لینک‌های قابلیت دسترسی

logo-print
دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵ تهران ۰۶:۲۷ - ۵ دسامبر ۲۰۱۶
چند هفته پس از کشته شدن اسامه بن‌لادن، بیانگذار گروه تروریستی القاعده، به دست نیروهای آمریکایی منابع خبری مرتبط با این گروه، اعلام کردند که ايمن الظواهری، نفر دوم القاعده به عنوان جايگزين اسامه بن‌لادن برگزیده شده است.

انتخاب آقای ظواهری به رهبری گوه القاعده در حالی است که پیشتر گزارش‌هایی مبنی بر انتخاب موقت سیف‌العدل، مرد شماره سه القاعده به جانشینی اسامه بن‌لادن منتشر شده بود.

آقای ظواهری که در رشته پزشکی درس خوانده، متولد قاهره و از پايه‌گذاران جنبش جهاد اسلامی مصر است.

آلکس وطنخواه، پژوهشگر مؤسسه دفاعی و امنیتی جینز در واشنگتن، به پرسش‌هایی در این مورد پاسخ داده است.



  • آقای وطنخواه، دلایل انتخاب ایمن الظواهری به رهبری القاعده چیست؟

بعد از مرگ اسامه بن‌لادن، نظر کارشناسان بر این بود که آقای الظواهری، پزشک مصری، شخصیتی نیست که بتواند کارهایی را که بن‌لادن انجام داده است، ادامه بدهد.

آلکس وطنخواه

دلیل‌شان هم این بود که شخصیت ایشان آن جذبه آقای بن‌لادن را ندارد. برای همین هم به بازار اسلام‌گرایان افراطی نگاه می‌کردند تا ببیند که چه کسی می‌تواند به جای آقای ظواهری، جانشین بن‌لادن بشود. خبر انتخاب ایمن الظواهری به رهبری القاعده نشان می‌دهد که کس دیگری در صحنه نبوده است که بتواند راه آقای بن‌لادن را ادامه بدهد.

  • پس از کشته شدن بن‌لادن، برای مدتی نام سیف العدل بر سر زبان‌ها بود و می‌گفتند که ایشان به عنوان جانشین موقت اسامه بن‌لادن انتخاب شده است. آیا مطرح شدن نام سیف العدل و بعد از آن مطرح شدن نام آقای ظواهری نوعی تردید را در میان تصمیم‌گیران و رهبران القاعده نشان می‌دهد؟

ببینید. ازهمان روز اول هم که نام آقای سیف العدل مطرح شد می‌گفتند که ایشان جانشین نیست، بلکه می‌خواهند با این کار، برای خودشان زمان بخرند تا آقای ظواهری را پشت پرده قوی کنند و پشتش را قرص کنند تا وقتی که اسمش را به عنوان جانشین بن‌لادن معرفی می‌کنند، اسلام‌گرایان تندرو پشت سرش بایستند.

  • هم آقای ظواهری و هم سیف العدل که مردان شماره یک القاعده محسوب می‌شوند، هر دو مصری هستند. اسامه بن‌لادن عربستانی بود، آیا این مسئله در جهت‌گیری‌های القاعده تغییری به وجود خواهد آورد؟

آقای بن‌لادن در زمانی که در افغانستان با شوروی می‌جنگید، موفق شد که از کشورهای عربی مثل عربستان سعودی و سایر کشورهای عرب حوزه خلیج فارس پول و منابع مالی جذب کنند. این مسئله امتیاز بزرگی برای بن‌لادن بود. این سؤال همیشه وجود داشت که کسی که قرار بود جانشین آقای بن‌لادن باشد می‌تواند این رویه را ادامه بدهد یا خیر؟

مصری‌ها از آن جایی که عربستانی نیستند باید همیشه این سؤال را جواب بدهند که آیا می‌توانند از شخصیت‌های بزرگ و پولداری که پیش از این برای انجام عملیات‌های تندروانه گروه‌های افراطی و القاعده کمک مالی کرده‌اند، پول جذب نمایند یا خیر؟ که البته این سؤالی است که ما هنوز نمی‌توانیم به آن پاسخ بدهیم.

  • به عنوان ارزیابی نهایی بفرمایید که نبود بن‌لادن تا چه اندازه می‌تواند به تشکیلات القاعده آسیب رسانده باشد؟

به اعتقاد من باید به موضوع القاعده به این شکل نگاه کنیم که الان ما یک القاعده واحد نمی‌بینیم. چندین القاعده در پاکستان، در یمن، در سومالی، در عراق و در لیبی وجود دارند. این سؤال وجود دارد که آیا ما باید به القاعده به عنوان یک سازمان و تشکیلات واحد نگاه کنیم یا اینکه امروزه چندین القاعده در جهان وجود دارد.

به نظر من ما باید آن دیدگاه قدیمی را کنار بگذاریم و قبول کنیم که القاعده امروز دیگر آن القاعده قدیمی نیست و آقای ظواهری هم هیچگاه اسامه بن‌لادن نخواهد شد.

باید ببینم که در کدام یک از صحنه‌های خاورمیانه و آفریقای شمالی تک به تک موفق خواهند شد؟ به نظر من دیگر یک گروه و تشکیلات واحد و مشخص که در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ شاهد رشد و نمو آن بودیم، وجود ندارد.
XS
SM
MD
LG