لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۴:۰۹ - ۴ دسامبر ۲۰۱۶

«زندگی خلاق، سرمشق و سرشاد»: خدمات مرتضی ممیز به هنر گرافیک در ایران، از دید آیدین آغداشلو


(rm) صدا | [ 7:01 mins ]
به مناسبت درگذشت مرتضی ممیز، پدر گرافیک ایران، رادیو فردا مصاحبه‌ای دارد با هنرمند و هنرشناس برجسته در تهران، آقای آیدین آغداشلو، که طی آن، آقای آغداشلو اهمیت کار ممیز را از جمله در احیای گرافیک فرهنگی و همچنین در خدماتی می‌داند که وی در سازمان دادن به آموزش و تشکل‌های حرفه‌ای، به هنر گرافیک ایران عرضه کرد. آغداشلو می‌گوید: شاید هیچ هنرمندانی در دوران معاصر در زمان حیات خود به قدر ممیز در دوسال اخیر مورد تجلیل قرار نگرفته باشد. وی می‌گوید زندگی ممیز، خبرخوش است، حاصل داده است، الگو شده است این زندگی، و این زندگی را می‌شود پسندید ودوست داشت چرا در توفیق و شادمانی و صدرنشینی گذشت. بهنام ناطقی (رادیوفردا، نیویورک): هنرمند گرافیست مرتضی ممیز، بیش از چهل سال پیش با «کتاب هفته» مجموعه مفصلی از داستان بلند و کوتاه، شعر ومقاله، که از سوی موسسه کیهان و زیر نظر شاعر و روزنامه‌نگار برجسته فرهنگی، احمد شاملو منتشر می‌شد، به ده‌ها هزار خواننده در سراسر ایران شناسانده شد. طرح‌های ساده اما خیره‌کننده و متنوع ممیز برای روی جلد «کتاب هفته» که اغلب به رنگ طلائی یا نقره‌ای یا سفید، روی کاغذ سیاه و طرح های سیاه او برای صفحات داخلی این نشریه، به چاپ می‌رسید، امضای چهارگوش و به یادماندنی او را به عنوان نخستین گرافیست فرهنگی ایران، تثبیت کرد. آیدین آغداشلو (هنرمند و هنرشناس، تهران): گرافیک ایران را در حقیقت به دوبخش پیش از ممیز و بعد از ممیز می‌شود تقسیم کرد. ب.ن.: آقای آیدین آغداشلو، هنرمند و هنرشناسی که یک نسل بعد از ممیز، فعالیت خود را با کار گرافیک و طرح و تزئین نشریات ادبی از جمله مجله فردوسی، آغاز کرد، در باره این دوره از کار ممیز در مصاحبه با رادیوفردا می‌گوید: آیدین آغداشلو: روی جلدها برای «کتاب هفته» در حقیقت تخته پرش او بود. آغاز جدی کارش را از همین‌جا نوید داد و در حقیقت گرافیک پیشتاز ایرانی از همین دوره شروع می‌شود و این (طرح‌ها برای کتاب هفته) کارهای انقلابی است در زمان خودش و هنوز هم بعد از گذشت چهل و اندی سال قابل لذت بردن است. ب.ن.: بعد از کتاب هفته، ممیز مجلات معتبر فرهنگی و ادبی دیگر، پوستر فیلم‌ها و نمایش‌ها و بروشور و کاتالوگ جشنواره‌ها و روی جلد کتاب‌های بیشماری را طراحی کرد. آقای آغداشلو می‌گوید ممیز نخستین گرافیست فرهنگی ایران بود ولی او را به این سبب باید پدر گرافیک امروز ایران به شمار آورد که هنر گرافیک را به دنیا آورد، رشد داد، تعلیم بخشید و سازمان حرفه‌ای داد. آیدین آغداشلو: ممیز در حقیقت با سعی خیلی زیاد در طول 45 سال موفق شد اعتبار گرافیک را احیا کند. اعتباری که نداشت. گرافیک همیشه بخشی بود از یک کارگاه چاپ و یک آتلیه و به عنوان یک تصویرگر همیشه فعالیت می‌کرد گرافیست، از استاد احمدی گرفته تا محمد بهرامی. اما ممیز در حقیقت این مناسبات و این مراتب را دگرگون کرد. اگر نگاه کنیم به کارنامه او می‌بینیم که در خیلی از جاها بانی خیری شد که حالا به نظر خیلی عادی می‌آید. مثلا در سال 1347 رشته گرافیک را در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران به راه انداخت. موسس بی‌ینال‌های داخلی بود و نمونه‌های گرافیک عمده از دنیا را در ایران و نمونه‌هائی از هنر گرافیک ایران را درخارج از کشور نمایش داد. بهترین مجله‌های گرافیک را راه انداخت. موفق شد که انجمن صنفی گرافیست‌ها را تاسیس کند و وقتی که به 30 سال اخیر نگاه می‌کنیم می‌بینیم که هرجا که کار گرافیک ایران جهشی کرده یا اتفاقی در آن افتاده به طور قطع ممیز در آن دخیل بوده. بنابراین ممیز را فقط به عنوان یک گرافیست بسیار خوب و موفق و قابلی که سبک شخصی خودرا دارد نباید به حساب آورد. این هست، ولی عناصر دیگری به این اسطوره یاری رسانده‌اند. مثل مدیریت فوق‌العاده، معلمی درخشان و تربیت صدها شاگرد و هنرجوئی که حالا هرکدام بدون اینکه ادامه دهنده راه او باشند یا تقلید او را بکنند به عنوان گرافیست‌های مستقل، در دانشکده‌های مختلف تدریس می‌کنند و راهی را که او کوبیده و صاف کرده را دارند طی می‌‌کنند. ب.ن.: آقای آیدین آغداشلو، که در مقاطع مختلف عمر حرفه‌ای خود با ممیز همکار بود، در مصاحبه با رادیوفردا می‌گوید علاوه بر استعداد هنری، مرتضی ممیز، از استعدادهای شخصی دیگری نیز بهره‌مند بود که او را از همکارانش متمایز می‌کرد. مرتضی ممیز، که برخورد اجتماعی گرم و شخصیتی دوست‌داشتنی و گیرا داشت، استعداد هنری، و استعداد خود به عنوان یک معلم را با استفاده از توانائی‌اش در مدیریت در آمیخت تا به تشکل‌های متعددی شکل و هدف بدهد، از جمله رشته گرافیک دانشکده هنرهای زیبا و تشکل حرفه‌ای گرافیست‌ها. آیدین آغداشلو: بعد از اینکه مشهور می‌شود و اعتبار و اهمیت برحق خود را به دست می‌آورد، آنگاه قادر می‌شود که به عنوان یک مدیر فرهنگی غیردولتی فوق‌العاده نهادهای مختلف را تغذیه کند و راه بیاندازد. این جایگاه‌اش خیلی بزرگ است. من کمتر هنرمندی را می‌شناسم در طول این 50 سال که چنین وسعتی را به عنوان عرصه فعالیت خودش راه برده باشد. ب.ن.: مرتضی ممیز از موقعیت یگانه هنرمندی برخوردار بود که در دوران حیات خود از سوی هم‌میهنان، هم‌کاران و هنردوستان جهان، مورد احترام و ستایش قرار داشت، و کار و شخصیت او در فراسوی حوادث سیاسی و دگرگونی‌های اجتماعی قرار داشت. آقای آیدین آغداشلو می‌گوید ممیز به این سبب از عمری شاد و خلاق بهره‌مند بود. آیدین آغداشلو: نکته‌ای که حالا که به یکی دوسال گذشته نگاه می‌کنم مرا آسوده می‌کند این است که ممیز در عمر خودش تجلیل‌شده‌ترین هنرمند هنرهای تجسمی ایران است، به نظرمن. یعنی میزان تجلیلی که در طول این دو سال از او شد، شاید هیچوقت نظیر نداشت. شاید در ده جای مختلف و ده نهاد و گروه مختلف از او و مجموعه آثارش و حاصل عمرش تجلیل کردند. جوائز متعدد دادند و هرکاری از دستشان برمی‌آمد و از دستمان بر می‌آمد، کردیم و این امر جدید و بی‌سابقه‌ای است که از یک هنرمند با این تفصیل تجلیل بشود. و نکته جالب‌تر اینکه ممیز هنرمند نسل پیش از انقلاب است اما در هر دو دوره بسیار عزیز و مورد احترام بوده و در هر دو دوره، در صدر کار خودش جای داشت و هیچوقت حوادث زمانه باعث نقصان یا تعطیل کار او نشد. من وقتی نگاه می‌کنم به زندگی ممیز، فکر می‌کنم خبرخوش است این زندگی. حاصل داده است این زندگی، الگو شده است این زندگی، و این زندگی را می‌شود پسندید ودوست داشت چرا که به جز تراژدی‌های شخصی که هر انسانی در زندگانی خودش دارد و به جز مرگ همسر اول‌اش، باقی زندگانی‌اش در توفیق و شادمانی و صدرنشینی گذشت.
XS
SM
MD
LG