لینک‌های قابلیت دسترسی

یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۰:۱۲ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۶
شبکه خبری سی‌ان‌ان در یکی از مطالب ویژه خود به مناسبت دهمین سالگرد حملات یازدهم سپتامبر از قول کار‌شناسان امور خاورمیانه و مقامات دولت ایران می‌نویسد که جمهوری اسلامی ایران، دشمن قدیمی آمریکا، در ۱۰ سالی که از کارزار بین‌المللی علیه تروریسم می‌گذرد موقعیت خود را در منطقه تحکیم کرده است.

بخش زیادی از تحکیم موقعیت ایران در منطقه را باید مدیون استراتژی آمریکا پس از حوادث یازدهم سپتامبر دانست. در پی عملیات نظامی و دو جنگی که در منطقه روی داد عملا دو دشمن حکومت ایران در افغانستان و عراق یعنی رژیم طالبان و رژیم صدام حسین سرنگون شدند. حضور نظامی آمریکا در این دو کشور در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما نیز ادامه یافته است.

رضا اصلان، نویسنده و پژوهشگر دینی، می‌گوید: «به نظر من هیچ شکی نیست که تاکنون حکومت ایران بزرگ‌ترین پیروز کارزار بین‌المللی علیه تروریسم بوده است.»

کریم سجادپور، کار‌شناس مسائل خاورمیانه در مرکز پژوهشی کارنگی، نیز می‌گوید: «اقدامات و برخی از اشتباهات آمریکا پس از حملات یازده سپتامبر موقعیت ایران را در سطح جهان تقویت کرد.»

قبل از یازدهم سپتامبر، از نگاه آمریکا، ایران کشوری خطرناک، ولی در مجموع منفعل و منزوی بود. جمهوری اسلامی که از زمان روی کار آمدن سودای صدور انقلاب اسلامی را در سر داشته است در بین دو همسایه خصم در محاصره قرار داشت: در غرب رژیم صدام حسین و در شرق حکومت طالبان.

به فاصله دو سال پس از یازدهم سپتامبر عملیات نظامی به رهبری آمریکا هر دو رژیم را ساقط کرد.

کریم سجادپور می‌گوید: «قبل از یازدهم سپتامبر دو رژیم حاکم بر افغانستان و عراق که هر یک به نوعی با ایران دشمن بودند عملا نفوذ و قدرت این کشور را محدود کرده و یک نوع تعادلی در منطقه حاکم بود.»

رضا اصلان نیز می‌افزاید: «حال نه تنها این دو حکومت خصم ایران سرنگون شده‌اند، بلکه میزان نفوذ جمهوری اسلامی در افغانستان و عراق افزایش یافته است.»

شبکه خبری سی‌ان‌ان در مطلب خود می‌افزاید که امروزه ایران بزرگ‌ترین شریک تجاری عراق است. طبق آمار دولت ایران حجم صادرات ایران به عراق طی سال ۲۰۱۰ حدود هفت میلیارد دلار بوده که در مقایسه با سال ۲۰۰۳ تقریبا ۲۵ برابر شده است.

ایران مناسبات تجاری و اقتصادی خود را با افغانستان نیز گسترش داده است و بر اساس گفته‌های سفیر ایران در کابل حجم صادرات و مشارکت ایران در پروژه‌های اقتصادی افغانستان در سال ۲۰۱۰ بالغ بر یک میلیارد دلار بوده است.

همزمان با کاهش حضور نظامی آمریکا در افغانستان، دولت ایران مناسبات دیپلماتیک خود را با افغانستان گسترش داده است و مقامات ارشد حکومت ایران به کرات به کابل سفر می‌کنند.

سال گذشته پس از انتشار گزارشی در «نیویورک تایمز» مبنی بر این که حکومت ایران به رئیس دفتر حامد کرزای و برخی از مقامات بلندپایه افغانستان پول هدیه داده است، حامد کرزای به این نکته اعتراف کرد و گفت: «در مقابل این کمک‌ها ایران خواستار مناسبات خوب و مسائل دیگری است.»

رئیس جمهور افغانستان افزود: «ما از ایران به خاطر کمک‌هایش به افغانستان سپاسگذاریم و این کمک‌ها زیر نظر ما در زمینه‌هایی که لازم است مصرف می‌شود.»

شبکه خبری سی‌ان‌ان می‌افزاید ایران یکی از حامیان فعال و سرسخت حکوت عراق است که شیعیان در آن قدرت اصلی را در دست دارند. بسیاری از رهبران سیاسی و شخصیت‌های مذهبی شیعه دوران تبعید خود را در ایران گذرانده‌اند.

کریم سجادپور می‌گوید: «به نظر من آمریکا پیش‌بینی نمی‌کرد که با جایگزین کردن حکومت صدام حسین با یک نظام سیاسی که شیعیان در آن رهبری را به دست گرفتند عملا زمینه را برای نفوذ گسترده ایران بر اکثریت جمعیت شیعه عراق فراهم می‌کند.»

اما شاید نگران‌کننده‌ترین موضوع برای آمریکا ادعاهای مربوط به حمایت ایران از گروه‌های شیعه شورشی است که با هدف ضربه زدن به نظامیان آمریکا و افزایش هزینه تداوم حضور آن‌ها در عراق صورت می‌گیرد.

رضا اصلان می‌گوید: «ایران واقعا از حضور دائمی نیروهای نظامی آمریکا در خاک کشورهای همسایه خود نگران است. این برای امنیت ملی ایران فاجعه‌بار خواهد بود. به همین خاطر جمهوری اسلامی به هر وسیله‌ای، حتی همکاری با القاعده یا بخش‌هایی از طالبان، می‌خواهد حضور نظامی آمریکا را در منطقه دشوار کند.»

یک مقام ارشد حکومت ایران این اتهامات را رد می‌کند. وی که حاضر نشد نام خود را ذکر کند گفت: «حمایت از گروه‌های تروریستی در منطقه برای اهداف ایران منطقی نیست. برای ما وجود مرزهای ناامن غیرقابل قبول است. سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی و رشد منافع تجاری ما در کشورهای همسایه ایجاب می‌کند که ایران طرفدار منطقه عاری از تروریسم باشد.»

شبکه خبری سی‌ان‌ان می‌افزاید با این همه مقامات حکومت ایران اذعان دارند که میزان نفوذ این کشور در منطقه رو به افزایش بوده است. محمود احمدی‌نژاد در مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های خود همواره از ایران به عنوان «ابرقدرت» یاد می‌کند.

با این همه مقامات دولت آمریکا معتقدند که جمهوری اسلامی نتوانسته است تا این حد از حوادث پس از یازدهم سپتامبر بهره‌برداری کند. به گفته آن‌ها، ایران با مشکلات داخلی فراوانی از جمله وجود یک جنبش سیاسی مخالف، جدال قدرت در میان جناح‌های حکومتی، اقتصادی بحرانی و بیکاری گسترده روبه‌رو است.

رضا اصلان می‌گوید: «نکته عجیب این است که در طول سال‌هایی که قدرت و نفوذ منطقه‌ای ایران گسترش یافته سیاست داخلی این کشور بیش از هر دوره دیگری دستخوش بحران و اختلاف است.»

علاوه بر این اعتراضات سیاسی ماه‌های اخیر در سوریه موقعیت رژیم بشار اسد متحد اصلی ایران در منطقه را به شدت تضعیف کرده است. از سوی دیگر با وجود قریب به ۱۰ سال هشدار از سوی آمریکا و اسرائیل به نظر نمی‌رسد که جمهوری اسلامی به مرز تولید سلاح‌های هسته‌ای کارآمد رسیده باشد.

شبکه خبری سی‌ان‌ان در پایان می‌نویسد که با وجود تمامی مشکلات اما ایران توانسته است در اکثر تحولات منطقه نقشی فعال ایفا کند، چه به عنوان یک عامل مهم و چه به عنوان یک عامل مخرب.

کریم سجادپور می‌گوید: «ده سال پس از حملات یازدهم سپتامبر ایران چه بخواهیم و چه نخواهیم به عامل کلیدی در ثبات منطقه خاورمیانه بدل شده است.»

به نظر نمی‌رسد که دولت آمریکا بتواند چنین عاملی را نادیده بگیرد.

نمایش نظرات

XS
SM
MD
LG