لینک‌های قابلیت دسترسی

یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۸:۱۲ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۶

دستاورد هاي زندگي «ادوارد سعيد» متفكر فلسطيني تبار و منتقد برجسته شرقشناسي غربي، از دو منظر


(rm) صدا |
بهمن باستاني (راديوفردا): دکتر ادوارد سعيد، متفکر فلسطيني تبار، و استاد دانشگاه کلمبياي نيويورک، و مولف کتابي مشهور در نقد شرقشناسي غربي، که روز پنجشنبه در 67 سالگي به مرض leukemia از دنيا رفت، از برجسته‌ترين مدافعان حقوق فلسطينيان در آمريکا بود. سعيد که از مخالفان پيمان اوسلو بود، در مقالات خود به شدت هم از ياسر عرفات و هم از اسرائيل انتقاد مي کرد و موضع او باعث شد که عرفات دستور جمع‌آوري کتاب‌هاي او را صادر کرد و خريد و فروش آثار او را در سرزمين‌هاي اشغالي غيرقانوني ساخت. راديوفردا در گزارشي در باره خدمات فرهنگي دکتر ادوارد سعيد، مصاحبه‌هائي دارد با دکتر حميد دباشي، رئيس مرکز مطالعات خاورميانه دانشگاه کلمبيا و دکتر رضا براهني، منتقد برجسته ادبي و استاد دانشگاه تورانتو. بهنام ناطقي (راديوفردا، نيويورک) خبرمرگ زودهنگام دکتر ادوارد سعيد، متفکر برجسته فلسطيني، و صاحب تئوري‌هاي دست اول در باره فرهنگ تبعيد و مطالعات شرقشناسي، از نظر آقاي دکتر حميد دباشي، رئيس مرکز مطالعات خاورميانه دانشگاه کلمبيا و يکي از همکاران نزديک ادوارد سعيد، ملت فلسطين را از يکي از سخنگويان خود محروم کرد. دکتر حميد دباشي: در واقع او سخنگوي برجسته ظلمي بود که به ملت فلسطين تا حالا شده و در حال حاضر بيشتر از هر چيز از نظر فعاليت هاي سياسي ادوارد سعيد درواقع ملت فلسطين است که از برجسته ترين سخنگوي خود محروم شده. ب.ن.: دکتر ادوارد سعيد در سال 1935 در خانواده ‌اي ثروتمند مسيحي در بيت المقدس به دنيا آمد که در آن زمان بخشي از سرزمين‌هاي فلسطيني تحت حاکميت بريتانيا بود اما بخش اعظم عمر خود را در آمريکا سپري کرد. وي براي مدت 14 سال در پارلمان فلسطين در تبعيد عضويت داشت و در کتابهاو مقالات متعدد، مطالب شورانگيزي در باره وطن فلسطيني و بزرگ شدن در فلسطين آن زمان و همچنين فرهنگ و ادبيات تبعيد، و موضوع هاي ديگر، از جمله ادبيات تطبيقي نگاشت، که رشته اصلي درسي او بود و همچنين مقالاتي نيز در باره فرهنگ و موسيقي منتشر کرد. ادوارد سعيد علاوه بر کتاب مشهور شرقشناسي، دو کتاب عمده ديگر منتشر کرد، امپرياليسم و فرهنگ و کتابي در باره تبعيد و ادبيات تبعيدي. دکتر رضا براهني، شاعر و منتقد برجسته ادبي و استاد ادبيات انگليسي دانشگاه تورانتو، در مصاحبه با راديوفردا در باره کار ادوارد سعيد مي‌گويد: دکتر رضا براهني (دانشگاه تورانتو): ادوارد سعيد با مطالعه کامل اين تقسيم بندي عجيب و غريبي که بين شرق و غرب از همان قرن پنجم يا ششم پيش از ميلاد شروع شده و بعد ادامه پيدا کرده و آمده به دوران استعمار و دوران امپرياليسم نشان داده که يک نوع روبناي خاص بينش مدام در حال شکل گيري بوده و بعدا موقعي که استعمار پا گرفته، اين تبديل شده به يک نوع عينکي که تمام شرق را بايد به سويله اين عينک مي ديدند و شرق را در واقع نه آنطورکه بود، بلکه آنطور که از خلال اين عينک مي شد ديد، مطالعه کنندو در نتيجه شرقي به وجود آمد که يک نوع موش آزمايشگاهي بود براي استعمار و استثمار. ب.ن.: صداي دکتر رضا براهني را مي شنيديم در باره نگاه ادوارد سعيد به رشته دانش غربي‌اي که به شرقشناسي معروف است. آقاي دکتر حميد دباشي، استاد فرهنگ خاورميانه در دانشگاه کلمبيا در اين باره مي‌گويد: دکتر حميد دباشي (رئيس مرکز مطالعات خاورميانه دانشگاه کلمبيا): سالها قبل از آنکه اسم ادوارد سعيد در دنيا به عنوان مدافع حقوق حقه ملت مظلوم فلسطين شناخته بشود، ادوارد سعيد اهميت اوليه‌اش در واقع در نظريه‌هاي خيلي مهم و جامع و انقلابي بود که در زمينه تئوري‌هاي ادبي داشت. اهميت دومش کتاب بسيار متحورانه و قابل نفوذش به اسم شرقشناسي است که اهميتش در نقد اساسي که از مکتب شرقشناسي در دنيا کرد نيست. بلکه وقتي ما سال گذشته بيست و پنجمين سالگرد انتشار کتاب شرقشناسي را ما جشن مي گرفتيم در حضور خود ادوارد سعيد، بدون اغراق از چهارگوشه دنيا ما نويسنده و روشنفکر دعوت کرده بوديم و آمده بودند. ب.ن.: دراين کتاب شرقشناسي، فلسفه مهمي که ادوارد سعيد مطرح مي‌کند چيست؟ دکتر حميد دباشي: در واقع نقد نوع توليد دانش در محدوده تفکر Orientalism است، ريشه‌يابي و نقدي از تفکر و تحقيق در جهان که کشورهاي استعمارگر، در جهت توجيه و تفسير برتري هاي اقتصادي و سياسي‌شان به نوعي دانش اينها معتقد بودندو نوعي دانش را توليد مي کردند نويسنده ها و متفکرانشان که اين برتري سياسي و اقتصادي را در واقع توجيه مي کرد و انقلابي که کتاب اورينتاليسم در اين رشته به وجود آورد، دامنه اش در تمام دانشکده ها و دانشگاه هاي دنيا الان هست. ب.ن.: دکتر رضا براهني مي‌گويد: دکتر رضا براهني: ادوارد سعيد هم نسبت به کاري که دانته با اسلام کرده معترض بود هم با کاري که مارکس در باره شرق در بعضي جاها بيان کرده که شرق نمي تواند خود را بيان کند و در نتيجه بايد نيروي ديگري پيدا شود و آن نيرو عبارت است از نيروي بيانگر غرب و بايد غرب شرق را بيان کند. با آن هم مخالف است. ب.ن.: ادوارد سعيد علاوه برادبيات تطبيقي و فلسطين، يکي از برجسته ترين متفکران در باره ادبيات تبعيدي است. دکتر رضا براهني مي‌گويد: دکتر رضا براهني: آدم خيلي مهمي است مخصوصا که اخيرا با کتابي که در باره خاطرات دوران جواني‌اش و نضج گرفتن و شکل گرفتن زندگي‌اش در فلسطين و در مصر و بعد در جاهاي ديگر پيدا کرد، نشان مي‌دهد که چگونه ذهن تبعيدي از يک جاي ديگر به جاي ديگر حرکت مي‌کند و در نهايت، خود تبعيد به صورت يک نوع ساختار ادبي براي تبعيد در مي آيد. دکتر ادوارد سعيد، متفکر فلسطيني تبار، و استاد دانشگاه کلمبياي نيويورک، و مولف کتابي مشهور در نقد شرقشناسي غربي، که روز پنجشنبه در 67 سالگي به مرض leukemia از دنيا رفت، از برجسته‌ترين مدافعان حقوق فلسطينيان در آمريکا بود. سعيد که از مخالفان پيمان اوسلو بود، در مقالات خود به شدت هم از ياسر عرفات و هم از اسرائيل انتقاد مي کرد و موضع او باعث شد که عرفات دستور جمع‌آوري کتاب‌هاي او را صادر کرد و خريد و فروش آثار او را در سرزمين‌هاي اشغالي غيرقانوني ساخت. دکتر حميد دباشي، رئيس مرکز مطالعات خاورميانه دانشگاه کلمبيا و يکي از همکاران نزديک ادوارد سعيد، ملت فلسطين را از يکي از سخنگويان خود محروم کرد. وي مي گويد در شرقشناسي ادوارد سعيد از نحوه توليد دانش در غرب در محدوده شرقشناسي انتقاد كرد. دکتر رضا براهني، شاعر و منتقد برجسته ادبي و استاد ادبيات انگليسي دانشگاه تورانتو، در مصاحبه با راديوفردا در باره کار ادوارد سعيد مي‌گويد: ادوارد سعيد با مطالعات خود در باره شرقشناسي نشان داد كه از قرن ششم ميلادي به اينسو و به خصوص در سه قرن اخير، شرقشناسي به وسيله اي براي توجيه غلبه اقتصادي و فرهنگي غرب بر جهان تبديل شد.
XS
SM
MD
LG