لینک‌های قابلیت دسترسی

پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۶:۰۸ - ۸ دسامبر ۲۰۱۶

عقب ماندگي حوزه‌هاي علميه در زمينه علوم کاربردي و انساني، از ديد يک استاد دانشگاه


(rm) صدا |
ماه منير رحيمي (راديوفردا): حجت الاسلام حسيني بوشهري روز يکشنبه در مراسم گشايش سال تحصيلي حوزه هاي علميه، طي سخناني گفت که با توجه به پيشرفت علوم، انتظار مي رود که حوزه علميه سرآمد ديگران باشد، و حرف اول را در علوم مختلف بزند. راديوفردا در گفتگو با صادق زيباکلام، استاد علوم سياسي دانشگاه تهران، منظور اين ادعا را جويا شد. صادق زيبا کلام (استاد علوم سياسي دانشگاه تهران): از اين بابت، ما هيچ ترديدي نبايد به خودمان راه دهيم که به لحاظ علمي ما فوق العاده عقب مانده هستيم. منتها عقب ماندگي در حوزه علوم کاربردي را مي شود ديد، اما مشکل اساسي علوم انساني اين هست که متاسفانه عقب ماندگي در علوم انساني را نمي شود ديد، اما نمادها يا نمودهاي اين عقب ماندگي را مي شود ديد. به عنوان مثال راجع به فرض بفرماييد در حوزه تاريخ که حالا رشته خود من مي شود، ببينيد تحولات ايران، تحولات معاصر ايران، همين بحث انقلاب اسلامي را ما بگيريم، چرا و چه شد که در ايران انقلاب اسلامي اتفاق افتاد، 22 بهمن اتفاق افتاد، رژيم شاهنشاهي سقوط کرد. شما ببينيد ما واقعا، اساسا نتوانستيم، نه دانشگاهيان ما، نه حوزويان ما، ما اصلا نتوانستيم في الواقع يک کار پخته، منسجم و يک کتاب در مورد انقلاب اسلامي بدهيم بيرون. با کمال تاسف بعد از گذشت 24، پنج سال از پيروزي انقلاب اسلامي، کتاب هاي مهمي که در زمينه انقلاب اسلامي نوشته شده، کتابهايي بوده که آمريکايي ها نوشتند، انگليسي ها نوشتند، فرانسوي ها نوشتند و ما آنها را ترجمه کرديم و داريم در دانشگاه هايمان از آن استفاده مي کنيم. آنچه که خودمان، يعني ما ايرانيان، اعم از دانشگاهيان مان يا حوزويان مان، نوشتيم، يک سري چيزهاي شعاري، آبکي است که في الواقع ارزش آن کاغذي را هم که رويش مطالب نوشته، واقعا ندارد. ضمن اينکه خوب بنيادهاي مختلفي هستند، سازمان هاي مختلفي هستند، سالي صدها ميليون تومان دارد خرج اين بنيادها و نهادها مي شود و هيچ چيز هم از آن نيامده است بيرون. اين ها به نظر من آن نمودها و جلوه هاي عقب ماندگي، في الوقع در علوم انساني است. يا ديد کلي که ما اساسا نسبت به تحولات جهان داريم، نسبت به تحولات ايران داريم. همه اش خلاصه شده در اين تئوري ها و فرضيه هاي دايي جان ناپلئوني. چه آني که در دانشگاه هايمان حاکم است، چه آني که درحوزه هاي علميه مان حاکم است و اينها. اين است که اگر مراد اين است که در حال حاضر حوزه في الواقع در حوزه علوم انساني اول است و حرف اول را مي زند، حداقل تا آنجايي که مربوط به آن بخش از حوزه هاي علوم انساني که شامل جامعه شناسي بشود، شامل تاريخ بشود، شامل تحولات ايران بشود. نمي دانم. فکر مي کنم قم با نقطه اي که حرف اول را بزند، سال ها فاصله دارد. اما در زمينه فقه و اصول دين و آن چيزهايي که مربوط به خودشان مي شود، الهيات و اينها، چرا خوب در آن حوزه به نظر من حرف هايي براي گفتن دارد، چون به هر حال به لحاظ تاريخي يک مرکز علمي و تحقيقاتي بوده در حوزه کاري خودش که عمدتا فقه شيعه باشد. مسعود ملک (راديوفردا): سابقه اين ادعاي حوزه برمي گردد به اوائل انقلاب. آيا در راستاي اين ادعا، حوزه علميه فعاليت ها يا پيشرفت هايي هم داشته؟ صادق زيبا کلام: ببينيد، به هر حال کارهايي زيادي صورت گرفته. در زمينه سخت افزاري، يکي از تحولات مهمي که در قم صورت گرفته، اين هست که شايد بشود گفت براي نخستين بار، درب حوزه هاي علميه در قم به روي آي تي يا تکنولوژي اطلاعاتي گشوده شده. امروزه بسياري از علما، مدرسين و طلابي که در قم هستند، في الواقع به کامپيوتر وارد هستند. با اينترنت سر و کار دارند. از اين جهات من فکر مي کنم که پيشرفت هاي قابل توجهي في الواقع ظرف حداقل يک دهه گذشته در قم صورت گرفته. تحول بعدي که اتفاق افتاد، اين بود که شماري از حوزويان، طلاب جوان، اينها راه پيدا کردند به دانشگاه و عمدتا وارد حوزه هاي علوم انساني، به خصوص جامعه شناسي، تاريخ، علوم سياسي، روابط بين الملل، اينها شدند و يک ارتباطات اينجوري در حقيقت بين حوزه و دانشگاه به وجود آمد و بالاخره تحول سومي که در قم به وجود آمده، اين است که يک قدري نگاه به علوم ديني غير محض مثل علوم سياسي، تاريخ، زبان، اينها يک مقدار زيادي اهميت پيدا کرده در قم، ميان طلاب و روحانيون و مدرسيني که حالا آنجا مشغول تحصيل هستند. وليکن در گذشته اينجوري نبود. در گذشته، قبل از پيروزي انقلاب، شما کمتر روحاني را در قم پيدا مي کرديد که به زبان انگليسي خود را مقيد بداند که زبان انگليسي ياد بگيرد و مطالعه به زبان انگليسي انجام دهد. يا به تاريخ وارد شود، يا به علوم سياسي وارد شود. اما امروزه خوب کم نيستند روحانيوني که وارد اين حوزه ها شدند و بالاخره بايد اشاره بکنيم به برخي موسساتي که درقم به وجود آمدند، موسسات جديدي که در قم به وجود آمدند که اينها عملا دارند دروس دانشگاهي را در اختيار حوزويان مي گذارند که دانشگاه مفيد هست که آيت الله موسوي اردبيلي زحمتش را عهده دار هستند. دانشگاه امام باقر است که باز اينها همه در قم به وجود آمده و بسياري از دانشجويان اين مراکز در حقيقت خود طلاب هستند. حجت الاسلام حسيني بوشهري روز يکشنبه در مراسم گشايش سال تحصيلي حوزه هاي علميه، طي سخناني گفت که با توجه به پيشرفت علوم، انتظار مي رود که حوزه علميه سرآمد ديگران باشد، و حرف اول را در علوم مختلف بزند. صادق زيباکلام، استاد علوم سياسي دانشگاه تهران، در مورد اين ادعا مي گويد که از اين بابت، ما هيچ ترديدي نبايد به خودمان راه دهيم که به لحاظ علمي فوق العاده عقب مانده هستيم، منتها عقب ماندگي در حوزه علوم کاربردي را مي شود ديد، اما مشکل اساسي علوم انساني اين هست که متاسفانه عقب ماندگي در علوم انساني را نمي شود ديد. وي مي گويد که به طور مثال در حوزه تاريخ، و در مورد انقلاب اسلامي و ريشه هاي آن، نه دانشگاهيان ما و نه حوزويان ما نتوانستند يک کار پخته و منسجم انجام دهند و يک کتاب در مورد انقلاب اسلامي بيرون بدهند. وي مي افزايد که اگر مراد اين است که در حال حاضر حوزه هاي علميه در زمينه علوم انساني حرف اول را مي زنند، حداقل تا آنجايي که مربوط به آن بخش از علوم انساني که شامل جامعه شناسي، تاريخ و تحولات ايران بشود، قم با نقطه اي که حرف اول را بزند سال ها فاصله دارد، اما در زمينه فقه و اصول دين حرف هايي براي گفتن دارد.
XS
SM
MD
LG