لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۶:۲۷ - ۵ دسامبر ۲۰۱۶

سابقه و پیامد قطعنامه جدید شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی: شش هفته فرصت برای دیپلماسی پیش از ارجاع ایران به شورای امنیت


(rm) صدا | [ 6:40 mins ]
در قطعنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی که روز شنبه به تصویب رسید، ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل به صراحت مطرح شده است، منتهی، چنانکه دیپلماتها اشاره کردند، با موکول آن به جلسه بعدی شورای حکام، به ایران شش هفته فرصت دیپلماتیک داده شده است تا با اجرای مفاد قطعنامه، موضع خود را عوض کند. روسیه که جمهوری اسلامی به حمایت آن امید داشت نیز در بیانیه ای از جمهوری اسلامی خواست مفاد قطعنامه را اجرا کند، که نشان می دهد در صورت عدم اجرای این قعطنامه، روسیه نیز در کنار سایر کشورهای عضو شورای حکام به ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت رای خواهد داد. جمهوری اسلامی در دونامه جداگانه بدون امضا که میان اعضای شورای حکام توزیع شد، تاکید کرد که به روند غنی سازی اورانیوم ادامه خواهد داد و از ورود بازرسان آژانس به تاسیسات اتمی ایران جلوگیری خواهد کرد. از سوی دیگر، مقامات حکومت ایران اخیرا درخواست تصویب پروتکل الحاقی پیمان منع گسترش را که به بازرسان امکان بازدید سرزده از تاسیسات ایران را می دهد، بی ربط خوانده اند. ژان خاکزاد (رادیوفردا): آنچه در گزارش مینابهارمست شنیدیم و در رسانه‌های ایران هم آمده، که شیرین فامیلی روزنامه‌ها را ورق خواهد زد، موضوع ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل هم هست، و هم نیست. پرسش این است که در قطعنامه با صراحت موضوع ضرورت دخالت شورای امنیت سازمان ملل در پرونده هسته‌ای ایران آمده است یا نیامده است؟ بهمن باستانی (رادیوفردا): در قطعنامه‌ای که روز شنبه عصر در وین تصویب شد، موضوع ضرورت دخالت شورای امنیت سازمان ملل در این پرونده با صراحت آمده. جمله‌ای که دراین باره در قعطنامه هست این است: «عدم اطمینان از اینکه برنامه‌های اتمی ایران صرفا صلح‌آمیز است به افزایش پرسش‌هائی منجر شده که رسیدگی به آنها در صلاحیت شورای امنیت است.» ژ.خ.: این مشخص می‌کند دیگر. ب.ب.: این یکی، و دوم اینکه در همین قطعنامه همانطور که درگزارش همکار عزیزمان خانم بهارمست شنیدیم، آمده است که ایران تعهدات خود را به پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را نقض کرده و فعالیت‌های شک‌برانگیز هسته‌ای ایران، صلح و امنیت جهانی را تهدید می‌کند. خوب، طبق بند 3 و 12 پیمان منع گسترش تسلیحات اسلحه‌ای و اساسنامه آژانس، پرونده هر کشوری که با فعالیت‌های هسته‌ای خود صلح وامنیت جهانی را تهدید کند، باید به شورای امنیت سازمان ملل فرستاده شود، که به عنوان معتبرترین و بالاترین مرجع حفظ امنیت در جهان، نقش در واقع هیات اجرائی سازمان ملل را دارد. ژ.خ.: پس چرا موضوع اجرائی نشده؟ اگر خواسته‌اند که پرونده هسته‌ای ایران باید به شورای امنیت سازمان ملل برود، چرا همین مطلب را در این قعطنامه ننوشته‌اند و حرف را به اصطلاح پیچانده‌اند؟ ب.ب.: یکی از دیپلمات‌های آمریکائی دیروز در وین به خبرنگار خبرگزاری رویتر گفت چهارپنج هفته آینده در این روند تعیین کننده است. چرا؟ دیپلمات‌های غربی می‌گویند ما خواسته‌ایم از این نشست که اواخر سپتامبر است تا اوائل نوامبر که نشست آینده شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است یعنی حدود یک ماه و نیم دیگر، به ایران فضای دیپلماتیک بدهیم شاید تجدیدنظر کند و فعالیت مرکز فرآوری اصفهان را متوقف کند و اصولا از چرخه سوخت صرفنظر کند. یعنی همان چیزهائی که قطعنامه‌ای که روز شنبه تصویب شد، می‌خواهد. یعنی در این چهار پنج هفته، همچنان دیپلماسی است که حرف آخر را می‌زند، دیپلماسی به مفهوم قرارهای پشت پرده و مذاکرات کمتر علنی‌شونده در جزئیات. اما اگر همین موضع کنونی را که ایران تا این لحظه اعلام کرده، یعنی مخالفت با قطعنامه آژانس، جمهوری اسلامی دنبال کند، به نظر من تردیدی نیست که درخواست صریح ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت در نشست بعدی شورای حکام تصویب بشود و بسا در آن شرایط با اتفاق نظر اعضای شورای حکام. چون برای نمونه، شنبه شب، بعد از اینکه قطعنامه شورای حکام تصویب شد، وزارت امورخارجه روسیه بیانیه‌ای صادر کرد و در آن از ایران خواست با آژانس همکاری کند و به خواسته‌های آژانس پاسخ مثبت بدهد. یعنی چی؟ یعنی در واقع مفاد قطعنامه را بپذیرد، که از ایران می‌خواهد فعالیت‌های مربوط به غنی‌سازی را متوقف کند. روسیه، خوب می‌دانید که منافع 800 میلیون دلاری، یا به گفته بعضی‌ها، یک میلیارد دلاری برای تکمیل نیروگاه بوشهر در ایران دارد و جمهوری اسلامی هم خیلی روی مخالفت روسیه با قطعنامه‌ای که شنبه شب تصویب شد، حساب می‌کرد. ژ.خ.: بر می‌گردم به گزارش همکارمان خانم بهارمست. در این گزارش به دو نامه اشاره شده، که از طرف جمهوری اسلامی نوشته شده و در پاسخ به تصویب قطعنامه دیروز است. متن آن دو نامه هم تهدیدآمیز است و گویا این دونامه خطاب به آژانس است و رسما به آژانس داده نشده و این نامه‌ها در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ثبت نشده. این را چه جور می‌شود توجیه کرد؟ ب.ب.: دیپلمات‌ها در وین که این دونامه را بی‌امضا را -- می‌گویند این نامه‌ها امضائی نداشته و هیات ایرانی آن‌ها را بین شمار زیاد از اعضای هیات مدیره آژانس بین‌المللی انرژی اتمی توزیع کرده این نامه ها. دیپلمات‌ها می‌گویند در یکی از این نامه‌ها نوشته شده که ایران غنی سازی اورانیوم را از سر می‌گیرد، یعنی فعالیتی که می‌تواند به تامین سوخت برای بمب اتمی منتهی بشود، یعنی تاسیسات نطنز را فعال می‌کند، چون همانطور که می‌کنید در مرکز فرآوری اصفهان، گاز هگزافلوراید تولید می‌شود و این گاز برای اینکه برود در دستگاه‌های چرخه سانتریفوژ بچرخد و بعد طی فرآیندی به اورانیوم غنی‌شده تبدیل بشود، باید برود نطنز، چون دستگاه سانتریفوژ آنجاست. به هرحال، تاسیسات نطنز را فعال می‌کند. در نامه دوم هم آمده است که جمهوری اسلامی امکان دسترسی فوری بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به تاسیسات هسته‌ای ایران متوقف می‌سازد. این امکان در یک سال گذشته در چارچوب پروتکل الحاقی به پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای در اختیار بازرسان آژانس گذاشته می‌شد. این پروتکل را می‌دانید که دولت ایران پذیرفته ولی در مجلس هنوز تصویب نشده و یکی از خواست‌های مطرح در قطعنامه‌ای که روز شنبه در وین تصویب شد، تصویب این پروتکل در مجلس شورای اسلامی است که البته هم آقای لاریجانی، دبیر فعلی شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی سه چهار روز پیش در تلویزیون جمهوری اسلامی و طی سخنرانی و کنفرانس خبری گفتند که این خواست اصولا بی‌ربط است و خارجی‌ها نباید چیزی را به مجلس ایران دیکته کنند و هم بحث مخالفت اصولا با این پروتکل و حتی موظف کردن دولت به خروج از کل NPT یعنی پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی در مجلس شورای اسلامی ماه‌هاست که جریان دارد.
XS
SM
MD
LG