لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۲:۱۷ - ۵ دسامبر ۲۰۱۶

بررسي چگونگي بازسازي ارگ ويران شده بم پس از زلزله، از ديد يک کارشناس


(rm) صدا |
امير آرمين (راديوفردا): گوش مي کنيم به گفتگوي محبوبه شاد در پاريس با مهندس مقتدر، در مورد بازسازي ارگ بم. مهندس مقتدر: تمام فلات ايران، مرکب مي شد از شهرهاي کوچ يا قلعه هاي کوچک. البته شهرها هم به صورت قلعه بود، يعني همه شان حصار داشتند براي دفاع و اين ها در نتيجه زمان و اتفاقاتي که افتاده است، دانه دانه خراب مي شوند و تبديل مي شود به تپه هاي باستاني. يعني الان شما در فلات ايران که گردش کنيد، پر از تپه هاي باستاني است که هر کدام از اين تپه هاي باستاني، در حقيقت يک قلعه اي بوده، مثل قلعه بم. بنابراين چيزي که بسيار براي ما ارزشمند هست، اين است که ما يک نمونه خوب اين قلعه ايراني، شهر ايراني را در بم ما داشتيم که ديگر در جاي ديگر نداريم به اين فرم. بنابراين اين براي ما ارزش دارد که اين اثر را نگهداريم، يا خاطره اين اثر را به هر صورت زنده نگاه داريم. محبوبه شاد (راديوفردا، پاريس): الان ببخشيد حدود 90 درصد اين قلعه از بين رفته و چون اينجا منطقه زلزله خيز هست، آيا دوباره ساختن آن با خشت و گل انجام خواهد شد؟ مهندس مقتدر: ببينيد، اولا تعمير آثار خشتي کار مشکلي نيست. ولي بايد دست به دامن مصالح امروزي شد. به اين ترتيب که بايد يک برنامه ريزي کرد. اول از روي عکس هاي هوايي، نقشه برداري هايي که شده تا حالا، که من مي دانم يک مقدار زيادي نقشه راجع به بم موجود هست، به اضافه تمام مدارکي که راجع به بم هست، بازسازي بم را برنامه ريزي کنند. به اين ترتيب که البته به نظر من، عناصر اصلي اين قلعه که شامل ورودي اصلي، حصار قلعه، و قسمتي از بازار، ميدان قلعه، مسجد جامع، که بسيار خوب مانده بود تا امروز، و همينطور قسمت حاکم قلعه که در مرتفع ترين نقطه قلعه بود، به نظر من بايد اين عناصر را بازسازي کرد، بقيه قلعه را به حال خراب ول کرد، براي اينکه قبل از اينکه زلزله بيايد، به همين حال بود، يعني قبل از زلزله، يک مقدار زيادي از ساختمان هاي بم خراب شده بود، بنابراين لزومي ندارد که ما دو مرتبه يک قلعه جديدي شروع کنيم به ساختن، فقط اينها را مي شود بازسازي کرد، با مصالح امروزي. بايد اول ديد که پي ها جوابگوي بازسازي خواهد بود يا نه. اگر پي ها هم صدمه اي ديده باشد، بايد بازسازي را از پي شروع کرد. کار بسيار بسيار آساني است، فقط برنامه ريزي جدي مي خواهد و يک گروهي که به اين کار وارد باشند. م.ش.: آيا به طور سمبوليک، حتما بايد در آن محل ساخته بشود؟ مهندس مقتدر: حتما. ببينيد ما تجربه اي که داريم، مثلا در مصر آمدند بناي ابوسمبل را که مي رفت زير آب، به علت سدي که ساختند در مصر، روي نيل، جايش را تغيير دادند. آن ناچار بودند، براي اينکه ساختمان مي رفت زير آب. ولي اينجا نه، من فکر مي کنم در همان محل بايد ساخت، منتهي با سيستم ضد زلزله، با مصالح امروزي، ولي با روکش قديمي. يعني از کاه گلي که مصرف مي شده در بم، به همان رنگ، مي توانند امروز با تکنيک خيلي محکمتر و جدي تر بسازند، اين کار را در ممالک ديگر زياد کردند، مثلا در مراکش من ديدم، در اسپانيا ديدم. هيچ مساله مهمي نيست. به آساني مي شود اين کار را کرد، فقط برنامه ريزي مي خواهد و يک مقداري پول. و اشتباه هم نکنيم. يک قلعه بم داريم، يک شهر بم داريم. شهر بم يک شهر مدرن است، يعني از 1940 فکر مي کنم شروع کردند به ساختن شهر بم. از زماني که قلعه بم را غدقن کردند زندگي در آن را. براي اينکه در قلعه شروع کرده بود به ريختن و خطر کشته شدن افراد که در آنجا زندگي مي کردند بود. اين بود که دولت وقت، تصميم گرفت که مردم را از توي قلعه بياورند بيرون، و براي همين شهر بسازند. و فکر مي کنم که از حوالي 1930 شروع شد اين کار و کم کم يک شهر جديدي ساخته شد. اين جمعيتي که ما امروز از دست داديم و تلف شدند، تمام مربوط به شهر بم مي شود. در قلعه بم عده خيلي کمي بودند در اين موقعي که زلزله شد. م.ش.: مثل اينکه 18 تا دانشجوي ميراث فرهنگي بودند. مهندس مقتدر: بله، همين. عده خيلي کمي بودند. ولي خوب همه در شهر زندگي مي کردند و بيمارستان هم در شهر بود. نمي دانم، قسمت دانشجويان هم در شهر بود. صدمه جاني در شهر بم در حقيقت؛ رقم اصلي در شهر بم بود. ولي ما به عنوان معمار و ايران شناس، بيشتري علاقه مان به خود بناي قلعه بم هست، به دليل فقط ميراث فرهنگي که بم براي ما از گذشته دارد. مهندس مقتدر در پاريس، در مصاحبه با راديوفردا مي گويد که تمام فلات ايران، مرکب مي شد از شهرهاي کوچ يا قلعه هاي کوچک که همه شهرها هم به صورت قلعه بودند، يعني همه شان حصار داشتند براي دفاع و اين ها در نتيجه زمان و اتفاقاتي که افتاده است، دانه دانه خراب مي شوند و تبديل مي شود به تپه هاي باستاني، مانند تپه باستاني بم. وي مي گويد که تعمير آثار خشتي کار مشکلي نيست، ولي بايد دست به دامن مصالح امروزي شد، و از روي عکس هاي هوايي، نقشه برداري هايي که شده، و به اضافه تمام مدارکي که راجع به بم هست، بازسازي بم را برنامه ريزي کنند. به اين ترتيب که عناصر اصلي اين قلعه که شامل ورودي اصلي، حصار قلعه، و قسمتي از بازار، ميدان قلعه، مسجد جامع، که بسيار خوب مانده بود تا امروز، و همينطور قسمت حاکم قلعه که در مرتفع ترين نقطه قلعه بود، اين عناصر را بازسازي کرد، و بقيه قلعه را به حال خراب ول کرد، براي اينکه قبل از اينکه زلزله بيايد، به همين حال بود.
XS
SM
MD
LG