لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۴:۴۲ - ۵ دسامبر ۲۰۱۶

مجله: مصاحبه با مدیر بنیاد ملی دموکراسی در واشنگتن


(rm) صدا | (wma) صدا [ 26:42 mins ]
پس از دستگیری رامین جهانبگلو محقق و استاد دانشگاه در اردیبهشت ماه سال جاری و خبرهای بعدی مبنی بر این که وی متهم به اقدام برای براندازی نرم یا انقلاب مخملی است، بحث هایی هم درباره بنیاد ملی دموکراسی مطرح شد و گفته شد آقای جهانبگلو با همکاری با این نهاد درواقع به تحقق هدف آمریکا یا بهره گیری از الگوهای اروپای شرقی در خاورمیانه و ایران کمک می کرده است. برای آشنایی بیشتر با فعالیت های بنیاد ملی دموکراسی، علی سجادی از رادیو فردا به دفتر مرکزی این بنیاد در شهر واشنگتن رفته و با آقای کارل گرشمن مدیر این بنیاد مصاحبه ای انجام داد. آقای گرشمن در مصاحبه با رادیو فردا از جمله می گوید: مساله داشتن نفت سرچشمه ایجاد فساد است، سرچشمه نارضایتی های گسترده است و این امر در نهایت دولت را در برابر مردم مسئول می سازد و این به نظر من سرنوشتی است در انتظار ایران با جمعیتی بسیار تحصیلکرده با برخورداری از احساس هویت ملی و بسیاری ویژگی ها که چشم انداز دموکراسی را در این کشور امیدبخش می سازد. در ابتدای برنامه مسعود ملک و مهدیه جاوید اخبار کوتاه مربوط به موارد نقض حقوق بشر در ایران را مرور می کنند. مریم احمدی (رادیو فردا): پس از دستگیری رامین جهانبگلو محقق و استاد دانشگاه در اردیبهشت ماه سال جاری و خبرهای بعدی مبنی بر این که وی متهم به اقدام برای براندازی نرم یا انقلاب مخملی است، بحث هایی هم درباره بنیاد ملی دموکراسی مطرح شد و گفته شد آقای جهانبگلو با همکاری با این نهاد درواقع به تحقق هدف آمریکا یا بهره گیری از الگوهای اروپای شرقی در خاورمیانه و ایران کمک می کرده است. در معرفی بنیاد ملی دموکراسی باید گفت این سازمان یک نهاد خصوصی و غیرانتفاعی است که در سال 1983 به منظور تقویت نهادهای دموکراتیک در سراسر جهان از طریق تلاش های غیردولتی ایجاد شد. بودجه اش را از کنگره ایالت متحده می گیرد، اما توسط یک هیات مدیره مستقل و غیرحزبی اداره می شود. بنیاد ملی دموکراسی هر سال صدها بورس به گروه های طرفدار اشاعه دموکراسی در سراسر جهان از آفریقا تا آسیا و اروپای شرقی و آمریکای لاتین و خاورمیانه و آسیای میانه اهدا می کند. به گفته آقای کارل گرشمن مدیرعامل بنیاد ملی دموکراسی در آمریکا، این سازمان بر اساس این اعتقاد شکل گرفته و اداره می شود که آزادی، آرمانی است جهانی که از طریق توسعه نهادهای دموکراتیک، روندهای دموکراتیک و ارزش های دموکراتیک به واقعیت می پیوندد و دموکراسی فقط از طریق برگزاری انتخابات به دست نمی آید و نباید بر اساس الگوی آمریکا یا هر کشور دموکراتیک دیگری باشد، بلکه باید در هر جامعه ای با توجه به نیازهای آن جامعه و فرهنگ و سنت هایشان و از طریق روش های دموکراتیک شکل گیرد. اما تصویری که در پی دستگیری رامین جهانبگلو از این نهاد و هدف هایش ارائه شد، متفاوت بود. تصویری که در آن پیشبرد دموکراسی مترادف آمریکایی سازی تلقی می شد. برای آشنایی بیشتر با فعالیت های بنیاد ملی دموکراسی، علی سجادی از رادیو فردا به دفتر مرکزی این بنیاد در شهر واشنگتن رفته و با آقای کارل گرشمن مدیر این بنیاد مصاحبه ای انجام داد. علی سجادی (رادیو فردا): آقای گرشمن پرزیدنت ریگان زمانی که بنیاد دموکراسی بنیان گذارده می شد، گفت به منظور گسترش دموکراسی در سراسر جهان لازم است زیرساخت های دموکراسی بوجود بیاید. آیا ما هنوز به برآمدن دموکراسی از فرهنگ های محلی با ارزش های محلی معتقدیم و به نظر شما ارزش های دموکراسی، ارزش های جهانی هستند؟ کارل گرشمن: دموکراسی البته یک ارزش جهان شمول است و دلایل زیادی است که چرا مردم در سراسر جهان دموکراسی می خواهند. دموکراسی نظامی است که به کنترل فساد کمک می کند، چون تنها اگر یک نظام باز با نظام قضایی مستقل داشته باشید، افراد فاسد محاکمه می شوند. اگر رسانه های مستقل داشته باشید، می توانند درباره افراد فاسد گزارش دهند. اگر یک نظام انتخابات آزاد داشته باشید، کسانی که آلوده به فساد هستند، رای نمی آورند. بنابراین دموکراسی یک راه ارتقای حقوق بشر و حفاظت از مردم است، در مقابل فجایع وحشتناک و کنترل فساد. بنابراین دموکراسی دارای این عملکرد حفاظتی و حمایتی هم هست. کسانی هم هستند که فکر می کنند دموکراسی به توسعه و صلح هم کمک می کند. مردم خواهان نظامی هستند که حیثیت انسانی آنها را محترم بشمارد. اما علاوه بر جهان شمولی دموکراسی و این که مردم خواهان چنین نظامی هستند، باید اضافه کنم دموکراسی نه تنها با حیثیت انسانی همخوانی دارد، بلکه با منافع مردم هم همخوان است و این درباره تمام مردم دنیا مصداق دارد. بدیهی است دموکراسی در هر کشوری به شکلی متحول خواهد شد که با فرهنگ بومی سازگار باشد. ما از آغاز تاسیس این سازمان گفته ایم دموکراسی را نمی توان صادر کرد و باید از درون رشد کند. اگر دموکراسی را یک درخت در نظر بگیریم که رشد می کند، آنچه که از خارج می توان انجام داد، آب دادن به این درخت است و نور آفتاب، اما گیاه باید از درون رشد کند، ریشه در خاک دارد. خاک بومی، فرهنگ بومی و باید با سنت های فرهنگی کشور سازگار باشد. مردم باید احساس کنند این دموکراسی مال خودشان است. دموکراسی شخص دیگری نیست. مال خود آنها است. تنها کاری که می توان کرد، کمکی به آن است. شما نمی توانید برای مردم کاری را انجام دهید که خودشان نمی خواهند. اما اگر بخواهند برای خودشان کاری کنند، باید راه هایی برای کمک کردن وجود داشته باشد. ع . س: برخی از مردم دیگر کشورها به ویژه در خاورمیانه که تئوری های توطئه به گستردگی رواج دارد، قصد آمریکا در ترویج دموکراسی در آن مناطق را زیر سئوال قرار می دهند و می گویند دموکراسی ارزش های غربی را در جوامع آنها گسترش می دهد و قصد آمریکا از این کار بهره برداری به نفع خودش است و نفع مردم محلی در نظر گرفته نمی شود. کارل گرشمن: قبل از هر چیز اجازه دهید بگویم ما سازمان نسبتا جدیدی هستیم، حدود 22 سال فعالیت داشته ایم و فکر ارائه کمک مستقیم به کسانی که برای دموکراسی کار می کنند، فکر نسبتا جدیدی است؛ نه تنها در تاریخ بشر، بلکه در تاریخ دموکراسی. آمریکا از همان آغاز به پیشبرد دموکراسی، آزادی و حقوق بشر متعهد بود. از قرن هجدهم. از وقتی که این کشور بوجود آمد، با اعلامیه استقلال سال 1776 و قانون اساسی که در سال 1787 به تصویب رسید و رئیس جمهور شدن جرج واشنگتن در سال 1789 یعنی 215 سال پیش و این نخستین دموکراسی بود. در آن زمان بنیانگذاران این کشور کاملا آگاه بودند اگر در ایجاد یک دموکراسی موفق شوند، این موفقیت یک پیامد جهانی خواهد داشت. ع . س: اما آمریکا کشور نسبتا جوانی است با حدود 250 سال تاریخ و مردمی که در آغاز به این کشور آمدند، در جستجوی ایجاد یک جامعه جدید بودند و در چنین شرایطی بود که پدران بنیانگذار آمریکا جامعه ای را با ارزش ها و بنیان های جدید برپا کردند، در حالی که در کشورهایی چون مصر یا ایران، سنت های هزارساله وجود دارد که بسیار قوی هستند و بسیاری از این سنت ها در تقابل آشکار با ارزش های دموکراتیک. تغییر این ارزش ها بسیار سخت و زمانگیر است. به نظر شما این نوع فرهنگ ها چگونه با دموکراسی کنار خواهند آمد و آیا می توانند ارزش های دموکراتیک را بپذیرند؟ کارل گرشمن: دموکراسی و تحول به سوی دموکراسی تاریخچه ای بلند دارد. به گذشته برگردید، رساله دموکراسی در آمریکا به قلم توکویل را بخوانید. در پیشگفتار آمده است: هر نوآوری خواه کشف دنیای جدید و خواه اختراع چاپ یا اختراع جنگ افزارهای آتشین هر چیزی در رشد برابری نقش داشته. جوامع سنتی بسیار نابرابر بودند. همه این نوآوری ها بر نزدیکتر کردن مردم به یکدیگر و پیشبرد نظریه برابری انسان ها سهم داشته و همینطور هم به نظر من در ارتباط با برابری های انسانی و این که هر کسی حیثیتی برابر با دیگران دارد و این دیدگاه تا امروز ادامه یافته. در ایران از اینترنت به شکل بسیار گسترده ای استفاده می شود. مردم به اطلاعات دسترسی دارند، به شیوه ای که هرگز تا پیش از این به اطلاعات دسترسی نداشته اند و به همین سبب هم باید به دنبال شکل های سیاسی و نظام های سیاسی بود که به گونه ای با این انقلاب و انقلاب در برابری انسانی دمساز شود. سئوال این است که سایر نظام ها با چه چیز بهتر از بادموکراسی می توانند با برابری انسان ها، خواست مشارکت، خواست برابر بودن، خواست برخوردار بودن از حیثیت و شناخته شدن به عنوان انسان دمساز شوند. سایر نظام ها با چه چیز بهتر از دموکراسی می توانند به نوعی با این واقعیت انسانی دمساز شوند. ع . س: وقتی ما درباره دموکراسی صحبت می کنیم، درباره پاسخگویی مسئولان حکومتی سخن می گوییم. در جوامع دموکراتیک مسئولان دولت ها پاسخگو هستند، زیرا هزینه های اینگونه دولت ها از مالیات مردم تامین می شود و دولت ها به مالیاتی که از مردم می گیرند وابسته هستند. ولی در کشورهایی چون عربستان یا ایران یا بسیاری از کشورهای نفتخیز، دولت ها هزینه هایشان را از درآمد نفت تامین می کنند، نفتی که اکثرا توسط دولت های دموکراتیک غربی خریداری می شود. دولت هایی چون آمریکا که خواهان پیشبرد دموکراسی در آن کشورها هم هستند. شما مطمئا این تضاد را می بینید. کارل گرشمن: به مساله ای بسیار جدی اشاره کردید. یکی از دلایلی که نفت و داشتن نفت به سود دموکراسی نیست همین است. زیرا دولت را از وابستگی به مردم رها می سازد. چون می تواند پول نفت را داشته باشد. نفت یک وبال است. چون وقتی نباشد، ناچارید خود را طوری سازمان دهید که مولد باشید، کارایی داشته باشید. نفت یک هدیه رایگان است و این هدیه به نوعی نیاز به اصلاحات را تحت تاثیر قرار می دهد. وقتی هم که نفت باشد، اما قیمتش بالا نباشد، مسائل اجتماعی و اقتصادی مورد توجه قرار نمی گیرد. مردم با مشکلات زیادی دست به گریبان می شوند. نفت مشوق فساد است. پول زیادی هست و کسانی درصدد سرقت آن برمی آیند. نظام دموکراتیکی هم در کار نیست. دستگاه قضایی مستقل وجود ندارد تا فاسدان را به زندان اندازد. کسانی را که فاسد هستند و سوء استفاده می کنند محاکمه کند و روانه زندان سازد. رسانه های آزاد وجود ندارد تا فساد را برملا کنند. نظام واقعی انتخابات آزاد در کار نیست تا بتوان با رای حاکمان را از قدرت کنار زد. دموکراسی سامانه ای برای پاسخگویی است و وقتی نفت است، این سامانه پا نمی گیرد. اما کشورهای نفتخیز هم نمی توانند تا بی نهایت غیردموکراتیک باقی بمانند، چون در نهایت مساله داشتن نفت سرچشمه ایجاد فساد است. سرچشمه نارضایتی های گسترده است و این امر در نهایت دولت را در برابر مردم مسئول می سازد و این به نظر من سرنوشتی است در انتظار ایران با جمعیتی بسیار تحصیلکرده با برخورداری از احساس هویت ملی و بسیاری ویژگی ها که چشم انداز دموکراسی را در این کشور امیدبخش می سازد.
XS
SM
MD
LG