لینک‌های قابلیت دسترسی

یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۱:۳۴ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۶

تلاش برای یافتن راههای سست کردن بنیاد خودکامگی در کشورهای خاورمیانه


(rm) صدا | [ 4:35 mins ]
پس از 11 سپتامبر تلاش گسترده ای به منظور یافتن راههای سست کردن بنیاد خودکامگی در کشورهای خاورمیانه که می تواند خاستگاه تروریسم باشد، آغاز شده. به گفته مارکوس نولاند تحلیلگر موسسه اقتصاد بین المللی واشنگتن بر طبق آمار در کشورهای بخش خاوری وعمدتا عرب نشین خاورمیانه استبداد به شدت جان سختی می کند. ماریوس دیپ، استاد مطالعات خاور میانه، در دانشگاه جانز هاپکینر، تاریخ دینی و کشمکشهای حاکمان عرب را عامل سرکوب دموکراسی در منطقه می داند. برخی ناظران نیز معتقدند که تاریخ خاورمیانه با تاریخ سایر کشورهای جهان فرقی ندارد. خوان کول استاد دانشگاه میشیگان، می گوید دموکراسی را بیشتر جامعه های مرفه پشتیبانی می کنند تا جامعه هائی با درآمد سرانه پائین. تا پیش از 11 سپتامبر 2001 موضوع خودکامگی حاکمان در کشورهای خاورمیانه نگرانی چندانی در جامعه جهانی ایجاد نمی کرد. اما از آن پس تلاش گسترده ای به منظور یافتن راههای سست کردن بنیاد این حکومتها که می توانند خاستگاه تروریسم باشند، آغاز شده است. امیر آرمین (رادیو فردا): نظامهای سیاسی در خاورمیانه در طیف گسترده ای جای می گیرند از پادشاهی های خیر خواه تا خودکامگان کوتوله و از دیکتاورهای نظامی تا دولتهای استبدای فراگیر. مارکوس نولاند تحلیلگر موسسه اقتصاد بین المللی در شهر واشنگتن می گوید به گواهی عدد و رقم در کشورهای بخش خاوری وعمدتا عرب نشین خاورمیانه استبداد بشدت جان سختی می کند. نظرها به گفته آقای نولاند دراین باره متفاوت است. عده ای این را به فرهنگ عربها نسبت می دهند و می گویند این فرهنگ در ذات خود ضد دموکراتیک است. این را بیشتر مردم شناسان می گویند. اما روایت دیگری هم هست که می گوید ضدیت با دموکراسی ربطی به عرب بودن ندارد. بیشتر تاریخ سیاسی ویژه و موقعیت کنونی این سرزمینهاست که میان کشورها ی عرب با نبود دموکراسی پیوند و ارتباط برقرار می کند. استعمار، بی خبری از تجدد، ساختارها ی اجتماعی،اتکای دولت به نفت، و دین، سایر ویژگی های مشترک این سرزمینها را تشکیل می دهد و این همه را دلیل هائی برای توجیه نبود دموکراسی در خاورمیانه قلمداد می کنند. ماریوس دیپ، استاد مطالعات خاور میانه، در دانشگاه جانز هاپکینز تاریخ دینی و کشمکشهای حاکمان عرب را عامل سرکوب دموکراسی در منطقه می داند و می گوید: این که کشمکش اسرائیل - عربها جریان دارد، و به رغم آغاز روند صلح در دهه 1970 دستاویزی برای دیکتاتورهای نظامی حاکمان عرب پیدا شده که با کمک نظام تک حزبی جنبش دموکراسی خواهی را سرکوب کنند. ناظرانی هم هستند و به تعداد زیاد که می گویند تاریخ خاور میانه با تاریخ سایر کشورها ی جهان فرقی ندارد. در کره شمالی، چین، برمه در آسیا و شماری از کشورها ی آمریکای لاتین و افریقا نیز حاکمان خودکامه وجود دارند، نشانی هم از بهبود اوضاع به چشم نمی خورد. حتی به جمهوریهای یپیشین شوروی و از جمله روسیه اشاره می کنند که دارند دیکتاتوریها را باز می گردانند. روند وارونه این هم اما در اوکراین و گرجستان به چشم می خورد. خوان کول استاد دانشگاه میشیگان، برآنست که خروج کشورها از خودکامگی روندی است بس کند و پرمرارت و این یک پدیده جهانی است، بنا براین خاورمیانه هم استثنا نیست. به گفته او دموکراسی را بیشتر جامعه های مرفه پشتیبانی می کنند تا جامعه هائی با درآمد سرانه پائین. پروفسور کول می گوید، در کشورهای عرب از طبقه های کارگر و متوسط خبری نیست. اینها درآمدی آن چنان ندارند که سهم خواهی شان در قدرت بیشتر بشود. درآمد سرانه در مصر کمتر از هزار دلار است و تازه در این درآمد هم سهم شهر و روستا یکسان نیست. درآمد سرانه روستائیان از 40 در صد درآمد شهریها هم کمتر است. در عربستان سعودی با وجود درآمد سرشار نفت شمار محرومان و بیکاران کم نیست. در جهان عرب روز به روز بر شمار بیکاران افزوده می شود. سوریه که با حکومت دیکتاتوری نظامی اداره می شود از جمله عقب مانده ترین کشورها ی جهان عرب است. اما فقر و بیسوادی هم نمی تواند عامل محرومیت جامعه ها از دموکراسی بشود، چون هند هم جمعیت فقیرآن زیاد است و هم میزان بیسوادی درآن کشور بالاست. دموکراسی هم دارد. پروفسور نولاند می گوید، نبود تجدد و نبود اولویت در نخبگان برای دموکراسی، از عاملهای عمده رواج دیکتاتور ی و خودکامگی در خاورمیانه است. گسترش تروریسم جهانی و فشار برای استقرار دموکراسی موجب شده است حاکمان مستبد خاورمیانه هم اندکی کوتاه بیایند و به مردم هم فرصت بدهند صدای خودرا بلند کنند. مصر از جمله این کشورهاست که از سال 1952 و کودتای افسران، در زمان سه رئیس جمهوری از دموکراسی خبری نبوده و اکنون حسنی مبارک زیر فشار غرب و مردم دارد اندکی کنترل بر مردم را سست می کند. پرفسور کول در پاسخ کسانی که می گویند با استقرار دموکراسی هم اسلامگرایانی روی کار خواهند آمد که با دموکراسی مخالفند می گوید: گزینه های خودکامگی بمراتب خشن تر از حکومتی هستند که با رای آزاد مردم روی کارامده باشد، هرچند آن حکومت بخواهد با دستاویز دین آزادی ها را سرکوب کند. جامعه ها به هر حال باید روند دموکراتیک را تجربه کنند.
XS
SM
MD
LG