لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
شنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۳:۱۲ - ۳ دسامبر ۲۰۱۶

گزارش ويژه: بحران در روابط جمهوري اسلامي و دولت بريتانيا


(rm) صدا |
علي سجادي (راديو فردا): بريتانيا يکي نادر کشورهاي غربي است که مي کوشد مناسبات خود با ايران را به بهترين شکل ممکن حفظ کند. در همين ارتباط، جک استراو، وزير امور خارجه بريتانيا، طي دو سال گذشته چهار بار به ايران سفر کرده است، سفرهايي که توجه ناظران روابط بين المللي را هر بار به خود جلب کرده است. با اين حال، اخيرا دو موضوع مناسبات دو کشور را تا اندازه اي تيره کرده است، يکي مسئله برنامه هسته اي ايران و ديگري دستگيري هادي سليمان پور، سفير سابق جمهوري اسلامي در آرژانتين، به وسيله پليس بريتانيا در آن کشور. در اين هفته در مجلس عوام انگليس، به درخواست تدي تيلر، يکي از نمايندگان اين مجلس از حزب محافظه کار، نشستي برگزار شد که در آن درباره مناسبات ايران و بريتانيا گفتگو شد. شهران طبري، گزارشگر، راديو فردا در لندن، در گزارش ويژه مجله نيمه شب امشب در همين باره با تدي تيلر، نماينده مجلس از حزب محافظه کار بريتانيا و لرد تمپل موريس از حزب کارگر اين کشور، و نيز هژير تيموريان، روزنامه نگار و تحليلگر مسائل سياسي در لندن گفتگو کرده است. شهران طبري (راديو فردا): در نشست ديروز مجلس عوام بريتانيا که به درخواست تدي تيلر، نماينده حزب محافظه کار برگزار شد، او از دولت توني بلر در مورد سياست خارجيش نسبت به ايران انتقاد کرد و آن را دوگانه خواند. در گفتگويي که امروز با او داشتم، او به راديو فردا گفت: تدي تيلر (نماينده حزب محافظه کار): ترديدي نيست که وزارت خارجه براي بهبود روابط ايران و بريتانيا کوشش بسياري کرده است و من اين را در سخنراني خود در جلسه مجلس گفتم. اما آن چه به نظر مي رسد اين سياست را تغيير داده باشد، ملاقاتي است که در ماه ژوئيه در دفتر نخست وزير رخ داد که نظر دولت را نسبت به ايران تغيير داد، يعني ملاقات نخست وزير با آريل شارون، نخست وزير اسرائيل. همين تغيير سياست بر تصميمات IAEA نيز تاثير گذاشت و من نگران آن هستم که ما همان اشتباهي را که در مورد عراق مرتکب شديم، در مورد ايران نيز تکرار کنيم. نظر تدي تيلر، نماينده مجلس از حزب محافظه کار را با لرد پيتر تمپل موريس، که خود نيز زماني نماينده اين حزب بود، اما سال ها پيش به حزب کارگر پيوست، در ميان مي گذارم. او مي گويد: لرد پيتر تمپل موريس (نماينده حزب کارگر): من با نظر او کاملا مخالفم. دولت آقاي بلر در برابر فشارهاي بين المللي و ايالات متحده آمريکا، بيش از آن چه توانسته است، کوشيده است که با ايران مناسباتي حسنه برقرار کند. جک استراو در اين راه به نحو چشمگيري از هيچ کوششي فروگذار نکرده است و اعضاي دولت، از بالا تا پايين، همگي تلاش خود را در اين زمينه به کار برده اند. ش.ط: لرد تمپل موريس اختلاف نظر اساسي در مورد ايران را در درون دولت بريتانيا، انکار مي کند و معتقد است عليرغم آن که ممکن است در مورد هر مسئله اي اختلاف نظر وجود داشته باشد، در اين مورد دولت يکپارچه عمل مي کند. هژير تيموريان نيز دوگانه بودن سياست خارجي انگليس در قبال ايران را آن طور که تدي تيلر ترسيم مي کند، نمي بيند و به راديو فردا مي گويد: هژير تيموريان (روزنامه نگار و تحليلگر مسائل سياسي، لندن): حتما زياده گويي مي کند، احساس مي کنم تا اندازه اي هم راست بگويد به اين معني که بين وزارت خارجه Downing Street، مقر نخست وزير، گاه و بيگاه تنش هايي هست در مورد امور خارجي، هميشه با هم موافق نيستند، من با هر دو طرف آشنا هستم. ولي احساس مي کنم که الان در واقع بريتانيا، مخصوصا وزارت خارجه، در تمام اروپا به عنوان يک قهرمان بهبود روابط با ايران شناخته شده است. هر چه باشد وزير خارجه، جک استراو، چهار بار در سال هاي اخير به ايران سفر کرده است. هيچ وزير خارجه عمده اروپايي ديگر تا اين حد احساس نکرده است روابط را بين اروپا و ايران بهبود دهد. ش.ط: دکتر رضا تقي زاده، استاد روابط بين الملل در گلاسکو، معتقد است اظهارات تدي تيلر، نماينده حزب محافظه کار در مجلس بريتانيا، در واقع بيشتر جنبه سياست هاي داخلي دارد تا خارجي و او مي خواد از اين فرصت براي انتقاد از حزب کارگر و نخست وزيرش توني بلر، بهره برداري تبليغات سياسي کند. دکتر رضا تقي زاده (استاد روابط بين الملل، گلاسکو): مسائلي که در پارلمان مطرح است در مورد روابط دولت بريتانيا با ايران و حزب محافظه کار، به هر حال سياست هاي خاص خودش را دارد و شخص آقاي تيلور که نکاتي در حمايت از مواضع ايران گفته است، اگرچه طرفدار سياست خارجي ايران نيست، ولي با توجه به مواضعي که در خلاف جهت سياست خارجي حزب کارگر دارد، دلش مي خواهد که حزب کارگر را حالا زير فشار بيشتري قرار بدهد و آقاي توني بلر که در مورد مسائل عراق مقداري مورد انتقاد قرار گرفت، حالا فکر مي کنم که موضعش مقداري آسيب پذير است و مي شود از اين لحاظ به وي فشار آورد. بايستي از ديد ايران متاسفانه اظهار بکنيم که حمايت زيادي در پارلمان بريتانيا براي ايران وجود ندارد و گفتگوهاي مجزايي مثل مطالب آقاي تدي تيلر، دليل حمايت جنبي پارلمان از رفتار ايران وسياست خارجي ايران نيست. اين بخشي از مجموعه توجه منفي است که به خصوص طي روزهاي گذشته به ايران دوباره جلب شده است. توجه شما را من معطوف مي کنم به مطالبي که نماينده ايتاليا در جامعه اروپايي، که رياست ادواري جامعه را عهده دار است، ديروز اعلام کرد و گفت که گفتگوهاي اقتصادي ايران و جامعه اروپا موکول خواهد بود به قبول پروتکل الحاقي منع گسترش سلاح هاي هسته اي و يا در فاصله چند روز بعد از اعلام قطعنامه اي است که سازمان انرژي اتمي عليه ايران صادر کرده است و براي ايران ضرب العجل تعيين کرده است براي پيوستن به لايحه الحاقي. بحث ديروز البته منجر به قطعنامه اي له يا عليه ايران نخواهد شد، بيشتر در مورد باز کردن اين روابط بود و مطالعه مجموعه اين روابط و نمايندگان سفارت ايران هم در اين جلسه حضور داشتند، ولي در مجموع بايستي انتظار داشت که هم در پارلمان بريتانيا و هم از طريق دولت، اخبار تازه اي طي هفته هاي آينده در مورد روابط اين دو کشور بشنويم، به خصوص که جاح راست افراطي در داخل ايران هم نسبت به اين روابط و يا دوام آن به اين شکل جاري اظهار نظر کرده است و برخوردهاي جاري ممکن است که به مقداري نوسانات در اين روابط بيانجامد. ش.ط: تدي تيلر، نماينده بريتانيا در مجلس عوام و کسي که جلسه مجلس درباره روابط ايران و بريتانيا را فرخواند، در ابتداي صحبتش به راديو فردا گفت: توني بلر، نخست وزير بريتانيا، پس از گفتکو با آريل شارون، نخست وزير اسرائيل، نظر خود را تغيير داد. هژير تيموريان معتقد است اگرچه ملاقات با آقاي شارون مي تواند يکي از دلايل روشن شدن توني بلر در مورد فعاليت هاي هسته اي ايران باشد، اما تنها عامل نيست و هم زمان اطلاعات ديگري در اين زمينه کمک کرده است تا آقاي بلر موضع انتقادي يا سياست تعامل انتقادي در قبال ايران در پيش گيرد. هژير تيموريان مي افزايد: هژير تيموريان: حتما آريل شارون به نخست وزير بلر گفته بوده است، مي توانيم حدس بزنيم، که سياست اتمي ايران براي به دست آوردن بمب هاي اتمي به يک مرحله بسيار حساسي رسيده است. ولي من مطمئن نيستم که دولت بريتانيا لزوما باور مي کرده است اين ادعاهاي اسرائيل را. هرچه باشد، اسرائيل هدف هاي خودش را دارد و خود دولت بريتانيا هم اطلاعات خودش را دارد در مورد تحقيقات اتمي ايران. ش.ط: مسئله امکان توسعه سلاح هاي هسته اي از سوي ايران و سياست توني بلر در قبال آن، يکي از مواردي است که آقاي تيلر به آن ايراد دارد. او در پاسخ به اين که حتي IAEA ( که يک سازمان کاملا بي طرف است) از توسعه تاسيسات هسته اي ايران ابراز نگراني کرده است، به نيمه پر ليوان مي نگرد و به راديو فردا مي گويد: تدي تيلر: آن چه در گزارش IAEA آمده است، کاملا برعکس ابراز نگراني، حاوي نکات بسيار مثبتي درباره ايران است. علي رغم آن که اين تصور پيش امده که آن ها از ايران بسيار عصباني هستند، برعکس ايران را به خاطر همکاري با بازرسان بين المللي ستايش کرده اند. من يک نسخه از اين گزارش را دارم و با وجودي که وزير خارجه نيز آن را در اختيار دارد، يک نسخه به او داده ام. با اين حال IAEA براي ايران يک مهلت 45 روزه تعيين کرده است که به سوالات او پاسخ دهد. من معتقدم ايران در اين زمينه همکاري کامل کرده است و دولت بريتانيا در مورد ايران همان اشتباهي را مرتکب مي شود که در برابر عراق شد. ش.ط: با در نظر گرفتن اين نکته که حزب محافظه کار در تمام طول جنگ عراق از دولت توني بلر حمايت کرد و رئيس اين حزب پيش از شروع آن جنگ به Downing Street رفته حمايت خود را شخصا به نخست وزير اعلام کرد، سخنان آقاي تيلر، نماينده اين حزب در مجلس مخالف حزبش به نظر مي رسد. هژير تيموريان، مفسر مسائل سياسي روز در لندن، علت آن را چنين توضيح مي دهد. هژير تيموريان: بايد بگويم که آقاي تدي تيلر در حزب محافه کار خودش حاشيه نشين شده است. اين يکي از طرفداران سرسخت خانم تاچر، نخست وزير سابق بريتانيا، است رهبري فعلي حزب چنان روي خوشي به وي نشان نمي دهد. در عين حال آقاي تيلر روابط خيلي نزديکي با کمپاني هاي خصوصي دارد، شرکت هاي خصوصي که با کشورهاي خاورميانه مرتب معامله دارند. من فکر مي کنم که در اين جا بيشتر نماينده اين شرکت هاي خصوصي بود تا حزب خودش. ش.ط: لرد تمپل موريس از حزب کارگر، در مورد اظهارات تدي تيلر که مي گويد ايران يا IAEA همکاري کامل کرده است، نظري متفاوت دارد و به راديو فردا مي گويد: لرد تمپل موريس: من فکر مي کنم سازمان بين المللي انرژي اتمي و مجموعه بزرگتري از کشورهاي جامعه بين المللي، نه فقط ايالات متحده آمريکا که کشورهاي اروپايي و ژاپن و کانادا و غيره، همگي ترديد بسيار دارند که توسعه تاسيسات هسته اي ايران فقط به منظور بهره برداري غير نظامي باشد. به همين خاطر از ايران مي خواهند پروتکل الحاقي منع ازدياد سلاح هاي هسته اي را امضا کند و به بازرسان اجازه کامل بازرسي دهد تا همه مطمئن شوند. ش.ط: دکتر رضا تقي زاده، استاد روابط بين الملل در گلاسکو، که از امکان تغييراتي در روابطه ايران و بريتانيا طي هفته هاي آينده سخن گفته بود، علت آن را مهلت 45 روزه اي مي داند که IAEA به ايران داده است. و مي افزايد: دکتر رضا تقي زاده: انتظار تغييرات خيلي بزرگ را نبايد داشت، ولي در مجموع با توجه به فرصتي که ايران در طول 45 روز آينده دارد براي پاسخ گفتن به سازمان انرژي اتمي و با توجه به اختلافاتي که در داخل ايرن ما بين جناح هاي اصلاخ طلب و جناح راست وجود دارد، به خصوص در مورد روابط خارجي، بايستي که روابط خارجي و سياست خارجي ايران را در ارتباط با تحولات داخلي بررسي بکنيم و ببينيم اين تحولات به چه صورتي شکل مي گيرند. انتظار مي رود که روزه سياسي که مثلا سه روز پيش با توفيق نسبي در تهران برگزار شد و عده اي از فعالان درجه يک سياسي در ان شرکت کردند، هفته آينده دوباره تجديد بشود. وزير خارجه ايران فعاليت هاي تازه اي را شروع کرده است براي گفتگو با محافل مختلف سياسي که ممکن است گوشي براي شنوايي مطالب ايران داشته باشند، از جمله اين فعاليت ها است که سفر ايشان در آخر اين هفته به آمريکا خواهد بود و با گروهي از دانشجويان ايراني مقيم آمريکا هم ضمن گفتگو با نمايندگان سياسي در سازمان ملل، وزير خارجه گفتکو و ديدارهايي خواهد داشت. اين ها بخشي از فعاليت هاي ديپلماتيک ايران است که دوباره عرض مي کنم در کنار مسائل داغ سياست داخلي ايران شکل مي گيرد. اين مجموعه سياسي، يعني ارتباط داشتن روابط خارجي با تحولات داخلي سياسي ايران و فعاليت هاي ديپلماتيکي که ايران صورت مي دهد، بايستي از نزديک به هم مرتبط بشود، ارتباط داده شود، و در يک مجموعه واحدي مورد بررسي قرار بگيرد و اين درست وضعيتي است که ايران تقريبا از داشتن هيچ دوست نزديک در صحنه جهاني برخوردار نيست و آخرين دوست، يعني بريتانيا، که از موضع قدرتمندي مي توانست برخوردار باشد روابطش با ايران هم با توجه به تحولات داخلي ايران، حالا يواش يواش از ايران فاصله مي گيرد. بريتانيا مي كوشد روابط خود را با جمهوري اسلامي به هر قيمت حفظ كند. مجلس عوام بريتانيا به درخواست تدي تيلر، يكي از نمايندگان محافظه كار اين مجلس نشست ويژه اي برگزار كرد كه در آن درباره مناسبات ايران و بريتانيا گفگتو شد. در گزارش ويژه امشب راديو فردا، تدي تيلر نماينده حزب محافظه كار بريتانيا، لرد پيتر تمپل موريس، نماينده حزب كارگر و هژير تيموريان، روزنامه نگار و تحليل گر مسايل سياسي در لندن، به بررسي جوانب مختلف بحران در روابط بين دوكشور مي پردازند.
XS
SM
MD
LG