لینک‌های قابلیت دسترسی

شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۲:۵۸ - ۱۰ دسامبر ۲۰۱۶

گزارش ويژه راديوفردا: ناآرامي هاي شبانه در شمالغرب تهران، ريشه ها و پيامدها، از ديد شهودعيني و صاحبنظران


(rm) صدا |
مهدي خلجي: (راديو فردا): شب گذشته در حوالي خيابان اميرآباد تهران و اطراف كوي دانشگاه تهران، شماري از دانشجويان و شهروندان تجمع كردند كه پس از چند ساعت شعار دادن، نيروهاي انتظامي توانست آنها را پراكنده كند. گفته شد كه در اين ناآرامي نيروهاي لباس شخصي و اعضاي انصار حزب الله هم حضور داشتند كه با شركت كنندگان در اين تجمع درگير شدند. خيابانهاي اطراف تا مدتي تحت تدابير امنيتي قرار داشته است. در گزارش ويژه امشب نازي عظيما موضوع ناآراميهاي شب گذشته را در گفتگو با چند شاهد و صاحبنظر به بحث مي گذارد. نازي عظيما: (راديو فردا): ناآراميهاي شب گذشته تهران پس از 8 ساعت درگيري و تشنج ميان معترضان و نيروهاي انتظامي و لباس شخصي ها در نخستين ساعات بامداد امروز به پايان رسيد. محل تجمع و تظاهرات در اميرآباد، در فاصله بلوار كشاورز تا كوي دانشگاه بود و تظاهركنندگان با شعارهايي چون رفراندوم، راه نجات مردم، خاتمي، استعفا استعفا، آزادي انديشه با ريش و پشم نميشه، زنداني سياسي آزاد بايد گردد، ايراني مي ميرد ذلت نميپذيرد و مانند اينها سرمي دادند. پس از پايان ناآراميها آنچه به جاي ماند، شيشه‌هاي شكسته چند بانك و مغازه بود و چند تابلوي راهنمايي و رانندگي با يك صندوق صدقات كه به گفته ايسنا، لباس شخصي ها آنها را از جا كنده بودند، هرچند كه ماموران شهرداري بعدا در محل حاضر شدند و پس از اندك زماني ديگر نشانه اي از خرابيهاي ناشي از ناامني در خيابانها ديده نميشد. ماجرا از آنجا آغاز شد كه انجمن صنفي دانشجويي كوي دانشگاه تهران با انتشار بيانيه اي با عنوان مخالفت علني و مدني كوي دانشگاه با خصوصي سازي دانشگاهها، با روند خصوصي سازي دانشگاهها و ماده 153 برنامه توسعه اقتصادي دولت اعتراض كرد. دكتر سعيد پيوندي، تحليلگر مسائل اجتماعي و آموزشي درباره روند خصوصي سازي و ماده 53 چنين توضيح ميدهد. دكتر سعيد پيوندي (استاد جامعه شناسی تطبیعی و کارشناس آموزش عالی (پاریس): براساس اين ماده، دانشجويان بايد مبالغي كه دانشگاه صرف هزينه‌هاي رفاهي آنها در طول تحصيلاتشان كرده را در وامهاي بلند مدت پس از آنكه تحصيلاتشان تمام شد بازپس دهند، دانشجوياني هم كه از كشور خارج ميشوند، پيش از پايان تحصيلاتشان، بايد اين مبلغ را به صندوق رفاه دانشجويان بازگردانند. دانشجويان در حقيقت اعتراضشان اين است كه اين كار وزارت علوم و دولت درحقيقت مثل خصوصي كردن دانشگاهها است. ن.ع.: اما اين اعتراض با توجه به امكانات و شرايط نامطلوب اقتصادي ايران تا چه حد ميتواند بجا باشد و اين خواست دانشجويان تا چه اندازه مشروعيت دارد؟ دكتر سعيد پيوندي: من فكر ميكنم كه در شرايط خاص ايران، اعتراض دانشجويان تا حدود زيادي بجا است. يعني شوراي صنفي در اعتراض خودشان گفتند و دانشجويان هم در اعتراضات متعدد خودشان گفتند كه ما در شرايطي به سرنميبريم كه بتوانيم همه قوانين بازار يا آنچه كه در كشورهاي ديگر مي گذرد را در ايران اجرا كنيم. به نظر من از اين جنبه دانشجويان حق دارند، آنها اعتراض ميكنند و مي گويند در زماني كه در كشور ريخت و پاشهاي زيادي انجام ميشود و دزديهاي فراواني توسط آقا زاده ها و ريخت و پاشهاي متعددي در زمينه يارانه ها از جمله مثلا در زمينه بنزين، چرا بايد بيايند سراغ دانشگاهها و به عنوان اولين قرباني دانشجوها را انتخاب كنند براي كسب يارانه ها و وادار كردن آن گروههاي اجتماعي كه از آنها استفاده ميكنند براي باز پرداختن آن. اما از طرف ديگر ما با جامعه و دولتي طرف هستيم كه امكانات لازم را براي توسعه امكانات رفاهي و توسعه آموزش عالي ندارد، يعني ما اگر بخواهيم آموزش عالي بهتري داشته باشيم، امكانات رفاهي بيشتري داشته باشيم، ناچاريم كه به دنبال منابع مالي متعدد ديگري باشيم كه فراتر از منابع ديگرند. اين بحران جهاني است كه در همه كشورها اين بحث وجود دارد كه چگونه آموزش عالي ميتواند از منابع مالي غير دولتي استفاده كند، بخصوص در كشورهايي كه آموزش عالي دولتي است. اما در ايران با توجه به اينكه امكانات رفاهي عمومي بسيار براي مردم كم است، بنابراين امكانات رفاهي كه دانشگاه براي يك دانشجو قرار ميدهد، يك حداقل‌هاي زندگي هستند. يعني آن چيزي نيستند كه آن حد لوكس و اضافي است كه دولت بخواهد بعدا ازشون پس بگيرد. اين تناقض به نظرمن به همه سازماندهي مالي دولت به نظر من برميگردد كه ريخت و پاشهاي خيلي كلاني دارد و از طرف ديگر سعي ميكند آنجاهايي كه ميتواند صرفه جويي كند و به آن گروههايي فشار بياورد كه اين امكان وجود دارد كه بر آنها فشار آورد. به اين ترتيب نميتوان گفت كه اعتراضات دانشگاه در گذشته يا در دهه هفتاد هم باعث شد كه دولت طرحهايي كه براي خصوصي سازي دانشگاهها داشت پس بگيرد، اين بار هم اعتراضات دانشجوها باعث خواهد شد كه دولت فكر كند كه به ضعيفترين و آسيب پذيرترين گروههاي اجتماعي نبايد حمله كند و اگر هم قرار است آنها را تحت فشار قرار دهد،‌ آنچه كه مي تواند درنظر بگيرد اين است كه سطح درآمد خانواده شان چقدر است و آيا قادر خواهند بود كه اين هزينه ها را متحمل شوند يا نه. ن.ع.: بيانيه شوراي صنفي دانشجويي كوي دانشگاه تهران، از تمامي دانشجويان ساكن خوابگاه كوي دانشگاه تهران دعوت ميكند كه براي پيوستن به اين به نوشته بيانيه، تلاش مدني مقدس و دوري از تنش، صرفا تحريم تغذيه را به عنوان ابزار مهم درپيشبرد مقصود خود انتخاب كنند و تاكيد ميكند كه هيچ گونه حركت اضافي مورد تاييد اين شورا نيست. كحال زاده: شوراي صنفي دانشگاه تهران، خوابگاههاي كوي، هفته گذشته اعلاميه داده بود و ضمن محكوم كردن اين محدوديتها، از دانشجويان خواسته بود كه سه شنبه، ديشب، غذاي دانشگاه را تحريم كنند و به عنوان اعتراض اين غذا را نخورند. همينطور در هفته‌هاي گذشته هم اطلاعيه اي از طرف بيش از 30 دانشگاه كشور درباره اين عمل هم صادر شد و دانشگاههاي كشور هم اين عمل را محكوم كردند. بله ديشب هم اعتراض به اين علت بوده و به اين علت دانشجويان كه از خوردن غذا اجتناب كردند، به درهاي كوي مراجعت كردند و اعتراضهاي خودشان را در محوطه كوي دانشگاه و حتي درهاي ورودي كوي دانشگاه، به صورت شعار و نخوردن غذا و تجمع اعلام كردند. ن.ع.: اما چگونه است كه اين اعتراض صنفي به يك تظاهرات سياسي تبديل مي شود؟ كحال زاده: ما در جامعه اي به سر ميبريم كه هيچگونه حقوقي را در عمل براي اينكه شهروندانش بتوانند به آن چيزهايي كه اعتراض دارند، اعتراض كنند، به خيابان بيايند، تظاهرات كنند، بيانيه بدهند، صدايشان را به گوش مسئولان برسانند و يا از طريق تشكيلاتشان به حاميت و به دولت فشار آورند براي اينكه خواسته شان پيش برود، ‌ما هيچيك از آن ابزار مشروع را براي جامعه و جوانان قرار نميدهيم و درواقع يك نوع نگاه امنيتي هميشه به اين حوادث داريم، براي همين هم است كه وقتي دانشجوها يك اعتراض صنفي خيلي مشروع دارند و يا حداقل خودشان آنرا مشروع ميدانند، بلافاصله نيروهاي انتظامي و امنيتي وارد عمل مي شوند، گروههاي فشار وارد عمل ميشوند، دانشجوها متهم ميشوند به ضد انقلاب بودن و در واقع با انواع فشارهاي رواني يا فشارهاي مشخص سركوب، ‌سعي ميكنند كه اين جنبش را در نطفه خفه كنند. و همين هم باعث ميشود كه اين حركات اعتراضي و مطالباتي كه كاملا جنبه صنفي دارند و از بيانيه صنفي دانشگاه تهران هم برميايد و در گذشته هم سابقه داشته، بلافاصله يك رنگ سياسي به خودش ميگيرد، چون نهاد سياسي و حاكميت شروع ميكند با اينها برخورد امنيتي كردن و به رسميت نشناختن حقوق اوليه شان يا زيرپا گذاشتن حقوق مشروعشان ، براي اينكه بتوانند اعتراض كنند به چيزي كه قبول ندارند و بهش اعتراض دارند و بدتر از آن اينكه نيروهاي غير رسمي، نيروهاي لباس شخصي ها هم بلافاصله وارد عمل ميشوند، شروع ميكنند به ضرب و شتم دانشجوها و دستگيري آنها و اين همه بي قانوني و فشار است كه دانشجوها را به خشم مي آورد و در عمل آنها را در مقابل حاميت سياسي قرار ميدهد و شعارهايشان را از صنفي سريعا به سمت سياسي شدن پيش ميبرد. ن.ع.: خبر اعتراضات دانشجويان در ناآراميهاي پس از آن در خيابانهاي اطراف دانشگاه تهران فورا در محافل سياسي آمريكا منعكس شد و از جمله دفتر سناتور بران بك، نامه اي در اين مورد منتشر كرد و رسانه‌هاي فارسي زبان لس آنجلس نيز برنامه‌هاي خود را به آن اختصاص دادند. فيروزه خطيبي از لس آنجلس درباره اين نامه وآن رسانه ها چنين گزارش داد: فيروزه خطيبي (لس آنجلس، راديوفردا): با پخش ناگهاني خبر تظاهرات دانشجويان در داخل ايران، به يكباره تمامي رسانه‌هاي گروهي شهر لس آنجلس، برنامه‌هاي عادي خود را متوقف كردند و به پيگيري جريانات و اخبار مربوط به اين واقعه پرداختند. عصر روز سه شنبه دهم جون به وقت غرب آمريكا، نامه اي به تاييد از اخبار داخلي ايران از دفتر مخصوص سناتور بران بك از طريق پست الكترونيكي به گردش درآمد. در اين نامه كه موضوع آن تظاهرات ايران و درجه اهميت آن مهم ذكر شده، مسئول دفتر سياست خارجي سناتور براون بك مي نويسد تعداد زيادي خبر دررابطه با تظاهرات دانشجويان در داخل ايران و بر ضد رژيم، امروز به دفتر ما رسيده است. اين دفتر با دريافت صدها تلفن از داخل و خارج از ايران مطلع شده است كه تظاهرات دانشجويان در ايران گسترش يافته و هم اكنون نيز در شهر تهران ادامه دارد. تعداد تظاهركنندگان در حدود 5 تا 8 هزار نفر تخمين زده شده و تظاهر كنندگان خواهان برچيدن قوانين ضد دموكراسي در ايران هستند. به تازگي 5 تن از رهبران دانشجويي به منظور جلوگيري از شركت آنها در جريانات آينده مربوط به سالگرد 18 تير، دستگير و زنداني شدند. در اين بيانيه همچنين ذكر شده است كه اين تظاهرات تا ساعت دير وقت بامداد روز چهارشنبه همچنان ادامه داشته و رژيم با خشونت با تظاهر كنندگان برخورد كرده است. در راديوهاي شهر لس آنجلس در روز سه شنبه، برنامه سازان مختلف به نظرخواهي از شنوندگان خود در رابطه با حمله احتمالي آمريكا به ايران براي بركناري رژيم پرداختند. اما اكثر شركت كنندگان در اين نظرخواهي، طرفدار حمايت از جنبش دانشجويي در داخل ايران بودند. از جمله مهمترين خبرهاي ديگر در مورد مسائل ايران، موضوع اختلاف نظرهاي سياسي بريتانيا با آمريكا و مخالفت انگلستان با تغيير رژيم در ايران بود. ن.ع.: واكنش مطبوعات و رسانه‌هاي ايران، سواي دو خبرگزاري ايرنا و ايسنا، سكوت بود. حتي تلفنهاي همراه در منطقه ناآرام براي مدت چند ساعت قطع شد. آقاي كحالزاده ميگويد: كحالزاده: اكثر خبرگزاريها و روزنامه كه درآن ساعت صفحه هايشان بسته بودند و طبعا نمي توانستند خبر را درج كنند و معمولا خبرگزاريهاي داخلي تا آن موقع كه ساعت هشت ونيم ، نه كه شروع برنامه بود، كمتر توان پوشش خبري را داشتند در داخل كشور و امروز روزنامه صبح من نديدم كه خبر را كار كرده باشند، ولي بخش خارجي همانطور كه باز از عوارض بستن مطبوعات و برخورد محكم و شديد هستند مطبوعات، بستن مطبوعات، برد موثري به رسانه‌هاي خارج از كشور داده كه قابل كنترل نيستند و برخي از مسائل را آنگونه كه هست و نيست مي توانند منعكس كنند و همانطور كه خواستند مي توانند مسائل را انتقال دهند به جامعه. برنامه از ساعت هشت و نيم ظاهرا شروع شده بود كه بنده اطلاع پيدا كردم با همان شعارهاي صنفي و سياسي و آرام آرام با تبليغ شبكه‌هاي خارج كشور ، شبكه تلويزيوني، بخشي از مردم تهران را هم به خودش جذب كرده بود و در حدود ساعت 12، علاوه بر تمركز جمعيتي كه در درهاي ورودي كوي دانشگاه در خيابان اميرآباد بود، يك پراكندگيهاي جمعيتي هم در ميدان توحيد به نوعي ديده شد كه تبليغ و دعوتي بود كه تلويزيونهاي خارج از كشور انجام دادند براي اين برنامه. ن.ع.: اما از هرلحاظ بسياري از مردم در تهران و ايران اين خبر را شنيده بودند. يك جوان ساكن تهران كه مشتري تلويزيونهاي فارسي زبان لس آنجلس در ايران است، ميگويد خبر را از اين تلويزيونها شنيده است. جوان ايراني ساكن تهران: ديشب حول و حوش ساعت 11 بود كه ماهواره را روشن كردم و داشتم در كانالها ميچرخيدم، ديدم كه يكي از اين كانالهاي لس آنجلسي دارد صحبت ميكند كه آره تهران شلوغ پلوغ شده، دانشجوهاي كوي دانشگاه دوباره ريختند بيرون و تظاهرات كردند. خيلي با لحن خاص و انرژي دهنده اي اين چيزها را تعريف ميكردند. اولا اينكه اولين جايي بود كه اين خبر را پخش ميكرد و خيلي تاثير داشت در روحيه مردم براي اينكه تشويقشان كند كه به خيابانها بيايند، حتي تا آنجايي پيشرفته بودند كه ساختن ككتل ملتف را به مردم ياد ميدادند و به مردم خيلي توصيه ميكردند كه به خيابانها بروند، تا آنجايي كه مي گفتند: ما دوست نداريم شما بميريد ولي از حقوق خودتان دفاع كنيد واين براي من خيلي جالب بود. ن.ع.: اما سعيد پيوندي، تحليلگر مسائل اجتماعي و آموزشي، تاثير تبليغات اينچنين را كه از بيرون جامعه گرفتار بحران صورت ميگيرد، بر شكل گيري نهادهاي مدني و رشد آگاهيهاي شهروندي منفي ميداند. سعيد پيوندي: من فكر ميكنم تاثير مخرب اين دخالتها و توصيه هايي كه از خارج كشور به اين ترتيب كه بدون اينكه خود آدم در ميدان باشد، به دانشجوها و جوانان ميدهد اين است كه خوب اين دانشجوها به سمت حركتهايي ميبرد كه از نظر جامعه هم احتمالا پذيرفته نيست و گروههاي خيلي كوچكي از جوانها به طرفش جذب ميشوند و اينها خيلي زود شكست ميخورند و در واقع يك نوع سرخوردگي بيشتر رد بين جوانان ايجاد ميكند. آنچه كه امروز معقول است اين است كه امروز ما به اين جنبش كمك كنيم كه راهش را پيدا كند و بهش كمك كنيم كه مستقل باشد و روي پاي خودش بايستد و خواستها و مطالبات خودش را بتواند پيش ببرد. خواستهاي صنفي خيلي مهم هستند، براي اينكه نظام آموزشي ايران بدون حركت جدي و فعال دانشجوها، معلمها و همه بازيگران نظام آموزشي به سمت بهبود و اصلاح پيش نخواهد رفت و اين هم مستلزم اين است كه يك حركات صنفي دانشجويي وجود داشته باشد. وقتي كه ما از خارج كشور بخواهيم به سرعت اين حركات را سياسي كنيم، نتنها حركات صنفي را به شكست مي كشانيم، بلكه در زمينه سياسي هم باعث ميشويم كه يك سرخوردگي بزرگي بوجود آيد، به خاطر اينكه به صورت زودرس و نامشروع، سياسي شدن، خيلي راحت هم مورد سركوب قرار ميگيرند، افكار عمومي جامعه هم باهاشون همكاري نخواهد كرد و آن نقطه اي است كه متاسفانه خيلي از كساني كه مي خواهند از بيرون از مرزها ايران را هدايت كنند، و متوجه نميشوند كه ما احتياج به يك سير طبيعي حركت اجتماعي داريم كه بايد از يك جنبش خودبخودي درون كشور نشات بگيرد. ن.ع.:اگرچه به نوشته خبرگزاريهاي ايران، بامداد امروز ديگر خبري از ناآراميها و راهبندانها در خيابانها نمانده بود، اما وزير اطلاعات از دستگيري هشتاد نفر خبر داد. يك مسئول اطلاعاتي كشور به خبرگزاري دانشجويان ايران گفت 31 نفر از 49 نفري كه ديشب بازداشت شدند، آزاد گرديدند و درحال حاضر 18 نفر در بازداشت هستند كه همگي غير دانشجو هستند. شب گذشته، تظاهرات صنفي دانشجويان عليه خصوصي سازي آموزش عالي، به خيابان خيابان اميرآباد تهران و كوي گيشا كشيده شد و با شركت هزاران تن از اهالي كه شهود عيني آنها را خانواده ها، مرد و زن وبچه و پير و جوان توصيف كردند، جنبه سياسي يافت و با سنگ گراني به پليس از سوي تظاهركنندگان و ضرب شتم پليس و نيروي شبه نظامي موسوم به لباس شخصي ها و انصار حزب الله، به خشونت كشيده شد. خيابانهاي اطراف، تا مدتي تحت تدابير امنيتي قرار داشت. در گزارش ويژه امشب، راديوفردا ناآرامي هاي شب گذشته را در مصاحبه با چند شاهد عيني و صاحب نظر، به بحث مي گذارد. ناآرامي هاي شب گذشته تهران هشت سال به طور انجاميد و در نخستين ساعات بامداد امروز به پايان رسيد. تظاهر كنندگان خواهان استعفاي حجت الاسلام خاتمي، رئيس جمهوري اسلامي شدند و شعار دادند «آزادي انديشه با ريشم و پشم نمي شه.» آنها همچنين خواستار آزادي زندانيان سياسي شدند.
XS
SM
MD
LG