لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۰:۰۹ - ۶ دسامبر ۲۰۱۶

سمينار بين المللي يک روزه به مناسبت پنجاهمين سالگرد کودتاي 28 مرداد و سقوط دولت دکتر مصدق در تورونتو


(rm) صدا |
در تورنتو يک جلسه دانشگاهي درباره کودتاي 28 مرداد 1332 برگزار شد. مريم اقوامي (راديو فردا): پروفسور مارک گازيارفسکي Mark Gasiorowskiتحليلگر سياست خاورميانه و نويسنده کتاب «سياست خارجي آمريکا و شاه» U. S. Foreign Policy and the Shah: Building a Client State in Iran سخنران اصلي سمينار بين المللي يک روزه اي بود که به ابتکار انجمن ايراني دانشگاه تورنتو و به مناسبت پنجاهمين سالگرد کودتاي 28 مرداد و سقوط دولت دکتر مصدق در اين شهر برگزار شد. مارک گازيارفسکي که سالهاي طولاني درباره کودتاي 28 مرداد سال 1332 و عوامل موثر در شکل دادن رويدادهاي قبل و بعد کودتا مطالعه کرده است، در سخنراني خود جزئيات حوادث اين دوره و نيز نقش دست اندرکاران آن را تشريح کرد. وي در يک مصاحبه اختصاصي با راديو فردا درمورد اين که چه کسي مسئول طراحي اين کودتا بود و انگيزه اصلي طراحان آن از براندازي مصدق چه بود، گفت: من تصور مي کنم که آمريکا نقش اصلي در برنامه ريزي و سرمايه گذاري مالي اين کودتا داشت. اما از ياد نبريم که اين کودتا پديده اي بسيار پيچيده بود و ما نمي توانيم تنها به نقش عوامل خارجي آن بسنده کنيم. برخي از ايرانيان نيز در شکل دادن آن موثر بودند. وي در مورد نقش آمريکا مي گويد، امروز کاملا روشن است که دولت آمريکا نقشي بسيار حساس و حياتي در اين کودتا بازي مي کرد. من فکر مي کنم بدون آمريکا چنين کودتايي رخ نمي داد. دولت ايران هيچ نقشي در طراحي کودتا نداشت و دولت انگليس نقش بسيار کمي در برنامه ريزي داشت. سرمايه گذاري بسيار اندکي در اين حادثه کرد. وي افزود دولت آمريکا محمد رضا شاه را با تلاش بسيار متقاعد کرد که از طرح کودتا حمايت کند. مدارک CIA نشان ميدهد که هفته ها طول کشيد که آمريکا بتواند شاه را که ترديد بسياري در مورد کودتا داشت، راضي کند. نقش شاه در اين طراحي و برنامه ريزي از اين جهت موثر بود که با عزل مصدق و جايگزين کردن سرکشگر زاهدي توانست تا حدودي توده مردم را متقاعد که برعليه مصدق به خيابانها بيايند. نقش سرلشگر زاهدي در اين کودتا چندان با اهميت جلوه نمي کند. چرا که وي عليرغم دريافت پولهاي هنگفتي از CIA به اين اميد که بتواند ارتش را براي کودتا بر عليه دکتر مصدق بشوراند، نتوانست نقش عمده اي در سرنگوني دولت وي بازي کند. دو گروه ديگر از ايرانيان نيز بودند که با دريافت پول از دولتهاي آمريکا و انگليس در اجراي اين کودتا نقش مهمي بازي کردند. وي افزود نقش روحانيوني چون آيت الله کاشاني و بهبهاني نيز در رويدادهاي سال 1332 کاملا آشکار نيست. هنوز معلوم نيست که روحانيت در دوران سقوط مصدق چه نقشي داشته است. گازارفسکي در مورد نقش حزب توده در اين کودتا که کمتر به آن اشاره شده مي گويد، حزب توده سالهاي سال با فعاليتهاي خود، مخالفت با آمريکا و غرب را نشان داده بود. در حالي که نزديکي زيادي با اتحاد جماهير شوروي آن زمان داشت به طوري که باعث نگراني آمريکا شده بود. مشخص نيست توده هاي مردم که حدودا 6 تا 10 هزار نفر بودند، با رهبري چه گروهي به خيابان آمدند و چگونه تشکيلاتي شدند. وي در پاسخ به اين سئوال که چه انگيزه اي سبب شده تا امريکا کودتاي 28 مرداد را برنامه ريزي کند، گفت: دو نظريه اصلي وجود دارد. يکي از انگيزه هاي اصلي آمريکا هراس از رشد کمونيسم در ايران و ديگر انگيزه که الان مورد بحث است کنترل منابع نفتي ايران بود. برخي نيز عقيده دارند که آمريکا قصد داشت تا با حفظ ديکتاتوري در ايران در ظهور دموکراسي در ايران جلوگيري کند. نظر من اين است که آمريکا کودتا را طراحي کرد چون مقامات اين کشور به شدت نگران بودند که با حفظ مصدق بر مسند نخست وزيري حزب توده به قدرت برسد. هراس آمريکا از رشد کمونيسم، جنگ سرد و به قدرت رسيدن حزب توده در ايران که اعضاي آن تا حدود زيادي در ارتش ايران نفود کرده بودند، از عوامل مهمي بود که آمريکا مصمم به سرنگوني دولت مصدق باشد. پروفسور مارک گازيارفسکي، Mark Gasiorowski تحليلگر سياست خاورميانه و نويسنده کتاب «سياست خارجي آمريکا و شاه» U. S. Foreign Policy and the Shah: Building a Client State in Iran سخنران اصلي سمينار بين المللي يک روزه اي بود که به ابتکار انجمن ايراني دانشگاه تورنتو و به مناسبت پنجاهمين سالگرد کودتاي 28 مرداد و سقوط دولت دکتر مصدق در اين شهر برگزار شد. مارک گازيارفسکي، که سالهاي طولاني درباره کودتاي 28 مرداد سال 1332 و عوامل موثر در شکل دادن رويدادهاي قبل و بعد کودتا مطالعه کرده است، در سخنراني خود جزئيات حوادث اين دوره و نيز نقش دست اندرکاران آن را تشريح کرد. وي در مصاحبه با راديو فردا به بررسي ديدگاه خود در مورد اين كودتا و عوامل گوناگون موثر در آن مي پردازد.
XS
SM
MD
LG