لینک‌های قابلیت دسترسی

یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۷:۵۶ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۶

ميراث سياسي آيت الله خميني (بخش دوم)


(rm) صدا |
«در هر صورت ما بحمد الله در اين رفراندم فاتح شديم» آيت الله خميني با گفتن اين جمله در پيام راديو تلوزيوني خود در دوازهم فروردين سال پنجاه هشت پيروزي خود را اعلام کرد اما اين بار او از چيرگي انقلابيون بر نظام سلطنتي پيشين سخن نمي گفت، بلکه از کاميابي خود بر روشنفکران تجددگرا که نقشي بزرگ در انقلاب پنجاه و هفت داشتند پرده برمي داشت و مي گفت: «بهانه گيرها فهميدند مسأله آن طور که خيال مي کردند نيست و ملت با اسلام است، ملت با روحانيت است، ملت مي خواهد که قرآن کريم در ايران عمل شود». آيت الله خميني با اين جمله ها آب پاکي روي دست همه روشنفکراني ريخت که گمان مي بردند وي تنها رهبري روحاني و معنوي براي انقلاب ايران مي ماند و در صدد تشکيل حکومتي با مديريتي فقهي برنمي آيد. در گرماگرم انقلاب، آيت الله خميني موفق شد خود اين توهم را در ذهن بسياري از روشنفکران پديد آورد. تصوير پيرمرد ريش سپيدي که زير درختان سيب دهکده نوفل لوشاتو روي زمين مي نشست و از آزادي مردم و مبارزه با نقض حقوق بشر سخن مي گفت، حتا فيلسوف فرانسوي پست مدرني مانند ميشل فوکو را نيز شيفته و فريفته کرد. تنها زماني که جمهوري اسلامي مستقر شد روشنفکران دريافتند که آيت الله خميني يک رهبر سياسي با سوداي حکومت و تغيير همه ساختارهاي فرهنگي و اجتماعي به سود تفسير شخصي اش از اسلام است. آيت الله خميني بر روي شانه هاي روشنفکران ايستاد و صداي خود را به جهان رساند. او از زبان جوانان تحصيل کرده فرنگ با دانشگاهيان و طبقه متوسط شهري ارتباط يافت و به رسانه هاي غربي راه پيداکرد. اما در سال پنجاه و هشت، چند ماهي پس از انقلاب وي از ضرورت شکستن قلم ها و بستن زبان روشنفکران سخن گفت و در عمل و به تدريج آن ها را از صحنه سياسي دور راند. در تب آلوده گي انقلاب اگر مراد آيت الله خميني از قانون اسلام، آزادي، دموکراسي، حقوق بشر و سرانجام جمهوري اسلامي مشخص نبود، ده سال حکومت يگانه و بي رقيب وي در ايران مفهوم واقعي و مقصود حقيقي اين کلمات را روشن کرد. آيت الله خميني در سال هاي واپسين عمر خود صريحاً نوشت: حکومت که شعبه اي از ولايت مطلقه رسول الله است يکي از احکام اوليه اسلامي است و مقدم بر تمام احکام فرعيه حتا نماز و روزه و حج است».آيت الله خميني دامنه اختيارات ولي فقيه را چنان گسترش داد که ديگر جايي براي گستردن بيشتر آن براي جانشينانش نبود. شکاف عميق ميان روشنفکران و حکومت اسلامي که از همان سال نخست پيروزي انقلاب آغاز شد، سرگذشتي بسيار تلخ يافت. روشنفکران گوشه اي گزيدند، يا به زندان افتادند، يا راه غربت غرب را در پيش گرفتند يا در گربادي از طرح هاي ترور تک تک يا زنجيره اي به کام مرگ فرورفتند. آيت الله منتظري در کتاب خاطرات خود از قتل صدها تن در زندان ها به دستور آيت الله خميني خبر مي دهد. جدايي عميق و آشتي ناپذير روشنفکران با حکومت اسلامي، ميراث آيت الله خميني است. اين جدايي گرچه به ظاهر در استقرار جمهوري اسلامي کمک کار بود اما به فرجام مشروعيت جمهوري اسلامي را دچار بحران کرد. نه تنها جمهوري اسلامي که حتا بحران مشروعيت جمهوري اسلامي نيز دست آورد آيت الله خميني است. در رفراندم جمهوري اسلامي در دوازدهم فروردين سال پنجاه و هشت گفته شد نود و هشت درصد مردم ايران به جمهوري اسلامي رأي آري دادند اما درست در پاييز همان سال نزديک شش ميليون نفر از همين رأي دهندگان در انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسي شرکت نکردند. >>> براي مطالعه بخش اول مقاله، به بايگاني راديوفردا در تاريخ دوم ژوئن 2003 (ديروز) مراجعه کنيد. آيت الله خميني در پيام راديو تلوزيوني خود در دوازهم فروردين سال پنجاه هشت پيروزي خود را اعلام کرد، اما اين بار او از چيرگي انقلابيون بر نظام سلطنتي پيشين سخن نگفت، بلکه از کاميابي خود بر روشنفکران تجددگرا که نقشي بزرگ در انقلاب پنجاه و هفت داشتند پرده برداشت. زماني که جمهوري اسلامي مستقر شد روشنفکران دريافتند که آيت الله خميني يک رهبر سياسي با سوداي حکومت و تغيير همه ساختارهاي فرهنگي و اجتماعي به سود تفسير شخصي اش از اسلام است. وی در سال پنجاه و هشت، چند ماهي پس از انقلاب از ضرورت شکستن قلم ها و بستن زبان روشنفکران سخن گفت. شکاف عميق ميان روشنفکران و حکومت اسلامي که از همان سال نخست پيروزي انقلاب آغاز شد، سرگذشتي بسيار تلخ يافت. روشنفکران گوشه اي گزيدند، يا به زندان افتادند، يا راه غربت غرب را در پيش گرفتند يا در گربادي از طرح هاي ترور تک تک يا زنجيره اي به کام مرگ فرورفتند. جدايي عميق و آشتي ناپذير روشنفکران با حکومت اسلامي، ميراث آيت الله خميني است.
XS
SM
MD
LG