لینک‌های قابلیت دسترسی

پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۱:۴۸ - ۸ دسامبر ۲۰۱۶

بحران در اقتصاد ايران، از ديد يک استاد دانشگاه


(rm) صدا | [ 5:03 mins ]
در ايران مسائل اقتصادي بار ديگر بحراني به نظر مي رسد. از يک سو نايب رئيس کميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي اختلال عمده در نظام اقتصادي ايران را ناشي از مصون بودن برخي سوداگران و دلالان از پرداخت ماليات ارزيابي کرده است و از سوي ديگر اين روزها افزايش نرخ نفت و بنزين، بحث خصوصي سازي و کم کردن اختيارات دولت در اقتصاد و موضوع بازار آزاد در رسانه ها و محافل کارشناسان بالا گرفته است. برخي جامعه شناسان معتقدند طبقه متوسط در ايران رو به افول است. دکتر محمد خوش چهره، نايب رئيس کمسيون اقتصادي، گفت نظام مالياتي ايران عمدتا از گروه توليدي و حقوق بگير ماليات مي گيرد، در حالي که سوداگران و دلالان اقتصادي از دادن ماليات مصون هستند. دکتر موسي غني نژاد، اقتصاد دان و استاد دانشگاه در تهران، در مصاحبه با راديوفردا مي گويد اين نوع بنگاهها نيز نظام مالياتي دارند ولي به شکلي متفاوت. وي مي افزايد: اينها ماليات را در داخل شرکتهاي خودشان، شرکتهاي مستقلي که در مجموعه بنياد هست، مي دهند، اما کل بنياد وقتي که سود مي برد از ماليات معاف است. نيما تمدن (راديوفردا): در ايران مسائل اقتصادي بار ديگر بحراني به نظر مي رسد. از يک سو نايب رئيس کميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي اختلال عمده در نظام اقتصادي ايران را ناشي از مصون بودن برخي سوداگران و دلالان از پرداخت ماليات ارزيابي کرده است و از سوي ديگر اين روزها افزايش نرخ نفت و بنزين، بحث خصوصي سازي و کم کردن اختيارات دولت در اقتصاد و موضوع بازار آزاد در رسانه ها و محافل کارشناسان بالا گرفته است. اين در حالي است که از يک سوي ديگر برخي جامعه شناسان معتقدند طبقه متوسط در ايران رو به افول است. همکارم ماه منير رحيمي در گفتگويي که با دکتر موسي غني نژاد اقتصاد دان و استاد دانشگاه در تهران داشت بيشتر به وضعيت نظام مالياتي در جمهوري اسلامي پرداخته است. ماه منير رحيمي(راديو فردا): به گفته دکتر محمد خوش چهره نايب رئيس کمسيون اقتصادي، نظام مالياتي ايران عمدتا از گروه توليدي و حقوق بگير ماليات مي گيرد، در حالي که سوداگران و دلالان اقتصادي از دادن ماليات مصون هستند. و اين امر اختلال فراواني در عرصه اقتصادي ايجاد کرده است. ناظران مي گويند شماري از نهادها و بنيادها در جمهوري اسلامي آمار شفافي از درآمدهاي خود منتشر نمي کنند و به دولت ماليات نمي پردازند. همچون شرکتهاي اقتصادي متعلق به حوزه علميه قم، استان قدس رضوي، کميته امداد امام خميني و بنياد مستعضفان و جان بازان. دکتر موسي غني نژاد اقتصاد دان و استاد دانشگاه به راديو فردا مي گويد: اين نوع بنگاهها نيز نظام مالياتي دارند ولي به شکلي متفاوت. دکتر موسي غني نژاد: نهادهايي که شما نام برديد همه فعاليتهاي اقتصادي انجام مي دهند ولي چون ظرفيت حقوقيشان متفاوت از شرکتهاي خصوصي و شرکتهاي دولتي است، نوعا پرداخت مالياتيشان متفاوت است. يعني اينها ماليات را در داخل شرکتهاي خودشان، شرکتهاي مستقلي که در مجموعه بنياد هست، مي دهند. اما کل بنياد وقتي که سود مي برد آن از ماليات معاف است. م.م.ر: به هر روي چرا معافند آقاي غني نژاد؟ دکتر موسي غني نژاد: چون درست يا غلط توجيهش اين هست که اينها به منظورهاي خاصي فعاليتهاي اقتصادي مي کنند. اگر منظورانتفاعي بود اينها مي شدند شرکتهاي خصوصي. م.م.ر: از سوي ديگر دکتر محمد تقي آزاد ارمکي، رئيس دانشکده علوم اجتماعي تهران و جامعه شناس، گفته است طبقه متوسط جامعه ايران قوي نيست و در حال سقوط به طبقات پايين جامعه است. به افزوده اين استاد دانشگاه تهران وقتي طبقه متوسط جامعه رو به انحلال و ضعف بگذارد، بحرانهاي بزرگ اجتماعي ايجاد مي شود و حرکتهاي توده اي آغاز مي گردد. آقاي آزاد درآمد را اصلي ترين معيار براي طبقه بندي جوامع مي شمارد و ادامه مي دهد: اين در حالي است که بنا بر پژوهشها در ايران بيش از 70 درصد مردم از لحاظ آرماني و ذهني خود را جزء طبقه متوسط جامعه مي دانند. اما دکتر موسي غني نژاد مي گويد تعريف طبقه متوسط نيز در ايران با کشورهاي صنعتي و پيشرفته فرق مي کند. ميانگين درآمد اين 70% در ايران بسيار پايين تر است. از دکتر غني نژاد مي پرسم روش ماليات دادن يا ندادن نهادهاي معاف از ماليات چه اثري بر طبقه متوسط در ايران مي گذارد؟ دکتر موسي غني نژاد: مشکل طبقه متوسط از جهت مالياتي اين است که در حقيقت محروم ترين قشر و قابل دسترس ترين قشر براي گرفتن ماليات هستند و به عقيده فعالين اقتصادي الزاما اين حالت را ندارند. اين بيشتر از جهت عدالت مالياتي بايد بررسي شود. م.م.ر: پس ايراد اصلي کار را شما در سيستم مالياتي ايران کجا مي بينيد؟ دکتر موسي غني نژاد: مساله اصلي که ما در سيستم مالياتيمان داريم، شرکتهاي دولتي بزرگ هستند که ماليات هم مي دهند، معاف از ماليات نيستند منتها چون سودشان اينقدر پايين است به علت بازدهي پاينشان و يا کلا زيانده هستند، درآمدهاي مالياتي که براي دولت ايجاد مي کنند کاملا ناچيز است. م.م.ر: به اين ترتيب آقاي دکتر غني نژاد، چه تعريفي نسبتا جامعي از شيوه پرداختن يا گرفتن ماليات هم اکنون در دست هست؟ دکتر موسي غني نژاد: ماليات بايد طوري گرفته شود که اثر منفي روي فعاليتهاي اقتصادي نگذارد. اين اثر منفي از دو جهت مي تواند باشد. يکي اين که وقتي ماليات اين بنگاهها را با نرخهاي بالا بگيريد اين تاثير بازدارنده روي فعاليتها دارد. خوشبختانه ما در اصلاح قانون مالياتهاي مستقيم که دو سال پيش تصويب شد اين نرخهاي مالياتي را آورديم پايين که تاثير مثبتي روي فعاليت اقتصادي داشت. از طرف ديگر بايد سعي بکنيم از آن مصرف کننده ها و آن ثروتمندهايي که بيشترين بهره مندي را از اقتصاد جامعه مي برند، بيشتر ماليات بگيريم. که آن هم نيازمند اظهارنامه شخصي ماليات بر مجموع درآمد است که متاسفانه الان ما قانونش را نداريم، به دلايل حالا مسائل تاريخي هست، مسائل اجتماعي هست، و مسائل ديگر، اين را ما نتوانستيم تحقق ببخشيم.
XS
SM
MD
LG