لینک‌های قابلیت دسترسی

سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۷:۴۵ - ۶ دسامبر ۲۰۱۶

سالروز اعدام نواب صفوي: بررسي نقش فدائيان اسلام در تاريخ معاصر ايران


(rm) صدا |
امروز سالروز مرگ نواب صفوي رهبر گروه فداييان اسلام است. فداييان اسلام نخستين گروه سازمان يافته اسلام گرا بود که بيش از پنجاه سال پيش به وجود آمد. اين گروه باور داشت که شريعت اسلامي بايد قانون اساسي حکومت باشد و زنان از عرصه اجتماعي حذف شوند. فداييان اسلام که در ايدئولوژي خود کاملاً زير تأثير جنبش اسلام گراي اخوان المسلمين در مصر بود، براي دستيابي به چنين انگاره اي از حکومت رشته اي از ترورها را آغاز کرد. اعضاي اين گروه در اسفندماه 1324 احمد کسروي، نويسنده، تاريخ نگار و ناقد اجتماعي را به اتهام ارتداد ترور کردند. سه سال بعد عبدالحسين هَژير وزير دادگستري وقت را به ضرب گلوله از پاي درآوردند. هم چنين دو نخست وزير وقت سپهبد علي رزم آرا و حسنعلي منصور را ترور کردند. هواداران نواب صفوي به همراه وي دستگير شدند. نواب صفوي بيست و هفتم دي ماه سال هزار و سيصد و سي و چهار در زندان اعدام شد. با آن که فداييان اسلام به منزله يک گروه سياسي از ميان رفت، ديگر گروه هاي سياسي مانند حزب ملل اسلامي و هيأت موتلفه اسلامي در انديشه و روش، خود را وامدار منش سياسي نواب صفوي مي دانستند. سال هاي پس از انقلاب پنجاه و هفت، اگرچه آيت الله خميني رهبر جمهوري اسلامي، هيچ گاه نامي از نواب صفوي نبرد، اما جمهوري اسلامي هماره شخصيت وي را به منزله يک الگوي سياسي در جامعه تبليغ و ترويج کرده است. انديشه حکومت اسلامي، مشروعيت خشونت در برابر دگرانديشان، به ويژه نويسندگان و اهل فرهنگ، اصالت دادن به شريعت اسلامي در مقام شالوده حقوقي حکومت تا اندازه اي منشور سياسي فداييان اسلام را تشکيل مي داد. اين انديشه ها در سال هاي اخير در جامعه ايران آشنا و شناخته شده هستند. محافظه کاران ايران و حتا بخشي از اصلاح طلبان از هويت سياسي نواب صفوي دفاع مي کنند. در جريان قتل هاي زنجيره اي نويسندگان و روشنفکران، گروهي با عنوان فداييان اسلام ناب محمدي از اين قتل ها دفاع مي کردند. فداييان اسلام بنيادگراترين تشکل اسلامي در تاريخ معاصر ايران شناخته شده است و پرسش هاي آنان و مسائلي که طرح کرده اند، چالشي بزرگ را در برابر حکومت مذهبي ايران پيش نهاده است؛ چالشي که يک سوي آن به دموکراسي و حکومت مبتني بر درک قواعد پذيرفته حقوق بشر راه مي برد و سوي ديگر آن به حکومتي که همسايه شرقي ايران، افغانستان طي چند سال و در سايه حکومت طالبان آن را تجربه کرد. احمد جنتي خطيب اين جمعه تهران، با تسليت درگذشت نواب صفوي، گفته است: آنان واقعا فدايي اسلام بودند، براي اسلام قيام كردند و براي اسلام به كشتار ضداسلام دست. آنان جانشان را براي مبارزه با ظلم و كساني كه به فكر براندازي اسلام بودند مثل كسروي فدا كردند.
XS
SM
MD
LG