لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۳:۵۵ - ۴ دسامبر ۲۰۱۶

ايران و زنجير طلاي سياه: پيامد افزايش بهاي نفت در اقتصاد كشور


(rm) صدا |
چشم انداز مساعد بازار جهاني نفت زمينه افزايش باز هم بيشتر در آمد هاي ارزي جمهوري اسلامي را فراهم ميآورد، ولي در همان حال خطر تسلط نفت را هم بر اقتصاد ايران بيشتر ميکند. دكتر فريدون خاوند (راديوفردا، پاريس): بهاي نفت در پي نشست سوم ژوئن وزيران «اوپک» در بيروت کمي پايين آمده، ولي نه آنچنان که نگراني قدرت هاي مصرف کننده را کاهش دهد. گردهمايي سران هشت کشور بزرگ در سي آيلند امريکا از سطح کنوني بهاي نفت راضي نيست و عوامل گوناگون، از رشد اقتصاد جهاني گرفته تا اشتهاي سيري ناپذير چين براي انرژي و داده هاي ژئوپوليتيک، همه و همه از تداوم رونق در بازار جهاني نفت خبر ميدهند که فوري ترين و بديهي ترين پيآمد آن طبعا افزايش باز هم بيشتر در آمد ارزي کشور هاي توليد کننده از جمله ايران است. البته بازار جهاني نفت دستخوش نوساناتي است گاه غافلگير کننده، ولي در مجموع به نظر ميرسد که دستيابي ايران به يک در آمد ارزي سي ميليارد دلاري از محل صادرات نفت در سال جاري خورشيدي غير ممکن نخواهد بود. در آمدي چنين انبوه طلا است يا بلا؟ با توجه به جو سياسي جمهوري اسلامي، احتمال فراوان ميرود که اوجگيري در آمد ارزي ناشي از نفت، زنجير طلاي سياه را بر دست و پاي اقتصاد ايران محکم تر کند. از هم اکنون مي بينيم که سهم نفت در تأمين در آمد هاي بودجه افزايش يافته، واردات از کنترل خارج شده و حتي تعهدات مالي خارجي ايران بيشتر ميشود. آيا کشور نفتخيزي مانند ايران، به رغم در آمد هاي آسان حاصل از نفت، مي تواند بر پيشبرد اصلاحات ساختاري در خدمت سالم سازي اقتصادش تکيه کند؟ ماهنامه «اقتصاد ايران» چاپ تهران در شماره ارديبهشت ماه خود بر تجربه نروژ تکيه ميکند و در سلسله مقالاتي، آنرا الگويي براي ايران ميداند. علاوه بر نروژ، مکزيک نيز توانسته است تا اندازه اي به اقتصاد فرانفتي نزديک شود. در عوض تقريبا همه کشور هاي عضو «اوپک» در اقتصاد نفتي در جا زده اند و به رغم در آمد هاي آسان حاصل از صدور اين کالا، و يا به دليل همين در آمد هاي آسان، ساختار هاي اقتصادي شان بيمار است. اندونزي عضو «اوپک» از فيليپين عقب مانده، نيجريه و ونزوئلا، به رغم انبوه در آمد هاي نفتي شان، به جايي نرسيده اند و موقعيت اقتصادي ايران نيز، در مقايسه با ترکيه، سخت ضعيف است. اين خطر وجود دارد که اين بار نيز نفت با ايجاد رونقي سطحي و مقطعي، تنگنا هاي عميق اقتصادي ايران را بپوشاند و اصلاحات گريز ناپذير را به آينده اي نامعلوم موکول کند. با افزايش بهاي نفت، به نظر ميرسد که دستيابي ايران به يک در آمد ارزي سي ميليارد دلاري از محل صادرات نفت در سال جاري خورشيدي غير ممکن نخواهد بود. با توجه به جو سياسي جمهوري اسلامي، احتمال فراوان ميرود که اوجگيري در آمد ارزي ناشي از نفت، زنجير طلاي سياه را بر دست و پاي اقتصاد ايران محکم تر کند. از هم اکنون مي بينيم که سهم نفت در تأمين در آمد هاي بودجه افزايش يافته، واردات از کنترل خارج شده و حتي تعهدات مالي خارجي ايران بيشتر ميشود. نفت با ايجاد رونقي سطحي و مقطعي، تنگنا هاي عميق اقتصادي ايران را مي پوشاند و اصلاحات گريز ناپذير را به آينده اي نامعلوم موکول مي کند.
XS
SM
MD
LG