لینک‌های قابلیت دسترسی

جمعه ۱۹ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۴:۱۴ - ۹ دسامبر ۲۰۱۶

تاثير جنبش دانشجويي بر تحولات اجتماعي و سياسي ايران در نيم قرن گذشته، از ديد يکي از قديمي ترين فعالان جنبش


(rm) صدا |
بهمن باستاني (راديو فردا): جنبش دانشجويي ايران در اين نيم قرن گذشته كه ربع قرن آن در بعد از انقلاب بوده است، فراز و فرودهاي بسياري داشته و به گفته تحليلگران جنبش دانشجويي، با چنگ و دندان خود را حفظ كرده و به پيش برده است. اصولا اين جنبش چه قدر بر تحولات اجتماعي سياسي مهر تعيين كننده گذاشته است؟ مهدي خانبابا تهراني، از قديمي ترين فعالان جنبش دانشجويي ايران: مهدي خانبابا تهراني : نقش جنبش دانشجويي در زمينه آزادي اين بوده كه همواره مدافع حقوق انسان بوده و در برابر نقض حقوق بشر، در ايران مقاومت كرده و مبارزه كرده و با اعزام بسياري از هياتهاي نمايندگي حقوقي يا نهادهاي حقوق بشري به سوي دادگاههاي بسته ايران، چه دوران محمدرضا پهلوي، چه در دوران بعد از انقلاب، به اين وظيفه خودش به خوبي عمل كرده و ديگر اينكه جنبش دانشجويي، حامل ايده هاي بسيار مدرن بوده و در اثر نزديكي اش با مساله علم و دانش، توانسته بسياري از ايده ها و نظريات مدرن را در جامعه ما اشاعه بدهد. اينها به نظر من دستاوردهاي جنبش دانشجويي است، نه جنبش دهقاني. و حتي جنبش كارگري كه هنوز به نظر من شكل جوامع كلاسيك را ندارد. ب . ب : به طور خلاصه آقاي تهراني، شما دستاوردهاي جنبش دانشجويي يا مهمترين دستاوردهاي اين پنجاه سال دفاع از حقوق بشر يا دفاع از آزادي بوده است، شما اشاره اي كرديد. چه اشكالات عمده اي را شما به عنوان يكي از قديمي ترين فعالان جنبش دانشجويي چه در قبل از انقلاب 57، چه بعد از انقلاب مي بينيد در اين جنبش دانشجويي؟ مهدي خانبابا تهراني: يكي از اشتباهات از 50 سال به اين سو، اين بوده كه در مراحل گوناگون تاريخي در حركت خودش دچار ايدئولوژي زدگي شده. در گذشته اي نه چندان دور، حاكميت ايدئولوژي خواه، خواسته هاي ويژه آرماني را به جنبش دانشجويي ديكته كرد در سازمانهاي سياسي بيرون از جنبش، يا در بعد از انقلاب، حتي دولتها. امروز مواضع دانشجويان، حلقه يك مطالبه عملي، قابل حصول و فراگير را به دست گرفته، يعني دفاع از حقوق بشر و به كرسي نشاندن حق شهروند. ب . ب: آنچه كه الان شما به عنوان حلقه مطالبه اصلي جنبش دانشجويي مطرح مي كنيد، به هر حال از طريق تعامل با بخشي از حكومت جمهوري اسلامي هم هست كه مطرح مي شود و پيشي مي رود. خوب اين آيا بخشي از در واقع ايدئولوژي گرايي جنبش دانشجويي نيست؟ مهدي خانبابا تهراني: به نظر من آنچه كه قابل انتقاد هست و يكي از نقصان هاي قبلي جنبش بوده، وابسته كردنش به سرنوشت دولت و خواسته هاي دولتي بوده. ولي اگر مثلا جناحهايي از دولت خواستار اجراي حقوق بشر باشند در ايران، در اينجا جنبش دانشجويي مي تواند از آنها هم پشتيباني كند. ولي نه از برنامه اي كه نامعلوم است، برنامه ناداشته يك دولتي، برود مثل تحكيم وحدت در يك دوره اي كاملا خودش را در اختيار كم و كاستي هاي آن دولت هم بگذارد. اين برازنده جنبش دانشجويي نيست كه ديكته ديگري را بپذيرد. ب . ب: براي پنجاهمين سالگرد شانزده آذر، درست نيم قرن كه گذشته است، حكومت اجازه برگزاري اين مراسم را نداده و شانزدهم آذر در حقيقت برگزار نمي شود و مي دانيد كه فردا هفدهم و برخي هجدهم گفته اند كه اگر به ما اجازه بدهند، مراسمي را برگزار مي كنيم. نشان دهنده اين است اين شرايط كه اگر حكومت به جنبش دانشجويي تعرض كند، به هر دليل و به هر شكلي جنبش دانشجويي قادر نيست پا پيش بگذارد. در چنين شرايطي چگونه فكر مي كنيد كه جنبش دانشجويي مي تواند از آرمانهاي خودش، آن چيزهايي كه شما برشمرديد، دفاع كند. مهدي خانبابا تهراني: اين كه آيا در روز شانزدهم آذر، درواقع مقابله با رژيم، دانشجويان بتوانند بايستند، اين را من درواقع من وابسته مي دانم به خرد جمعي دانشجويان، چگونه رفتار كنند. و اما يك چيز روشن است و آن ممنوع كردن تظاهرات يا نمايش اعتراضي دانشجويان در روز شانزده آذر، نشاني از استبداد مذهبي است در ايران، در بر روي همان پاشنه مي چرخد. ببينيد آن روز هم دانشجويان دانشكده فني در سال 32 وقتي به عنوان اعتراض به كودتا و وابستگي ايران به آمريكا به ميدان آمدند، درست است نيروهاي سركوبگر كودتا تا درون كلاسهاي درس دانشكده فني رفتند و با تيراندازي به سوي دانشجويان عده اي را زخمي كردند، سه تن را هم به قتل رساندند. اما اين جنبش از نفس نيفتاد، تنگي نفس را مي تواند تحميل كند يك ديكتاتوري استبدادي به يك جنبش، ولي به باور من مرگ آن جنبش را نمي تواند او رقم بزند، بلكه به عكس، جنبش مي افتد، بلند مي شود. اين جنبش دانشجويي ما با خردمندي كه امروز به آن رسيده، يعني جدا كردن خودش از مراكز قدرت و وحدت دروني خودش، من معتقدم در سالهاي آتي، نقش بزرگتري را بر عهده خواهد گرفت. مهدي خانبابا تهراني، از قديمي ترين فعالان جنبش دانشجويي ايران، در مصاحبه با راديوفردا مي گويد که جنبش دانشجويي همواره مدافع حقوق انسان بوده در برابر نقض حقوق بشر، در ايران مقاومت كرده و مبارزه كرده و ديگر اينكه جنبش دانشجويي، حامل ايده هاي بسيار مدرن بوده و در اثر نزديكي اش با مساله علم و دانش، توانسته بسياري از ايده ها و نظريات مدرن را در جامعه ما اشاعه بدهد. وي مي گويد که يكي از اشتباهات جنبش دانشجويي اين بوده كه در مراحل گوناگون تاريخي در حركت خودش دچار ايدئولوژي زدگي شده است. وي مي افزايد که يكي از نقصان هاي قبلي جنبش، وابسته كردن خود به سرنوشت دولت است. آقاي خانبابا تهراني مي گويد که جنبش دانشجويي ما، با خردمندي كه امروز به آن رسيده، يعني جدا كردن خودش از مراكز قدرت و وحدت دروني خودش، در سالهاي آتي نقش بزرگتري را بر عهده خواهد گرفت.
XS
SM
MD
LG