لینک‌های قابلیت دسترسی

جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵ تهران ۲۳:۰۱ - ۹ دسامبر ۲۰۱۶

چگونگی شکل گرفتن سیارگان در اطراف ستارگان از دید اخترفیزیکدان رصدخانه پاریس


(rm) صدا | [ 3:50 mins ]
تاکنون در حدود صد سیاره شناخته شده اند. اما اصولا این سیاره ها در اطراف ستاره ها چگونه شکل می گیرند؟ مطالعات جدید حکایت از آن دارد که سیاره ها در آشوب و بی نظمی خاصی در اطراف ستاره ها ایجاد می شوند. دکتر محمد حیدری ملایری اخترفیزیکدان رصدخانه پاریس، در مصاحبه با رادیو فردا می گوید: آنچه مسلم است اینکه سیارگان از باقی مانده موادی درست شده اند که در تشکیل ستارگان بکار رفته است.می دانیم که ستارگان از فرو ریختن یا رمبش ابرهای مولکولی بین ستارگان بوجود می آید. از آنجا که این ابرها بی حرکت نیستند و به گرد خود می چرخند، هنگام رُمبش، ماده مستقیما به روی توده ای که ستاره خواهد شد فرو نمی افتد، بلکه بصورت گرده یا دیسک پیرامون ستاره را می گیرد. فاطمه امان (رادیو فردا): مطالعه 226 ستاره با تلسکوپ فضایی اسپیتسر که با نور مادون قرمز کار می کند، نشان می دهد که پیدایش سیاره ها در فضایی پر آشوب تر از آن صورت گرفته که پیشتر تصور می شد. با در نظر گرفتن داده های جدید می توان نتیجه گرفت که عمر منظومه خورشیدی ما بسیار بیشتر از آن است که تصور می شده. دکتر محمد حیدری ملایری اختر شناس رصدخانه پاریس، از روند پیدایش سیاره ها می گوید: دکتر محمد حیدری ملایری: هنوز بدرستی نمی دانیم که سیارگان به گرد ستارگان چگونه بوجود می آیند. آنچه مسلم است اینکه سیارگان از باقی مانده موادی درست شده اند که در تشکیل ستارگان بکار رفته است.می دانیم که ستارگان از فرو ریختن یا رمبش ابرهای مولکولی بین ستارگان بوجود می آید. از آنجا که این ابرها بی حرکت نیستند و به گرد خود می چرخند، هنگام رُمبش، ماده مستقیما به روی توده ای که ستاره خواهد شد فرو نمی افتد، بلکه بصورت گرده یا دیسک پیرامون ستاره را می گیرد. ف.ا: ستاره پس از بوجود آمدن، مقدار زیادی از این ماده پیرامونی خود را که از غبار مولکول و یخ تشکیل شده، بر اثر گرما و تابش خود از بین می برد. مقداری از ماده دیسکی که باقی می ماند، به سیاره تبدیل می شود. اما چگونه؟ دکتر محمد حیدری ملایری: اوضاع و احوال فیزیکی دیسک طوریست که در آن آشوب وجود دارد. یعنی موادی که آنرا تشکیل می دهند، دائما به هم برخورد می کنند و به هم می چسبد و قسمتهای چگال تری بوجود می آورند که بر اثر نیروی گرانش رفته رفته مقدار بیشتری از ماده را به خود جذب می کنند و هر چه بزرگتر و بزرگتر می شوند. این پدیده را در زبان علمی اکریشن می گویند که به فارسی می توان به آن "فربال" گفت. از پیشوند فر که بیشتری و افزایش را می رساند و بالیدن به معنای بزرگ شدن. بر اثر پدیده فربال، پس از گذشت صدها هزار سال، توده هایی به اندازه چند کیلومتری بوجود می آید که با هم برخورد می کنند و بسته به اینکه زاویه اصابتشان چه باشد، یا نابود می شوند و دوباره به غبار تبدیل می شوند و یا به هم می چسبند و توده های باز هم بزرگتری را بوجود می آورند. این تو.ده های بزرگ که اندازه شان به حدود ده کیلومتر می رسد، سرانجام تبدیل به سیاره می شود. البته ما می دانستیم که هنگام پدید آمدن سیاره ها، این برخوردها می توانند بسیار شدید باشند، به عنوان مثال کره ماه خودمان به احتمال زیاد، بر اثر برخورد جسمی به اندازه مریخ با زمین بوجود آمده که بخش بزرگی از زمین نوزاد را کنده و در مدار بزرگی به گرد آن قرار داده. ف.ا: به گفته محمد حیدری ملایری اختر فیزیکدان رصد خانه پاریس، اختر فیزیکدان ها تصور می کردند که با گذشت زمان، دیسک پیرامونی ستاره ها، بر اثر گرمای ستاره، کوچکتر و نازکتر می شود. مشاهده اخیری که توسط گروهی از اختر فیزیکدانها آمریکایی با تلسکوپ فضایی اسپیتسر انجام شده نشان می دهد که بر خلاف آنچه پنداشته می شد، دیسک پیرامونی ستاره های مسن تر، می تواند بزرگتر و ستبرتر از دیسک ستاره های جوان بشود. اما علت چیست؟ دکتر محمد حیدری ملایری: علت این است که دیسک این ستارگان به احتمال زیاد، بر اثر اصابت شدید سیاره های آنها متلاشی شده و بصورت خرده و غبار به دیسک پیوسته اند و در نتیجه دیسک بزرگتری را بوجود آورده اند. این دستاورد علمی یک بار دیگر این نکته را تائید می کند که تصادم های سیاره ها می توانند بسیار شدید باشند.
XS
SM
MD
LG