لینک‌های قابلیت دسترسی

یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۲:۰۰ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۶
مهرداد خوانساری، کارشناس خاورميانه و عضو مرکز مطالعات ايران و اعراب در لندن، با رادیو فردا در مورد سیاست خارجی ایران در سال گذشته میلادی گفتگو کرده است.

آقای خوانساری پیش از هر چیز در مورد نحوه بررسی یک سیاست خارجی موفق یا ناموفق می‌گوید: «چند پارامتر وجود دارد؛ يک پارامتر اين است که: آيا از منافع ملی ايران در يک سال گذشته بهتر حراست شده يا نه؟ آيا پيشرفتی در تامين آن صورت گرفته يا نه؟ و آيا حاکميت به دنبال تامين منافع صنفی خودش بوده يا تامين منافع ملی کشور به طور کلی؟ به نظر من علی‌الاصول اين هدف ملی به هيچ عنوان تامين نشد.»

آقای خوانساری، به نظر شما سياست خارجی ايران در حوزه های مهم در سال ۲۰۱۰ چطور بوده است؟

در ارتباط با آمريکا موقعی که رئيس جمهور آمريکا هدفش دست فشردن جمهوری اسلامی بود و به عناوين مختلف پيام های مختلفی از تاريخی که سر کار آمد بر اين مبنا داد، اين سياست که می توانست به نوعی به نفع جمهوری اسلامی و به نفع مملکت ايران از خيلی لحاظ ها تمام شود، به يک بن بست کاملی برخورد کرد و ديديم که این سیاست با شکست رو به رو شد و توافقی که قرار بود با ايران روی مسائل هسته ای شود، تبديل به توافقی عليه ايران شد که سخت ترين تحريم ها عليه ايران توسط گروه ۱+۵ در بهار سال ۲۰۱۰ اعلام شد که وضعيت خيلی بغرنجی را برای مملکت درست کرده‌است.

يعنی شما فکر می کنيد تنش ها و چالش ها در حوزه سياست خارجی ايران فراگير بوده؟

می‌بینیم روسيه که در بدترين شرايط از مواضع جمهوری اسلامی دفاع می کرد يک نوع رکودی در روابطش با ایران در يک سال گذشته رخ داده که حتی رئيس جمهور ايران چندين بار علناً روسيه را مورد نکوهش قرار داده و به دولت روسيه حمله کرده‌است.

و همانطور که می بينيم علی رغم روابط نزديکی که ايران با چين دارد، چين هم در چارچوب ۱+۵ دست به اقدامات حادی عليه ايران زد. ضمن اين که به هر حال منافع و مقاصد خودش را به نوع ديگری کماکان با جمهوری اسلامی دنبال می کند.

شما به منطقه خاورمیانه هم که نگاه کنيد می بينيد که در اثر همين افشاگری که توسط ويکی ليکس صورت گرفت رهبران کشورهای عربی چه ديدگاهی از جمهوری اسلامی دارند. به آفريقا نگاه می کنيد می بينيد در کشورهايی از قبيل نيجريه، سنگال و اين ور و آن ور به خاطر مقاصدی که معلوم نيست چه سودی می توانست برای تامين هدف های عالی سياست خارجی کشور داشته باشند، چه نوع عکس العمل هايی از سوی اين کشورها عليه ايران به‌عمل آمده‌است.

همينطور در افغانستان و پاکستان می بينيم که علی رغم اين که رهبران اين کشورها تمايلی به جهت‌گیری علنی عليه ايران ندارند، ولی نمی توانند مثلاً از مداخلات سپاه قدس و هم‌چنین از اقدامات منفی‌ای که برخلاف تامين ثبات و صلح در آن مناطق است چشم‌پوشی کنند.

می بينيم حتی کشوری مثل هند که می خواهد سياست مستقلی را در قبال ايران دنبال کند، هنگامی که ايران مواضعی را عليه منافع آنها در کشمير اعلام می کند، مواضعی را علیه ایران اعلام می کنند و اين دال بر شکست فجيعی است که سياست های جمهوری اسلامی در ارتباط با توسعه و گسترش روابط با هند داشته‌است.

با اين فرض، شما فکر می کنيد که وضعيت سياست خارجی ايران در سال آينده و وضعيت پيش رو چطور خواهد بود؟

به باور من، ضمن اين که جمهوری اسلامی نتوانسته موفقيت های زيادی داشته باشد، ولی اين دليل بر آن نيست که ديپلماسی راه خودش را نرود و اروپا به طور مثال آمادگی اين را ندارد که بخواهد در شرايط فعلی وارد اقدامات شديدتر عليه ايران شود و کماکان تن به مذاکره می دهد.

این به این دليل نيست که سياست خارجی ايران سياست موفقی بوده و باید گفت که عرصه به مرور زمان بر ايران تنگ می شود. اين که اين کشورها کماکان به خاطر نداشتن آمادگی مثلاً وارد جنگ با ايران نشده‌اند و يا اقدامات حادتر و شديدتر عليه ايران انجام نداده‌اند، ممکن است تصویر کاذبی به‌دست بدهد.

تصوير کاذبی که مثلاً سياست هايی را که ایران دنبال می کند، به نوعی باعث شده که اين کشورها کماکان در همان چارچوبی که ایران به آن علاقه‌مند است، ديپلماسی از طريق مذاکرات را ادامه دهند و تاريخ معين و مشخصی برای پايان آن در شرايط فعلی به چشم نخورد.

نمایش نظرات

XS
SM
MD
LG