لینک‌های قابلیت دسترسی

چهارشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۲:۰۰ - ۷ دسامبر ۲۰۱۶

«رانت خواري و توليد غير رقابتي»: ايران در سال مالي جاري با کسري بودجه چهار هزار ميليارد توماني روبرو است


(rm) صدا | [ 4:34 mins ]
خبرگزاري دانشجويان ايران گزارش داد ايران در سال مالي جاري با يک کسر بودجه چهار هزار ميليارد توماني روبرو است. آنچه در مورد کسري بودجه سال جاري ايران مورد سئوال است، اين است که چطور جمهوري اسلامي که در چند ماه گذشته با افزايش ناگهاني و بي سابقه بهاي نفت روبرو بوده و در نتيجه قاعدتا بايد تمام موجودي ها و صندوق هايش لبريز باشند، چرا با چنين کسري بودجه قابل توجهي روبرو است. دکتر جمشيد اسدي، استاد اقتصاد در پاريس، در مصاحبه با راديوفردا مي گويد دليل اين امر دو مشکل قديم و ديرپاي اقتصاد ايران است، يعني رانت خواري و توليد غير رقابتي و غير اقتصادي. وي مي افزايد راه حل اين معضل دموکراسي اقتصادي، يعني اقتصاد بازار و رقابت بر مبناي شايستگي بنگاه هاي اقتصادي است. ميرعلي حسيني (راديو فردا): خبرگزاري ايسنا، خبرگزاري دانشجويان ايران گزارش مي دهد ايران در سال مالي جاري با يک کسر بودجه چهار هزار ميليارد توماني روبرو است. دولت احتمالا به گفته آقاي رمضان زاده بارديگر اعتباراتش را جابه جا خواهد کرد، اما سئوال اينجا است که ايران در بلندمدت چه گزينه هايي براي اجتناب از چنين مساله اي دارد. فريبا مودت (راديو فردا): کسري بودجه نه براي ايران، بلکه براي بسياري از دولت هاي جهان از جمله آمريکا که اگرنه قدرتمندترين، يکي از قدرتمندترين قدرت هاي جهان است، امري معمول است که در اغلب موارد با به اصطلاح بندبازي هاي اقتصادي، مالي و سياسي به آن نوعي تعادل مي بخشند و حل اساسي مساله را به سال آتي مالي و در سال بعد به سال بعدتر محول مي کنند. اما آنچه در مورد کسري بودجه سال جاري ايران مورد سئوال است، اين است که چطور جمهوري اسلامي که در چند ماه گذشته با افزايش ناگهاني و بي سابقه بهاي نفت روبرو بوده و در نتيجه قاعدتا بايد تمام موجودي ها و صندوق هايش لبريز باشند، چرا با چنين کسري بودجه قابل توجهي روبرو است. اين سئوال را با دکتر جمشيد اسدي، استاد اقتصاد در پاريس در ميان گذاشتم. جمشيد اسدي (استاد اقتصاد، پاريس): به علت همان دو مشکل قديم و ديرپاي اقتصاد ايران. از يک سو رانت خواران در ايران به طور مرتب حتي وقتي که شرکت هايشان، بنيادهايشان، سازمان هايشان زيان ده هستند، از دولت اعانه مي گيرند، کما اين که به طور مرتب سهميه شوراي نگهبان و شوراي مصلحت و بنياد شهيد به طور مرتب افزايش پيدا مي کند و از سوي ديگر از آنجايي که بسياري از مايحتاج مردم به طور غير رقابتي و غير اقتصادي در ايران توليد مي شود، اينها قيمتش بسيار بالاتر از آن چيزي است که مردم مي پردازند و چون رژيم و حکومت از نارضايتي مردم هراسان است، از اين که افزايش قيمت ممکن است مردم را ناراضي کند، به طور مرتب يارانه بر روي مايحتاج عمومي مي گذارد. اين است که به طور مرتب بودجه کشور ما با کسري مواجه است و نبايد تعجب کرد که چرا امسال اينچنين شده است. ف . م : اما در هر حال دولت بايد هزينه هايش را چه از راه هاي معقول يا نامعقول تامين کرده و بپردازد. اما از دکتر اسدي پرسيدم که تامين هزينه بدون بازده و بدون منابع توليدي خود باعث چندبرابر شدن نرخ تورم و سير سعودي آن نخواهد شد؟ وي گفت: جمشيد اسدي: صد در صد مي شود. آن صندوقي را که طبق يک ايده خوب قرار بود به کارهاي عمراني اقتصاد ايران برسد، متاسفانه به طور مرتب خرج هزينه هاي جاري کشور مي شود، منتها چون معادل اين پولي که از اين صندوق ارزي وارد اقتصاد ايران خواهد شد، توليد ما در ايران نداريم، اين باز هم به افزايش قيمت ها منجر مي شود، يعني باز هم تهي دستان و حقوق بگيران با افزايش قيمت ها مواجه خواهند شد، در حالي که کماکان درآمد آنها درآمدهاي قديم خواهد بود. ف . م : اما آيا چاره اي براي حل اين مساله است؟ آيا دولت مي تواند بدون توجه به نياز اقتصاد به رايانه و اختصاص بودجه به بنيادها چرخ هزينه هاي مملکتي را بگرداند و اگر راه حلي بر مسائل کنوني هست، آيا اراده و خواست آن هم وجود دارد؟ دکتر جمشيد اسدي: راه حل تنها بايد با دموکراسي اقتصادي يعني اقتصاد بازار، يعني رقابت بر مبناي شايستگي بنگاه هاي اقتصادي در بازار باشد. وقتي که اين اتفاق بي افتد، اشتغال بالا مي رود، توليد رقابتي مي شود و به اين طريق اقتصاد راه مي افتد، اما مادامي که کساني بهره مند از امتيازهاي اقتصادي در ايران هستند، به علت اين که پشتيباني حکومتي دارند، مي توانند امتيازهاي بزرگي را در دست بگيرند، خب وضع اقتصاد ايران هيچ وقت اقتصاد رقابتي نخواهد شد و هيچ وقت فايده اي نخواهد کرد. ف . م : اما اگر به گونه اي عملي به قضيه نگريسته شود اين بحث مطرح مي شود که به درست يا غلط اقتصاد ايران در طول 25 سال گذشته بر اساس فعاليت هاي همين نهادها چرخيده و عوض کردن چرخ هاي آن آنهم به گونه اي ناگهاني بسيار دشوار خواهد بود. دکتر جمشيد اسدي: همينطور است، از همين رو است که راه حل ايران يک راه حل در عين حال اقتصادي و سياسي است، گريز ديگري نيست. مساله دموکراسي در ايران يک مساله ايده آلي و آرماني نيست، يک مساله شعار نيست، مساله يک درمان و دوا است. تنها چيزي است که مي تواند از بحران و فروپاشي نجات دهد.
XS
SM
MD
LG