لینک‌های قابلیت دسترسی

پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۱:۳۷ - ۸ دسامبر ۲۰۱۶

گزارش ويژه راديو فردا: بحران رد صلاحيت: شركت يا عدم شركت در انتخابات


(rm) صدا |
علي سجادي (راديو فردا): شماري از دانشگاهيان، روزنامه نگاران، تشکلات فرهنگي و سياسي و دانشجويي ايران، حمايت از نمايندگان متحصن را مشروط بر اين کردند که اعتراض آنها به احراز صلاحيت نمايندگان کنوني رد صلاحيت شده، محدود نشود. تا امکان شرکت داوطلبان غيرخودي و دگرانديش نمايندگي در انتخابات فراهم شود. گروهي بويژه در تشکلات داخل کشور برآنند که حتي در اين صورت ساختار سياسي جمهوري اسلامي اجازه پيشبرد خواستهاي اصلاح طلبانه را نخواهد داد و از اين روي، يا متمايل به تحريم انتخابات هستند يا سخن از عدم شرکت در آن به ميان مي آورند و يا دستکم درباره تصميم انتخاباتي خود ترديد نشان مي دهند. اما برخي اصلاح طلبان با اشاره به نتيجه پايين بودن ميزان مشارکت در انتخابات نهم اسفند شوراها که در پي آن اکثريت بزرگي از نمايندگان جناح راست به شوراها راه يافتند، بر اين نظرند که حتي اگر کمال مطلوب در زمينه احراز صلاحيت نامزدهاي غيرخودي حاصل نشود، شرکت در انتخابات نتيجه بهتري از عدم شرکت در آن خواهد داشت. در مجله شبانگاهي راديو فردا مناظره اي را مي شنويد که يک ميهمان آن هادي کحال زاده از فعالان دانشجويي تحکيم وحدت، شاخه علامه، متمايل به نظر اول است و مهمان ديگر آن دکتر صادق زيبا کلام تحليلگر سياسي اصلاحگرا و استاد دانشگاه به نظر دوم تمايل دارد. گرداننده اين مناظره امير مصدق کاتوزيان است. ا.م.ک : آقاي دکتر زيبا کلام موضع شما درباره اين تحصن مجلس چيست؟ مثبت يا منفي؟ دکتر زيبا کلام: پاسخ خيلي کوتاه من اين است، آري من از تحصن نمايندگان جانبداري مي کنم، حمايت مي کنم براي اين که فکر مي کنم اين اولين و ابتدايي ترين حقوق شهروندي است که هر کس که بخواهد بايد بتواند در انتخابات شرکت کند و اين مردم هستند که در نهايت بايد تصميم بگيرند که به آن فرد راي بدهند يا ندهند. اين قاعده اوليه و اساسي دموکراسي است. ببينيد بحث مثبت، منفي يا حمايت کردن و نکردن نيست. بحث اين هست که اصلاح طلبان هيچ استراتژي، هيچ طرح، هيچ برنامه منسجمي در طول 6 سال گذشته نداشتند. همواره اين محافظه کاران بودند که قاعده بازي را براي اصلاح طلبان تعيين کردند. کساني که به امور سياسي ايران وارد بودند تاحدي، از مدتها قبل مي گفتند که رد صلاحيتها بسيار سنگين و گسترده خواهد بود. آيا نمي بايد اصلاح طلبان برنامه ريزي مي کردند و فکر مي کردند که اگر رد صلاحيتها گسترده باشد، ما طرحمان چيه؟ اينها الان آمدند در مقابل عمل انجام شده اي که توسط شوراي نگهبان صورت گرفته، متحصن شدند. در حالي که انتظار از اصلاح طلبان يک استراتژي منضبطي داشته باشند. از اول که اگر رد صلاحيتها گسترده باشد ما اين کار را مي کنيم، بعد اين کار را مي کنيم. ببينيد هيچ طرح و برنامه اي نداشتند. ا. م. ک: آقاي زيبا کلام هستند عده اي که مي گويند اين طرحي که اصلاح طلبان ريختند، به هر حال يک چيز از پيش فکر شده اي بوده. چون که ابتدا به ساکن 80 نماينده مجلس يا بيشتر نمي آيند روي زمين بنشينند و مگر اين که از قبل طراحي کرده باشند. دکتر زيبا کلام: ببينيد، سئوال اساسي از نمايندگان متحصن رد صلاحيت شده اينست که اگر شما 80 نفر، 10 يا 15 يا 20 نفرتان رد صلاحيت مي شديد، و 60 نفر از شما رد صلاحيت نمي شديد، آنوقت شما در قبال آن سه هزار نفري که رد صلاحيت شدند، موضعگيريتان چي بود؟ چه کار مي خواستيد بکنيد؟ واکنشي در قبال حرکت محافظه کاران آمدند و يک موضعگيري کردند. يا سئوال بعدي اين است که آمديم و فردا شوراي نگهبان صلاحيت اين 80 نفر را تاييد کرد، شما چه مي کنيد؟ شما به تحصن پايان مي دهيد يا اين که نه، مي گوييد تا تکليف آن دو هزار و 920 نفر ديگر که رد صلاحيت شدند، روشن نشود ما به تحصن ادامه خواهيم داد؟ م. ا. ک : آقاي زيبا کلام حالا بعد به سئوالهاي ديگر مي پردازيم. آقاي کحال زاده پاسخ شما به همين سئوال؟ کحال زاده: تاييد مي کنم برخي از فرمايشهاي آقاي دکتر را که متاسفانه اصلاح طلبان توي اين دوره رفتارشان واکنشي بوده و هيچ کنش فعالي در حوزه سياسي ايران متاسفانه نبوده اند. اما پاسخ به اين سئوال اين است که اين حرکت خوبي است. ايستادگي در برابر اين حرکت خوب است. اما هنوز جبنش اجتماعي ايران اطمينان پيدا نکرده که آيا اين حرکت، يک حرکت صادقانه است و براي آزادي و دفاع از حقوق شهروندان است و يا نه، دفاع از حقوق يک صنف و قشر خاصي. به همين دليل دانشگاه هم نمي تواند يک برخورد فعالي با اين داستان داشته باشد و منتظر نتايج آن است. و با توجه به اين که ما در امتحانات هستيم و امکان بسيج کردن ما به شدت پايين مي آيد. ولي اين سئوال و پرسش اساسي هست که اين حرکت آنها براي چيست و آيا روندي که مشاهده مي شود نسبت به برخوردها، ما هر روز شاهد هستيم که اين دوستان مطالباتشان را پايين مي آورند و از سطح انتخابات آزاد به سطح ... شدن و حتي در حدي اين را آورده اند که بايستي رقيبي در برابر طرف مقابل وجود داشته باشد و اين نازلترين شرطي است که ممکن هست و ما داريم مي بينيم. ا.م. ک: آقاي کحال زاده، بعضي با اين دورنما ممکن است به اين حوادث نگاه بکنند که تاييد کنند مواضع قبليشان را که در انتخابات نبايد شرکت کرد و اصلا بايد تحريمش کرد. دانشجوياني که خودشان را مستقل تعريف مي کنند آيا با اين نظر نسبت به حوادث جاري و تحصن نمايندگان نگاه مي کنند؟ کحال زاده: ما عليرغم اينکه عملکرد مجلس ششم را يکي از مثبت ترين و مفيدترين مجالس پارلمانها در تاريخ ايران مي بينيم، اما احساس مي کنيم که براي راي مردم در حاکميت هيچ جايگاهي وجود ندارد. بنابراين تا مادامي که اين اتفاق نيفتد و راي مردم اثري نداشته باشد، دانشگاه ترجيح مي دهد در مورد چگونگي انتخابات با حاکميت صحبت بکند و نيروهاي سياسي. راي مردم به حاکميت فقط براي زينت و براي اين که بتوانند در عرصه بين المللي خصوصا در حال حاضر بتواند قدرت چانه زني و مانورش را بيشتر بکند، نگاه مي کنند و ما نگاهمان به راي مردم رفتار تعديل رفتار حاکميت است و اين که تحولاتي را که در جامعه خواست مردم است را حاکميت بپذيرد ا. م. ک: وقتي سبک سنگين مي کنيد، آنوقت به اين نتيجه مي رسيد که الان عدم شرکت يا تحريم با توجه به تحصن نماينده هاي مجلس بيشتر مورد نظر است يا اين که فکر مي کنيد که تحصن باعث شده که يک رغبتي بوجود بيايد براي احتمال شرکت؟ کحال زاده: اگر تضمين جدي وجود داشته باشد، قطعا حضور مفيدتر خواهد بود. اما ما هنوز نه تنها اين را نمي بينيم از حاکميت، بلکه با موج اخراج از حاکميت، موجي از رد صلاحيتها و شرايط براي ايجاد يک انتخابات ناعادلانه مهيا مي بينيم، متاسفانه. بعلاوه عدم حضور مردم مي تواند انتقال خواستهاي آنها به حاکميت را داشته باشد و مي تواند با يک رفلکس منفي، خواست خودش را به حاکميت منتقل بکند و بعلاوه مي شود اين عدم حضور را ورود به فاز جديدي از حيات سياسي ايران تلقي کرد. مي تواند البته به فشارهاي بين المللي به حاکميت ايران هم کمک بکند. اگر حاکميت به طور جد به خواست ملي توجه نکند. براي نيروهاي سياسي هم من فکر مي کنم که بحرانهاي اجتماعي، اقتصادي و سياسي که در ايران وجود دارد، مرجع اصلي اين بحرانها را به جاي اين که نيروهاي سياسي معرفي بشوند و فعالان سياسي و کارشناسان ملي، مرجع اصلي آنها به مردم معرفي مي شود و دليلي ندارد که يک نيروي سياسي در فضايي قرار بگيرد که توان تحليلها را ندارد و بعلاوه مسئوليتي را بپذيرد که توان آن را ندارد. بحثي هم که هست، اين هست که با عدم حضور شايد صفاتي در درون حاکميت ايجاد شود و براي اين که مسئوليت را ما با محافظه همراه مي کنيم و مسئوليت را به کساني مي سپاريم که قدرت اعمال دارند، يا شرايط بهتر مي شود و حداقلش اين است که يک فضاي تنفسي براي نيروهاي سياسي وگروههاي سياسي بوجود مي آيد و يک وقت تجديد نظر کلي هم براي اين نيروها بوجود مي آيد. از روزمرگي فعلي و همان طور که آقاي دکتر هم گفتند واکنشي بودن آنها هم کمتر مي شود و فعالتر مي توانند باشند. ا . م. ک : آقاي زيبا کلام آيا عدم حضور در نتيجه دارد قوت مي گيرد و شما فکر مي کنيد اين که شکافي در حاکميت بيفتد آن طور که آقاي کحال زاده پيش بيني مي کردند اين که نامزدهايي که به هر حال تفاوت دارند با نامزدهاي ديگر در مجلس بروند و آنوقت پاسخ در مورد حضور چي هست؟ زيبا کلام: بحث اساسي که آقاي کحال زاده دارند مطرح مي کنند در واقع بحثي هست که جناحها و جريانات راديکال دوم خرداد مدتها بوده که آن را داشتند بحث مي کردند و مي خواستند آن را به عنوان يک تز ارائه بدهند. ما اين را تحت عنوان بحث خروج از حاکميت قبلا مطرح شده، نافرماني مدني و قس عليهذا. شاخه راديکال دفتر تحکيم وحدت يا همان طيف علامه هم که حالا آقاي کحال زاده و دوستانشان از فعالين آن بخش ممکن است به حساب بيايند، هم کم و بيش چنين استدلالي را دارند مطرح مي کنند. يک حرفشان هم اين است که وقتي شرايط مطلوبي براي شرکت در انتخابات وجود نداشته باشد، بنابراين چرا ما بياييم در انتخابات شرکت بکنيم. آيا شرکت در انتخابات به جز اين که مشروعيت ببخشيد به تمامي نظام به بهاي شرکت طيفها و اقشار مختلف فايده اي ندارد. صورت اين مساله درست است. اما به نظر من چنين استراتژي يي از يک نکته اساسي دارد غفلت مي کند يا به يک نکته اساسي نمي خواهد بپردازد. و آنهم اين است که بالاخره ما به عنوان جريانات سياسي هدفمان براي مبارزه سياسي چه هست؟ آيا ما مي خواهيم ظرفيتهاي قانوني درون نظام جمهوري اسلامي ايران و درچارچوب قانون اساسي ايران است، مبارزه کنيم؟ يا اين که نه، مي خواهيم بگوييم که ما نظام را قبول نداريم و قانون اساسي را قبول نداريم و بريم به سوي براندازي. خب آنوقت بحث سناريو و استراتژي من و آقاي کحال زاده چه مي شود؟ کحال زاده: ببيند من مي خواهم جواب بدهم، مشکل ما اين هست که تنها فعاليت و کنشگري را در عرصه سياسي به انتخابات مي بينيم و تنها کاري که مي توانيم بکنيم اين است که در انتخابات حضور داشته باشيم و براي انتخابات ليست بدهيم. و اگر کسي در انتخابات حضور نداشته باشد و يا آن را مورد سئوال قرار بدهد، متاسفانه در جامعه ما، همان ادبياتي را از جانب نخبگان داريم مي بينيم که در حاکميت هم وجود دارد و به براندازي يا مخالفت علني نظام، گفته مي شود که اينها مخالف نظام هستند و برخوردشان برخورد براندازانه است در مورد نظام. بحث ما اين است که جنبش دانشجويي به دليل اين که حزب نيست و بخشي از جنبش مردم اجتماعي است، نمي تواند در انتخابات ليست بدهد و در ثاني در اين انتخابات ما به دليل موضعي که داريم مبني بر عدم تاثير گذاري در تحولات ايران، اين را به صلاح نيروي سياسي نمي دانيم و در حد توصيه به نيروهاي سياسي و جامعه ايران. در صلاحيت ما تنها توصيه به نيروهاي سياسي هست. ولي متاسفانه ما را و جرياناتي که از موضع جنبش اجتماعي انتخابات را نقد مي کنند، همان رفتاري که حاکميت دارد مي کند، برخوردي را که حاکميت دارد مي کند با نيروهاي اجتماعي، همان برخورد را متاسفانه ما شاهد هستيم که از سوي فعالين سياسي به جنبش دانشجويي مي شود. بحث ما اين است که اگر 100 تا 290 تا کرسي مجلس هم به دست اصلاح طلبان برسد، و اگر تمام نيروهاي سياسي ما پذيرفته بشوند و آزادترين انتخابات باشد و حتي از اپوزيسيون هم در مجلس وجود داشته باشند، قرار است چه تحولي و چه اثري بر فرآيندهاي اجتماعي در ايران صورت بپذيرد که تا کنون نشده؟ به نظر مي رسد که با ادامه شرايط کنوني، عدم حضور مفيد تر از شرکت در انتخابات باشد. اين به معناي براندازي نيست. به معناي اين است که بخشي از حاکميت رفتارش را بايد تغيير بدهد و مي تواند يک ابزار مدني براي تغيير رفتار حاکميت باشد. ا.م. ک: آقاي زيبا کلام، آقاي کحال زاده مي گويند که اين حرکت عدم شرکت در انتخابات به معني براندازي نيست. زيبا کلام: من نمي دانم از کجاي سخن من اين نکته بيرون مي آيد که اگر در انتخابات شرکت نکنيم، انتخابات را بايکوت بکنيم، انتخابات مجلس را. در گذشته انتخابات شوراي شهر را بايکوت کرديم، اين معنيش اين است که بخواهيم نظام را واژگون بکنيم و اين تز براندازي است. من مرادم چيز ديگري بود. من مرادم اين است که اگر ما قبول کرديم که اين نظام اصلاح پذير هست، چاره اي نداريم با سازوکارها و ظرفيتهايي که درون خود نظام هست، کار بکنيم. نميشه شما بگوييد نظام اصلاح پذير هست، اما ما بايکوت مي کنيم، ما همه چيز را تحريم مي کنيم. اگر که ما پذيرفتيم نظام اصلاح پذير است، آنوقت نظام را از خودمان مي بينيم. نظام مال ما هست. بايد سعي بکنيم که وجب به وجب در مقابل محافظه کاران مقاومت بکنيم. شوراي شهر را نبايد بگذاريم بيفتد به دست محافظه کاران. مجلس را نبايد بگذاريم بيفتد به دست محافظه کاران. قوه مجريه را نبايد بگذاريم بيفتد به دست محافظه کاران. قوه قضائيه که دست محافظه کاران هست از صدر تا ذيل، بايد سعي بکنيم با فشار با مقاومت، عناصر دموکراتيک و آزاديخواها را وارد قوه قضائيه بکنيم و از انحصار جناح راست خارجش بکنيم. همين طور دو دستي تقديم محافظه کاران کردن به نظر من شيوه درستي نيست. مگر اين که ما بگوييم که خرابي چون که از حد بگذرد، آباد مي گردد. بگذار همه مملکت بيفتد به دست جناح راست که تکليف زودتر روشن شود. خب بعضي ها هستند که في الواقع چنين نظري دارند. وقتي شما يک چنين نظري داريد، معني حرف شما، معني تاکتيک سياسي که شما اتخاذ کرديد اين است که داريد به براندازي فکر مي کنيد. اگر ما به براندازي فکر نمي کنيم بايد بنشينيم و ببينيم که چه طوري مي خواهيم درون اين مجموعه موجود، اهداف آزاديخواهانه مان را اهداف اصلاح طلبانه مان را به جلو ببريم. ا.م. ک : آقاي کحال زاده شما که موضعتان عدم حضور هست فعلا، آيا ممکن هست در روزهاي آينده شرايط طوري شود که فکر کنيد شرکت در قدرت ممکن است که بتواند راه حل باشد؟ کحال زاده: فاصله ما تا انتخابات بسيار کوتاه است. اگر ما فاصله اين هفت ساله گذشته تا الان را، و الان تا انتخابات را در نظر بگيريم، بعيد به نظر مي رسد که چنين کششي در حاکميت وجود داشته باشد. ولي اگر حاکميت واقعا بپذيرد که راي مردم براي او بايستي راي جامعه خودش را راي مردم خودش را در رفتارهاي خودش تاثير گذار بداند، قطعا حضور در انتخابات را مفيد مي دانيم. والبته حتي اگر انتخابات را آزاد اعلام بکنند و مجلس ايستادگي محکمي داشته باشد براي نيروهاي اپوزيسيون و همه کساني که به دلايل سياسي رد شدند، قطعا موضوع با الان متفاوت خواهد بود. ولي به قدري انسداد و عدم انعطاف در حاکميت مشاهده مي شود که بعيد به نظر مي رسد، که البته اين يک حکم قطعي نيست و يک اظهار نظر يک فعال دانشجويي است در اين زمينه و هر احتمالي، خصوصا در ايران براي مسائل سياسي وجود دارد. ا.م.ک : خيلي ممنون آقاي کحال زاده، آقاي زيبا کلام، شما چون مي گوييد که شرکت در انتخابات بهتر است تا عدم حضور و عدم شرکت، آيا به اين سئوال هم در آخر پاسخ مي دهيد که ممکن است شرايطي بوجود بيايد در روزهاي آينده در نتيجه تصميمهاي متحصنين در مجلس يا تصميم شوراي نگهبان که آنوقت درآن موقعيت نظرتان برگردد و فکر کنيد عدم شرکت؛ حالا نه تحريم؛ بهتر است؟ زيبا کلام: من معتقدم که حتي اگر حدود هشت هزار نفر ثبت نام کردند، از اين هشت هزار نفر سه هزار نفرشان را رد صلاحيت کردند، حتي اگر همه پنج هزار نفر نامزدهاي جناح راست باشند، ما بايد بگرديم و نامردهايي را که دموکراتيک تر هستند؛ آزاديخواه تر هستند؛ مستقل تر هستند، آنها را پيدا کنيم و به آنها راي بدهيم. عقب نشيني نبايد کرد به نظر من. در مناظره امشب راديو فردا دکتر صادق زيبا کلام تحليلگر سياسي اصلاحگرا و استاد دانشگاه و هادي کحال زاده و از فعالان دانشجويي تحکيم وحدت شاخه علامه، در رابطه با انتخابات مجلس هفتم، به بيان نظراتشان مي پردازند. دکتر زيبا کلام با بيان نظراتش به عنوان موافق شرکت در انتخابات معتقد است که نبايد عقب نشيني کرد و ميدان را به محافظه کاران سپرد ولي هادي کحال زاده فعال دانشجويي به دليل اين که براي راي مردم در حاکميت هيچ جايگاهي وجود ندارد، شرکت در انتخابات را مفيد نمي داند.
XS
SM
MD
LG