لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
یکشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۶:۱۸ - ۴ دسامبر ۲۰۱۶

پيامدهاي پذيرش امضاي پروتکل الحاقي و توقف موقت غني سازي اورانيم از سوي جمهوري اسلامي، از ديد يک استاد دانشگاه


(rm) صدا |
بهمن باستاني (راديوفردا): نه روز مانده به ضرب الاجل تعيين شده در هيات مديره آژانس بين المللي انرژي اتمي براي ايران، جمهوري اسلامي ايران پذيرفت که پروتکل الحاقي به پيمان منع گسترش تسليحات هسته اي را امضاء کند و اعلام کرد که به طور موقت دست از غني سازي اورانيم بر مي دارد. همکارم، گلناز اسفندياري، درباره پيامدهاي نتايج اعلام شده در کنفرانس خبري امروز تهران، با دکتر داوود هرميداس باوند، استاد حقوق بين الملل در دانشگاه تهران گفتگويي دارد. گلناز اسفندياري (راديوفردا): آقاي دکتر باوند، ايران موافقت کرد تا پروتکل الحاقي پيمان منع گسترش سلاح هاي هسته اي را امضاء کند، برنامه غني سازي اورانيم خود را متوقف کند و کاملا با آژانس بين المللي انرژي اتمي همکاري کند. به اين ترتيب ايران در ميان کشورهايي که در صددند به تکنولوژي هسته اي دست پيدا کنند، در چه جايگاهي قرار مي گيرد؟ داوود هرميداس باوند (استاد حقوق بين الملل دانشگاه تهران): در اين مورد دو نکته درخور توجه است. يکي اينکه ايران قبلا ملحق شده بود به کنوانسيون منع گسترش سلاح هاي هسته اي و اعلام هم کرده بود، علي الاصول، با الحاق به کنوانسيون، مشکلي ندارد، منتها بايد در يک شرايطي که طي همکاري هاي گسترده با آژانس صورت مي گيرد. اما در اينجا نکته اي که ايجاد اختلال کرد، آن قطعنامه شوراي حکام بود که ضرب الاجل و نوعي اولتيماتوم تعيين کرد و اين سبب شد که از لحاظ ايران، نگراني هايي ايجاد شد، چون اولا آن را مخالف اصل برابري حاکميت کشورها مي بينند، و دوم اينکه از لحاظ نزاکت بين المللي، از لحاظ Integrity و پرستيژ، درخور سوال تلقي مي کرد. و به همين دليل هم اعلام کرد که خودش را محدود به آن ضرب الاجل نمي داند، ولي آماده است براي مذاکرات همه جانبه با نمايندگان آژانس. و اما نقطه عطفي که ايجاد شد، حضور وزراي خارجه اتحاديه اروپا است که جو جديدي را برقرار کرد و در هر حال ايران در پرتو چنين شرايط و اوضاع و احوالي، پذيرفت که هم پاسخگو باشد، يعني پاسخ شفاف بدهد در مقابل درخواست هاي آژانس، و هم از برنامه غني کردن اورانيم خودداري بکند و نهايتا به پروتکل هم ملحق شود. بنابراين آن نگراني هايي که مطرح مي شد، چه به نام جامعه بين المللي، چه از سوي برخي از دولت ها، من فکر مي کنم که تا حدود زيادي بر اساس اين توافق منتفي بشود. گ.ا.: يعني فکر مي کنيد که حتي آمريکا و اسرائيل که بيش از ساير کشورها از برنامه هسته اي ايران اظهار نگراني مي کنند، از اين توافق به دست آمده اطمينان داشته باشند؟ داوود هرميداس باوند: بله، درخواستي که از طريق شوراي حکام مطرح شد، بسيار گسترده بوده و اگر قبول کرده باشد، ديگر اين نگراني بايد درهر حال، تحقيقات و بازرسي و Verification، دال بر اين است که به خصوص در چهارچوب پروتکل، بنابراين من فکر مي کنم که هم چهارچوب و هم محتواي نگراني، بايد تا حدود بسياري تعديل و منتفي شده باشد. گ.ا.: يعني فکر مي کنيد که جامعه بين المللي الان حق ايران را براي دستيابي به انرژي هسته اي صلح آميز به رسميت بشناسد و ايران بتواند اين تکنولوژي را بدست بياورد؟ داوود هرميداس باوند: بله، اين حق هر کشوري است. شما در کنوانسيون منع گسترش، يک جنبه ايجابي داريم. جنبه ايجابي اين است که کمک کنند به کشورهايي که در طلب اين تکنولوژي براي مقاصد صلح جويانه هستند، به خصوص کشورهاي در حال توسعه. اساسنامه آژانس هم مسئوليت هايش در شش مسئوليت اش تاکيد بر اين دارد که کمک بکند براي دسترسي و نقش ميانجيگري را ايفا بکند براي انتقال، مواد، تسليهات و تجهيزات به اين کشورها، و نکته ديگر، تشويق و ترقيب کند براي مبادله اطلاعات و متخصصين. و همچينين به اصطلاح، آموزش متخصصين کشورها، با کنترل و نظارت متعاقب که صرفا براي مقاصد صلح آميز. بنابراين، هم قطعنامه هاي مکرر مجمع عمومي، هم کنوانسيون منع گسترش و هم اساسنامه دال بر اين دارد که حق هر کشوري است که دسترسي پيدا بکند به تکنولوژي هسته اي، براي مقاصد صلح جويانه. جمهوري اسلامي پذيرفت که پروتکل الحاقي به پيمان منع گسترش تسليحات هسته اي را امضاء کند و اعلام کرد که به طور موقت دست از غني سازي اورانيم بر مي دارد. درباره پيامدهاي نتايج اعلام شده در کنفرانس خبري امروز تهران، دکتر داوود هرميداس باوند، استاد حقوق بين الملل در دانشگاه تهران، در مصاحبه با راديوفردا مي گويد که آن نگراني هايي که مطرح مي شد، چه به نام جامعه بين المللي، چه از سوي برخي از دولت ها، احتمالا تا حدود زيادي بر اساس اين توافق منتفي خواهد شد. وي مي گويد که درخواست هيات مديره آژانس بين المللي انرژي اتمي درخواست بسيار گسترده اي براي تحقيقات و بازرسي و Verification از تاسيسات اتمي جمهوري اسلامي کرده بود و حتي از نگراني آمريکا و اسرائيل نيز اکنون بايد کاسته شده باشد. وي مي افزايد که اساسنامه آژانس تاکيد بر اين دارد که در جهت دستيابي کشورها، خصوصا کشورهاي در حال توسعه به تکنولوژي صلح آميز هسته اي، تلاش کند.
XS
SM
MD
LG