لینک‌های قابلیت دسترسی

یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۷:۳۶ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۶

کارنامه زندگی و انديشه سوزان سانتگ


(rm) صدا | [ 3:57 mins ]
سوزان سانتگ Susan Sontag نويسنده و فعال سياسی امريکا روز گذشته در سن هفتاد و يک سالگی درگذشت. او که در زمينه‌های گسترده و متنوعی می‌نوشت، در فلسفه، الاهيات و ادبيات تحصيل کرده بود. خانم سانتگ، چند فيلم‌نامه نوشت و چند فيلم را کارگردانی کرد. او برنده چندين جايزه معتبر بین المللی کتاب بود. او در چند دهه گذشته در امريکا، در مقام ناقد ادبی و فرهنگی به آوازه‌ای چشم‌گير دست يافت. مهدی خلجی (رادیوفردا): «ادبيات مرا درگير خود کرده است، نخست چونان خواننده و سپس به‌سان نويسنده. ادبيات گسترشِ دل‌بستگی‌های من به چيزهای ديگر است، قلمروهايی ديگر، رؤياهايی ديگر، کلماتی ديگر و سرزمين‌هايی ديگر.» سوزان سانتگ شيفتگی خود را به جهان ادبيات با زبانی بيان می‌کند که نماياننده سراسر سرگذشت فکری اوست؛ اشتياق به يافتن آن‌چه در حاشيه مانده و تلاش برای آشکار کردن و قرار دادن آن در کانونِ توجه. سانتگ، جويای کشفِ عرصه‌های حاشيه‌ای هنر بود که در مرزهای يک فرهنگ و تلقيات آن می‌ماند: تخيل پورنوگرافيک، بيماری به مثابه يک استعاره و عکاسی در مقام فُرمی هنری. مناقشه‌برانگيزترين اثر او کتاب «عليه تأويل (Agaisnt Interpretation)» است که نخستين بار سال 1966 منتشر شد. در اين کتاب که اثری عليه نقد ادبی است خانم سانتگ استدلال می‌کند که تأويل، شکل شريرانه و بزدلانه‌ای از ترجمه است که اثر هنری را از زندگی شورمندانه خود تهی می‌کند و به گزاره‌ای خشک و خالی بدل می‌سازد. اين گزاره سست و ناتوان، يعنی تأويل - که از راه مقولات توليد شده در مکتب‌های گوناگون ادبی صورت می‌گيرد - قوت و امکانِ راديکالِ اثر ادبی را سلب می‌کند. گرچه آوازه سوزان سانتگ، بيشتر به خاطر مقالاتش بود، سالِ 2000، جايزه کتابِ ملی امريکا را از آنِ رمانِ تاريخی‌اش عاشق آتش‌فشان The Volcano Lover کرد. آثار او به بيش از سی زبان ترجمه شده است. سوزان سانتگ، بر خلاف بسياری از نويسندگانِ امريکايی، خود را از نظر سياسی سراپا متعهد می‌دانست و با چالاکی و شيدائی از حقوق بشر و آزادی بيان دفاع می‌کرد. او از سال 1987 تا 1989 رئيس انجمن قلم امريکا بود و در دوران فعاليت خود برای نويسندگانِ زندانی و تحت فشار تلاش‌های بسياری کرد. در همين دوره بود که در پی فتوای آيت الله خمينی، رهبر جمهوری اسلامی، درباره وجوب اعدامِ سلمان رشدی، نويسنده کتاب آيات شيطانی، سوزان سانتگ اعتراض‌های گسترده‌ای را عليه اين فتوا سامان داد. او فعاليت‌های حقوق بشری خود را سال‌های بعد نيز ادامه داد و حتی در دهه 1990 به يوگسلاوی سفر کرد و از جامعه بين‌الملل خواست تا برای جلوگيری از تشديد جنگ داخلی اقدام کنند. مقاله کوتاه او درباره حادثه 11 سپتامبر سال 2001، که چند روز بعد در نشريه The New Yorker چاپ شد، از نظر بسياری يکی از بهترين نوشته‌ها در تحليل اين رويداد است. او به يکی از مخالفان سرشناس سياست دولت امريکا پس از 11 سپتامبر بدل شد. سوزان سانتگ، يکی از انديشمندانِ توانای نسلِ خود و يکی از پيشگامانِ جبهه روشنفکریِ ايالات متحده، در سال 1933 در شهر نيويورک به دنيا آمد و روز گذشته در پی چالشی جان‌شکار با سرطان در همين شهر درگذشت.
XS
SM
MD
LG