لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۰:۲۴ - ۶ دسامبر ۲۰۱۶

مذاکرات پنج کشور ساحلي درياي خزر براي تعيين رژيم حقوقي، از ديد يک کارشناس


(rm) صدا |
امير مصدق کاتوزيان (راديوفردا): نشست وزيران امور خارجه پنج کشور ساحلي درياي خزر امروز در مسکو برگزار شد. هيات هاي کارشناسي از پنج کشور روسيه، جمهور ترکمنستان، قزاقستان، جمهوري آذربايجان و ايران نيز در اين نشست يک روزه شرکت کردند. مذاکرات چند سال اخير بر سر تعيين رژيم حقوقي درياي خزر، تا کنون به نتيجه نرسيده است، اما کمال خرازي، وزير امور خارجه جمهوري اسلامي، اظهار اميدواري کرده است که جلسه سران پنج کشور در نيمه سال جاري برگزار شود. از سوي ديگر چند تن از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي در کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي، و کميسيون تخصصي سه نفره درياي خزر، از عدم اطلاعرساني کافي در مجلس و دخالت ندادن اعضاي اين کميسيون در بخش هاي مربوط به مذاکرات درياي خزر انتقاد کردند. آقاي خرازي پيش از شروع مذاکرات گفت: درياي خزر متعلق به کشورهاي ساحلي آن است، دريايي است که صلح و دوستي را نمايندگي مي کند، و سمبل همزيستي صلح آميز کشورهاي حاشيه آن است. دکتر هومان پيماني، کارشناس منطقه آسياي ميانه و روسيه، و مشاور سازمان ملل در گفتگويي با جمشيد زند از راديوفردا مي گويد: اظهار اميدواري وزير امور خارجه ايران نسبت به حل مشکل تقسيم درياي خزر ميان پنج کشور حوزه آن، در آينده نزديک خوشبينانه و غير واقعي است. هومان پيماني (کارشناس منطقه آسياي ميانه و روسيه، و مشاور سازمان ملل): به نظر من اين پيش بيني فقط خوشبينانه است، براي اينکه روند مذاکرات در عرض پنج، شش سال گذشته، سمت و سوي ديگري داشته، يعني از يک طرف ايران و ساير کشورها خواهان تعيين نوعي رژيم حقوقي هستند که منافع همه را تعيين کند، ولي از طرف ديگر، به علت اختلافات شديدي که در زمينه تعيين رژيم حقوقي وجود دارد، به خصوص اينکه نتيجه آن در تقسيم بندي درياي خزر و استفاده از منابع دريايي، از جمله منابع نفت و گازي آن موثر خواهد بود، اختلافات آنقدر شديد هست که به نظر نمي آيد که اين کشورها بتوانند در آينده نزديک اتفاق نظري در مورد تعيين رژيم حقوقي داشته باشند. از اين جهت امکان اينکه اين مساله تا اواخر سال جاري حل شود، زياد واقع بينانه نيست. جمشيد زند: شما اشاره کرديد به شدت اختلافات. منظور شما عدم دستيابي به يک سياست واحد و مشخص از طرف ايران است؟ يا اينکه کشورهاي ديگر هم اختلافات جدي دارند بين خود، براي تعيين رژيم حقوقي درياي خزر؟ هومان پيماني: هر دو هست. از يک طرف موضع ايران که طرفدار تقسيم مشاع درياي خزر، يعني تقسيم مشترک دريا بين پنج کشور به طريق مساوي هست، اختلافات شديدي را با ساير کشورها نظير آذربايجان و روسيه و قزاقستان به وجود آورده، که آنها خواهان تقسيم قطعي درياي خزر بر مبناي طول آبهاي ساحلي خود هستند. از طرف ديگر بين خود اين کشورها اختلاف نظر هست. يعني با وجود اينکه آذربايجان و روسيه و همچنين قزاقستان و روسيه در سال گذشته توافق نامه هايي در زمينه تقسيم آبهاي ساحلي شان، به نتيجه اي رسيدند در اين زمينه، اين قراردادها، قراردادهايي نبود که تمام مسائل را حل بکند. از اين جهت برخي از مسائل و اختلافات بين کشورها حل نشده است، و به خاطر اينکه موضع ايران با مواضع کشورها همخوان نيست، و از طرف ديگر موضع ترکمنستان که نزديک موضع ايران است، ولي صد در صد با آن مشابه نيست، و از طرفي موضع ترکمنستان که نزديک موضع ايران هست، ولي صد در صد با آن مشابه نيست، اختلافات جدي بين تمام کشورها به وجود آورده است که امکان حل اين مساله را، و تقسيم درياي خزر در آينده نزديک واقع بينانه نشان نمي دهد. ج.ز.: ولي آقاي خرازي و ديگر مسئولان جمهوري اسلامي از يک طرف اظهار اميدوار مي کنند که اين مشکلات حل شود، از طرف ديگر شماري از نمايندگان مجلس انتقاد کردند از وزارت امور خارجه و مجموعه دولت که آنها را در جريان مذاکرات قرار نمي دهد. به نظر شما چه علت اصلي دارد که دولت جمهوري اسلامي هنوز نتوانسته است به طور شفاف و روشن، موضع خود را در قبال تعيين رژيم حقوقي درياي خزر، تعيين بکند؟ هومان پيماني: چند دليل دارد. اولي اينکه در ابتداي امر مواضع ايران و روسيه بسيار به هم نزديک بود، و آن به خاطر اين بود که روسيه در شرايط پس از سقوط شوروي، در موقعيت ضعيف داشت، و به خاطر همان، مواضع آن با ايران در مورد حل خيلي از مسائل، از جمله حل مساله حقوقي درياي خزر، بسيار نزديک بود. ولي روسيه پس از آنکه در آب هاي ساحلي خود منابع نفتي پيدا کرد، موضع آن کاملا با موضع سابق فرق کرد، و از اين جهت اختلافاتي بين ايران و روسيه در مورد مساله تعيين رژيم حقوقي به وجود آمد. تکيه بيش از اندازه ايران براي سال ها بر روي اين همکاري نزديک با روسيه در مورد تعيين رژيم حقوقي، به نظر من تا حد زيادي جلوي پيشرفت ايران در زمينه تثبيت موقعيت خود و همچنين مواضع خود در مورد اين مساله به وجود آورد. نشست وزيران امور خارجه پنج کشور ساحلي درياي خزر امروز در مسکو برگزار شد. هيات هاي کارشناسي از پنج کشور روسيه، جمهور ترکمنستان، قزاقستان، جمهوري آذربايجان و ايران نيز در اين نشست يک روزه شرکت کردند. مذاکرات چند سال اخير بر سر تعيين رژيم حقوقي درياي خزر، تا کنون به نتيجه نرسيده است، اما کمال خرازي، وزير امور خارجه جمهوري اسلامي، اظهار اميدواري کرد که جلسه سران پنج کشور در نيمه سال جاري برگزار شود. دکتر هومان پيماني، کارشناس منطقه آسياي ميانه و روسيه، و مشاور سازمان ملل، در مصاحبه با راديوفردا مي گويد که اظهار اميدواري وزير امور خارجه جمهوري اسلامي نسبت به حل مشکل تقسيم درياي خزر ميان پنج کشور حوزه آن در آينده نزديک، خوشبينانه و غير واقعي است.
XS
SM
MD
LG