لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۰:۲۲ - ۴ دسامبر ۲۰۱۶

گزارش ويژه «راديوفردا»: بررسي آخرين تحولات در روابط ميان آمريكا و جمهوري اسلامي


(rm) صدا |
مريم احمدي (راديو فردا): بررسي روابط ميان ايالات متحده و جمهوري اسلامي ايران و طرح احتمال از سرگيري مذاکرات سياسي ميان دو طرف، موضوع گزارش ويژه امشب راديو فردا است که همکارمان فريدون زرنگار تهيه کرده است. فريدون زرنگار (راديو فردا): وقوع زلزله مرگبار در بم و کشته شدن ده ها هزار نفر، سيلي از کمک هاي خارجي را به سوي ايران سرازير کرد. دولت جمهوري اسلامي، بر خلاف زلزله هاي پيشين، از جامعه جهاني براي کمک به زلزله زدگان درخواست کمک کرد و اعلام کرد مرزهاي ايران براي کمک رساني به زلزله زدگان بر روي همه سازمان ها و کشورهاي جهان، به جز اسرائيل، باز است. دولت آمريکا يکي از اولين کشورهايي بود که با فرستادن تيم ها پزشکي و جستجوگر به ياري زلزله زدگان بم شتافت. اعزام گروه هاي کمکرساني آمريکايي به ايران و استقبال دولت و مردم ايران از امدادگران خارجي و از جمله آمريکايي، توجه ناظران بين المللي، که روابط سياسي ايالات متحده آمريکا و جمهوري اسلامي را در 24 سال گذشته دنبال کرده اند، به خود جلب کرد و آنان را به اين گمانه زني واداشت که حسن نيت ابراز شده از سوي دو دولت مي تواند کليد گشايش باب مذاکره سياسي دو کشور باشد تا به روابط خصمانه موجود بين دو کشور، 24 سال پس از گروگانگيري کارمندان سفارت آمريکا در تهران و قطع روابط ديپلماتيک، پايان دهد. اين گمانه زني با پيشنهاد دولت امريکا مبني بر اعزام يک هيات صليب سرخ اين کشور به رياست خانم اليزابت دول، سرپرست پيشين صليب سرخ آمريكا، به ايران با هدف ارزيابي از خسارات وارد شده و نيازهاي زلزله زدگان، قوت بيشتري گرفت. افزون بر اين دولت امريکا اعلام کرد براي سهولت در امر کمک رساني به زلزله زدگان بم، تحريم ارسال پول به ايران را به مدت 90 روز لغو مي کند. هم زمان اما رئيس جمهوري آمريکا گفت: جرج بوش (رئيس جمهوري آمريکا): آن چه ما در ايران گرم انجام دادن آن هستيم، نشان دادن اين واقعيت به مردم ايران است که مردم آمريکا بي اعتنا نيستند. ما در برابر رنج هاي انساني هم دردي عميق احساس مي کنيم و براي آن که بتوانيم کمک هاي نوع دوستانه وارد ايران کنيم، در تحريم هاي اقتصادي تسهيلاتي پديد آورديم. ف.ز.: مقامات جمهوري اسلامي پس از سکوتي دو روزه در برابر اين پيشنهادات دولت جرج بوش، اعلام کردند که دولت جمهوري اسلامي در حال حاضر شرايط را براي پذيرش چنين هيات آمريکايي مناسب نمي بيند. نخستين اظهار نظر درباره کمک آمريکا را علي اکبر هاشمي رفسنجاني، رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام، روز پنج شنبه بيان کرد. او حرکت آمريکا را يک ژست سياسي خواند و درباره کمک هاي آمريکا به زلزله زدگان بم گفت: اين ها کمک زيادي نيست، زيرا اين ها در زلزله رودبار هم تعدادي هواپيما فرستادند و اين مسئله همانند آن دفعه است. اما ظاهرا مساله مانند آن دفعه نبود. آقاي رفسنجاني در کنار اظهارات خود افزود: قاعدتا اين مسئله در شوراي امنيت ملي بررسي مي شود و سياستي مناسب درباره آن اتخاذ مي شود. به نظر مي رسد پس اتخاذ تصميم مناسب در شوراي امنيت ملي بود که روز يکشنبه حسن روحاني، دبير اين شورا، در چهره تازه سياسي جمهوري اسلامي در بازديد از مناطق زلزله زده، با زيبا خواندن ابراز همدردي و همبستگي آمريکا گفت: واشنگتن بايد گره مشکلات را با برداشتن قدم هاي عملي مثبت باز کند. حجت الاسلام حسن روحاني (دبير شوراي امنيت ملي): اصولا اين نوع همدردي ها و همنوايي ها و همبستگي ها مي تواند يک زيبايي را بيافريند در تاريخ روابط ملت ها. اما در عين حال مسائل سياسي ايران و آمريکا مسائل بسيار پيچيده و بغرنجي است و ما فکر مي کنيم کليدش دست واشنگتن است و آن ها مي توانند و قادر هستند که اين گره را باز کنند با قدم هاي عملي مثبتي که با يد بردارند. ف.ز.: واکنش آمريکا هم به رد پيشنهاد اعزام يک هيات به ايران از وسي دولت جمهوري اسلامي، بر خلاف گذشته ملايم بود و وزير امور خارجه آمريکا تصميم دولت جمهوري اسلامي را سياسي ندانست. آدام ارلي، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا، گفت: آدام ارلي (سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا): ما پيشنهاد را به دلايل سياسي نداديم و پاسخ ايران را نيز سياسي نمي دانيم. اما پذيرفتن يا نپذيرفتن کمک هاي بشردوستانه موضوع جداگانه اي است. اگر نيازي به اين کمک ها باشد، مي تواند درباره تامين ان گفتگو کرد. ف.ز.: حميدرضا آصفي، سخنگوي وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي، هم گفت: هنوز زمان براي سفر هيات آمريکايي به ايران مناسب نيست. اما اگر اين اقدام آمريکايي ها براي از بين بردن ديوار بي اعتمادي باشد، مي توان گفت فضايي ديگر به وجود آمده است. آقاي آصفي درباره لغو برخي تحريم هاي آمريکا عليه ايران گفت: اين اقدام اگرچه موقت است، اما في النفسه مثبت است. حميدرضا آصفي (سخنگوي وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي): مي تواند حاکي از نگرش غالب بر هيات حاکمه آمريکا به سوي برچيدن ديوار بي اعتمادي باشد که اين ديوار بي اعتمادي را هم خود آمريکايي ها به وجود آوردند و اگر عملا در جهت تغيير رويکرد جرکت کنند، فضاي ديگري به وجود خواهد آمد. اگر نگرش غالب برود به طرف برچيدن ديوار بي اعتمادي، آن وقت مي شود صحبت کرد. الان هنوز معلوم نيست که واقعا آمريکايي ها مصمم هستند، ارائه دارند، يا نه، يک اقدام منفرد يا به قول معروف Isolated Act بوده است. اين را بايد صبر کرد و ديد و آمريکايي ها مي دانند براي اين که فضاي روابط سياسي تغيير کند، چه گام هايي را بايد بردارند. ف.ز.: بسياري از تحليلگران مانند ناظران سياسي تحولات اخير در روابط ايران و آمريکا را مثبت ارزيابي مي کنند و آن را احتمالا اغازي براي شروع عادي شدن روابط بين دو کشور ارزيابي مي کنند. ري تاکي، مدير مرکز مطالعات خاور نزديک و جنوب آسيا در دانشگاه دفاع ملي آمريکا، در مقاله اي در روزنامه International Herald Tribune با اشاره به تحولات تازه در مناسبات ايران و آمريکا، نوشت: ايران از هنگام حملات تروريستي 11 سپتامبر به بازندگري سياسيت خود در قبال آمريکا پرداخته است. وي پيوستن ايران به پروتکل الحاقي پيمان منع گسترش سلاح هاي هسته اي را نشانه چشمگيري از طرز تفکر تازه قدرتمندان ايران خواند و نوشت: اصلاحگرايان و محافظه کاران حکومت ايران در اين باور اشتراک دارند که ايران بايد مشکلات خود را با آمريکا حل کند. دکتر محمدرضا جليلي، استاد موسسه عالي پژوهش هاي بين المللي در ژنو، نيز در گفتگو با راديو فردا مي گويد: دکتر محمدرضا جليلي (استاد موسسه عالي پژوهش هاي بين المللي، ژنو): در حال حاضر لااقل گروهي که قدرت اصلي را در اختيار دارند در تهران، به نظر مي رسد که مخالف باشند که ديپلماسي و سياستشان را در مورد آمريکا و در مورد منطقه تغيير بدهند و ضمنا بايد فراموش نکرد که در خود آمريکا هم همه موافق نيستند. بعضي از قسمت هاي دولت فعلي آمريکا هم مخالف هست که به سادگي روابط بهتر بشود. ولي مي شود آغاز يک گفتگوهاي غير مستقيم را پيش بيني کرد که ممکن است هفته ها و حتي ماه ها طول بکشد تا به عادي شدن روابط برسد. اگر با سال هاي گذشته امسال را مقايسه بکنيم، به نظر من به طور خيلي کلي مي شود گفت الان عواملي وجود دارند که مي تواند کمک کند به بهبود روابط. بنابراين به نظر من در آغاز سال 2004، امکان بهبود روابط بيشتر از سال 2003 است. ولي بايد ديد که در هفته هاي آينده چه مي گذرد و آيا اين کمک هاي انساني که آمريکا مي کند، گسترش خواهد يافت و عکس المعمل مقامات تهران را بايد منتظر بود که چه خواهد بود. بنابراين مرحله حساسي است الان به نظر من، ولي هنوز سرنوشت ساز نيست. ف.ز.: دکتر هوشنگ امير احمدي، استاد دانشگاه در آمريکا، در گفتگو با راديو فردا، چشم انداز روابط ايران و آمريکا را خوب پيش بيني مي کند و مي گويد: دکتر هوشنگ امير احمدي (استاد دانشگاه، آمريکا): چشم انداز رابطه ايران و آمريکا به نظر من مثبت است. يعني به سوي آينده که مي رويم، اين رابطه مسائلش هرچه بيشتر کم مي شود و زمينه براي مذاکره آماده تر مي شود. ولي خوب، در عين حال متاسفانه در رابطه ايران و آمريکا نيروهاي ديگري هم هستند که در آن خرابکاري مي کنند. ف.ز.: شواهدي که اين خوشبيني شما را تقويت مي کند، چه هستند؟ دکتر هوشنگ امير احمدي: از 11 سپتامبر به اين طرف رابطه ايران و آمريکا دستخوش يک سري تغييرات اساسي شده است که دقيقا همه اين تغييرات، جز در موارد بسيار خاص، مثبت بوده اند. اولا در دعواي بين آمريکا و افغانستان و دعواي بين آمريکا و عراق، ايران تقريبا طرف آمريکا ايستاد و در هر دو مورد کمک کرد. حتي امروز هم که آمريکا در هر دو کشور مشکل دارد، يکي از شکورها و نيروهايي که در منطقه دارد به آمريکا کمک مي کند، ايران است. اما بزرگترين اتفاق که در آمريکا افتاده است در اين چند سال گذشته به نظر من، اين بوده است که ايران آن قطعنامه آژانس بين المللي را پذيرفت، بعد آن معاهده الحاقي را هم امضا کرد و از اين ديدگاه مي شود گفت که نگراني آمريکا نسبت به موضوع سلاح هاي کشتار، مخصوصا بمب، در ايران يک مقدار زيادي کاهش پيدا کرده است. اين بسيار بسيار با اهميت است. يکي از نگراني هاي اصلي رابطه ايران و آمريکا که مشکل اتمي ايران بود، به مقدار زيادي کاهش پيدا کرده است. در رابطه با تروريسم هم به نظر من وضعيت ايران و آمريکا امروز با گذشته بسيار فرق مي کند. اگرچه امروز آمريکايي ها روي القاعده خيلي تکيه دارند و مي گويند که ايران بايد آنان را پس بدهد، ولي واقعيت اين است که آمريکايي ها مي دانند و متوجه شده اند که در اين دو سال گذشته که دشمن تروريستي آمريکا در منطقه ايران نيست، بلکه در جاهاي ديگري هستند نيروها و بالاخره روي قضيه صلح بين اعراب و اسرائيل هم آمريکايي ها مي دانند و متوجه هستند که جمهوري اسلامي مواضعش مواضع بسيار تند و نيست و تصادفا مواضعش با مواضع کشورهاي اسلامي و اصولا سازمان اسلامي هم تراز است. ف.ز.: دکتر امير احمدي در پاسخ به اين پرسش که آيا امکان لغو تحريم هاي آمريکا، آن طور که دولت ايران خواهان آن است وجود دار يا نه، مي گويد احتمال لغو همه تحريم ها به طور يک طرفه بسيار کم است. دکتر هوشنگ امير احمدي: من اعتقاد ندارم که آمريکا بخواهد يک طرفه به سوي لغو همه تحريم ها برود. بايد 100% مشکل در رابطه اين دو تا با جواب متقابل انجام بشود، يعني هر طرف قدم هاي مشخص و مثبتي بردارد و يواش يواش يخ بشکند. ف.ز.: با وجود همه اختلاف هاي موجود بين دو کشور، به نظر مي رسد روابط ايران و آمريکا پس از وقوع زلزله بم و واکنش هايي که دو کشور در برابر هم نشان داده اند، وارد مرحله تازه اي شده است. آينده نشان داد که تا چه حد خوش بيني هاي ابراز شده داراي زمينه هاي واقعي هستند. گمانه زني در باره امكان پديدآمدن شرايطي براي بهبود روابط ميان ايران و آمريكا با پيشنهاد دولت امريکا مبني بر اعزام يک هيات صليب سرخ اين کشور به رياست خانم اليزابت دول، سرپرست پيشين صليب سرخ آمريكا، به ايران با هدف ارزيابي از خسارات وارد شده و نيازهاي زلزله زدگان، قوت بيشتري گرفت. مقامات جمهوري اسلامي پس از سکوتي دو روزه در برابر اين پيشنهادات دولت جرج بوش، اعلام کردند که دولت جمهوري اسلامي در حال حاضر شرايط را براي پذيرش چنين هيات آمريکايي مناسب نمي بيند.آدام ارلي، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا گفت ما پيشنهاد را به دلايل سياسي نداديم و پاسخ ايران را نيز سياسي نمي دانيم. دکتر محمدرضا جليلي، استاد موسسه عالي پژوهش هاي بين المللي، ژنو، در مصاحبه با راديوفردا مي گويد در آغاز سال 2004، امکان بهبود روابط بيشتر از سال 2003 است. دکتر هوشنگ امير احمدي، استاد دانشگاه راتگرز نيوجرسي و فعال رابطه ايران و آمريکا در مصاحبه با راديوفردا مي گويد من اعتقاد ندارم که آمريکا بخواهد يک طرفه به سوي لغو همه تحريم ها برود. بايد 100 درصد مشکل در رابطه اين دو تا با جواب متقابل انجام بشود، يعني هر طرف قدم هاي مشخص و مثبتي بردارد.
XS
SM
MD
LG