لینک‌های قابلیت دسترسی

شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ تهران ۲۰:۱۹ - ۱۰ دسامبر ۲۰۱۶

کاستی های نظام مالیاتی ایران: اقتصاد زیرزمینی، ناتوانی جمهوری اسلامی در جمع آوری مالیات و دشواری های سیاسی و فرهنگی


(rm) صدا | [ 3:17 mins ]
به گفته‌ اكبر كميجاني، معاون اقتصادي بانك مركزي، در فاصله سال هاي 1379 تا 1381 خورشيدي، سهم نفت در درآمد هاي بودجه از 57 در صد به 62 در صد افزايش يافته، حال آنكه، طي همان مدت، سهم ماليات از 35 در صد به 30 در صد كاهش يافته است. در وراي نابساماني هاي عمومي زاييده يک اقتصاد نفتي، ضعف ماليات در ايران عمدتا از سه عامل سرچشمه ميگيرد : - نخست دامنه بسيار گسترده فرار مالياتي؛ عامل دوم، ناتواني هاي دستگاه اجرايي در جمع آوري ماليات؛ و سر انجام، عامل سوم، دشواري هاي سياسي و فرهنگي است. محمد خاتمي، رييس جمهوري اسلامي ديروز در جمع مسئولان امور مالياتي ايران وضعيت ماليات را در کشور نامطلوب توصيف کرد و شماري از دلايل آنرا بر شمرد. «کاستي هاي نظام مالياتي ايران»، عنوان گفتاري است از فريدون خاوند. دکتر فریدون خاوند (رادیوفردا، نیویورک): در اجتماع دست اندر کاران نظام مالياتي ايران، که ديروز برگزار شد، محمد خاتمي رييس جمهوري اسلامي بر ابعاد اقتصادي و اجتماعي ماليات تأکيد کرد به ويژه در سه زمينه : تأمين درآمد هاي دولت، ساماندهي وضعيت اقتصادي و، سومين زمينه، عدالت اجتماعي. رييس جمهوري وضعيت ماليات را در ايران نامطلوب دانست و افزود «شايد اين امر در مورد همه کشور هايي که به نحوي به منابع طبيعي و کم زحمت دسترسي دارند، صادق باشد.» اين اشاره روشني است به ضعف اقتصاد هايي که به جاي ماليات، بر رانت تکيه ميکنند. روشن ترين نمونه اين ضعف، وابستگي بودجه ايران به در آمد هاي نفتي است که طي سال هاي اخير شدت نيز يافته است. به گفته‌ اكبر كميجاني، معاون اقتصادي بانك مركزي، در فاصله سال هاي 1379 تا 1381 خورشيدي، سهم نفت در درآمد هاي بودجه از 57 در صد به 62 در صد افزايش يافته، حال آنكه، طي همان مدت، سهم ماليات از 35 در صد به 30 در صد كاهش يافته است. بودجه هاي 82 و 83 نيز در همان مسير پيش رفته اند. نسبت ماليات به توليد ناخالص داخلي در کشور هاي پيشرفته بين سي تا چهل در صد و در دنياي در حال توسعه به طور متوسط حدود بيست تا سي در صد است، حال آنکه در ايران بر حسب بعضي ارزيابي هاي کارشناسي از شش در صد بيشتر نيست. در وراي نابساماني هاي عمومي زاييده يک اقتصاد نفتي، ضعف ماليات در ايران عمدتا از سه عامل سرچشمه ميگيرد : - نخست دامنه بسيار گسترده فرار مالياتي به دليل اهميت اقتصاد زير زميني، تعدد نهاد ها و بنياد هاي معاف از پرداخت ماليات و نيز انبوه شرکت هاي دولتي که نقش آنها درپرداخت ماليات فعال نيست. - عامل دوم، ناتواني هاي دستگاه اجرايي در جمع آوري ماليات است، تا جايي که اصولا بخش يزرگي از در آمد هاي فعالان اقتصادي کشور در جايي به ثبت نمي رسد. - و سر انجام، عامل سوم، دشواري هاي سياسي و فرهنگي است. در ايران نيز همانند شماري ديگر از کشور هاي در حال توسعه پرداخت ماليات هنوز به رفتاري معمولي و همگاني بدل نشده، از جمله به اين دليل که جامعه مدني به قدرت سياسي بي اعتماد است و گريز از ماليات را مقاومتي عادي در برابر تصميم هاي خودکامانه تلقي ميکند نه يک خطاي اخلاقي.
XS
SM
MD
LG