باوئر را القا می‌کند که حکومت اسلامی ایران در حمله سال 1983 به سفارت آمریکا در بیروت دست داشته است، و اینکه مدت یک ربع قرن است که جمهوری اسلامی به جنگی مخفی علیه منافع آمریکا مشغول است. با این حال، منتقد نیویورکر، ایراد اصلی این فیلم را مصاحبه‌های آن با والدین نوجوانان کشته شده می‌داند و می‌نویسد این خانواده‌ها که فرزند آنها با خودکشی عنوان رسمی شهید دریافت کرده است، زیر فشار شدیدی از سوی سازمان‌های حماس، حزب‌الله لبنان و نظائر آن قرار دارند که چیزی جز آنچه از قبل تصویب شده، جلوی دوربین نگویند، و از جمله از به کار بردن واژه خودکشی در باره آنچه رسما «شهادت» نامیده می‌شود، امتناع می‌کنند، و طوری وانمود می‌کنند که شهادت انتخاب منطقی نوجوان بوده است و هدیه‌ای برای همگان. مایکل اتکینسن، منتقد مجله هفتگی ویلج ووس می‌نویسد در این فیلم بینشی جهنمی از منطقه‌ای از دنیا را می‌بینیم که از خشم و استئصال و خون‌خواهی به جنون رسیده است و ارزش مرگ را تا به آنجا رسانده است که حتی سوسیالیست‌های سوریه که دین دار هم نیستند، شهادت می‌طلبند. دیوید دنبی، منتقد نیویورکر می‌نویسد معلوم نیست چرا حتی یک نفر نیست از والدین با بستگان یا دوستان این نوجوانان خودکشی کرده که توجیه دینی اقدام آنها را زیر سئوال ببرد یا دلیل اجتماعی یا روانی‌ای غیر از توجیه دینی عرضه کند. او می‌نویسد این فیلم به جای جستجو برای توجیه‌های اجتماعی، روانی یا مسائل فردی، به اظهارات رسمی و از پیش آماده شده والدین قناعت می‌کند و به همین خاطر تماشای آن بینده را مستاصل می‌کند همینطور که خود رابرت باوئر هم ظاهرا مستاصل می‌شود. در پایان فیلم هنگام بحث در باره حملات انتحاری در عراق که در آن مسلمین همدیگر را به قتل می‌رسانند، باوئر می‌گوید حمله انتحاری از هر معنی سیاسی خالی شده است و به کیشی برای خودش تبدیل شده، که به هرج و مرج منتهی می‌شود، هرج و مرجی که رشد آن بدون تائید و حمایت روحانیون، امکان نداشت.
XS
SM
MD
LG