لینک‌های قابلیت دسترسی

سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵ تهران ۲۱:۴۷ - ۶ دسامبر ۲۰۱۶

بررسي مقايسه‌اي موقعيت ايران در بازار نفت و اقتصاد جهاني در پيش و پس از انقلاب 57


(rm) صدا |
بهمن باستاني (راديو فردا): دکتر فريدون خاوند در يک بررسي مقايسه اي، به موقعيت ايران قبل و بعد از انقلاب 57، نخست در حيطه اقتصاد نفت مي پردازد. دکتر فريدون خاوند (راديو فردا، پاريس): ايران در آستانه انقلاب اسلامي 1357 حدود شش ميليون بشکه نفت در روز توليد مي کرد و در حال حاضر توليدش از سطح 3 ميليون و 700 هزار بشکه بالاتر نمي رود. اين مساله نشان مي دهد که وقتي که ما توليد ايران را مقايسه بکنيم مثلا با توليد عربستان سعودي که چيزي است بالاي هشت ميليون بشکه در روز، مي بينيم که ايران در عرصه نفتي به يک قدرت حاشيه اي تبديل شده است. در سال 1357 ايران يکي از کشورهايي بود که قدرت جذب سرمايه گذاري هايش در عرصه نفت، بسيار زياد بود و به مين علت مي توانست به عنوان يک بازيگر بزرگ در عرصه نفتي، هم در درون OPEC و هم در بيرون OPEC جلوگر شود، در حالي که در حال حاضر شما به تمام کنفرانس هاي بزرگ نفتي که دقت بکنيد، ملاحظه خواهيد کرد که سرنوشت بازار جهاني نفت عمدتا به کشورهايي مثل عربستان، مکزيک، و روسيه حل مي شود و ايران اصولا همان طور که عرض کردم، نقش حاشيه اي پيدا کرده است. ب.ب.: ولي در حوزه صنايع غير نفتي به نظر مي آيد که به عنوان مثال صنايع خودرو سازي يا دقيقتر مونتاژ خودرو، نسبت به گذشته رشد چشمگيري داشته است يا صنايع ديگر. اين را چطور مي بينيد در يک بررسي مقايسه اي؟ دکتر فريدون خاوند: مقدار صادرات غير نفتي ايران در حال حاضر چيزي است بين پنج تا شش ميليارد دلار در سال و عمده صادرات هم مرکب است از پسته و مغز پسته و فرش و نقش بسيار مهمي ندارند. در مورد کشوري مثل عربستان سعودي، صادرات غير نفتي سالانه عربستان سعودي چيزي است در حد نه ميليارد دلار در سال، يعني تقريبا دو برابر صادرات غير نفتي ايران. عربستان سعودي 24 ميليون نفر جمعيت دارد و اگر صادرات غير نفتي عربستان را به صورت فردي در نظر بگيريم، هر شهروند عربستان سعودي در حال حاضر سالانه 375 دلار صادر مي کند، در حالي که هر شهروند ايراني صادرات غير نفتيش از 90 دلار بيشتر نيست. بنابراين هر ايراني يک چهارم يک سعودي صادرات غير نفتي دارد و اين مثال به راحتي روشن مي کند که ايران در عرصه اقتصادي تا چه اندازه عقب مانده است. ب.ب.: اصل انتقادي که بر ساخت اقتصاد ايران قبل از انقلاب 57 مي شد، اين بود که اين اقتصاد سوداگر است و متکي بر دلالي و اقتصاد توليدي نيست و به همين دليل در دست لايه بسيار نازکي از صاحبان قدرت متمرکز است. در اين 25 سال حکومت جمهوري اسلامي، چقدر وضع از اين نظر عوض شده است؟ دکتر فريدون خاوند: دوره درخشان اقتصاد ايران سال هاي بين 1342 تا 1352 است و در طي اين سال ها اقتصاد ايران توانست از يک رشد نسبتا بالايي برخوردار شود با يک نرخ تورم بسيار پايين. از ابتداي سال هاي 1350، بعد از چند برابر شدن قيمت نفت، متاسفانه تزريق عظيم رانت نفتي در اقتصاد ايران، به مقدار زيادي تعادل هاي اقتصادي را بر هم زد و در همان زمان هم ما مي ديديم که اقتصاد ايران، در آن وزنه دولت به شدت زياد است. انقلاب اسلامي 1357 شکنندگي هاي آن دوران را به شدت افزايش داد. يعني وابستگي اقتصاد ايران به نفت بيشتر شد به خاطر اين که در ابتداي انقلاب با اتخاذ تصميم هاي بسيار شتاب زده و با راندن و فراري دادن صاحبان کارخانه و کادرهاي درجه اول اقتصادي ايران، دستگاه صنعتي ايران در هم شکسته شد و جنگ ايران و عراق هم اين پيديده را شدت بخشيد و اقتصاد ايران هم زمان با آن، به شدت متمرکز و دولتي شد و به علاوه اقتصاد ايران بر اثر گزينش هاي نادرست، پيوندهايش را با اقتصاد بين المللي از لحلظ بازرگاني و از لحاظ جذب سرمايه گذاري هاي خارجي تا اندازه زيادي از دست داد. مي شود گفت در مجموع که طي مدت 25 سال، اقتصاد ايران به مراتب نفتي تر ... دکتر فريدون خاوند در يک بررسي مقايسه اي، به موقعيت ايران قبل و بعد از انقلاب 57، در حيطه اقتصاد نفت مي پردازد. وي مي گويد که ايران در آستانه انقلاب اسلامي 1357 حدود شش ميليون بشکه نفت در روز توليد مي کرد و در حال حاضر توليدش از سطح 3 ميليون و 700 هزار بشکه بالاتر نمي رود. وقتي که ما توليد ايران را با توليد عربستان سعودي که چيزي است بالاي هشت ميليون بشکه در روز مقايسه بکنيم، مي بينيم که ايران در عرصه نفتي به يک قدرت حاشيه اي تبديل شده است. صادرات غير نفتي ايران در حال حاضر چيزي است بين پنج تا شش ميليارد دلار در سال و عمده صادرات هم مرکب است از پسته و مغز پسته و فرش و نقش بسيار مهمي ندارند. دوره درخشان اقتصاد ايران سال هاي بين 1342 تا 1352 است و در طي اين سال ها اقتصاد ايران توانست از يک رشد نسبتا بالايي برخوردار شود با يک نرخ تورم بسيار پايين. از ابتداي سال هاي 1350، بعد از چند برابر شدن قيمت نفت، متاسفانه تزريق عظيم رانت نفتي در اقتصاد ايران، به مقدار زيادي تعادل هاي اقتصادي را بر هم زد.
XS
SM
MD
LG