لینک‌های قابلیت دسترسی

شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵ تهران ۱۱:۱۸ - ۱۰ دسامبر ۲۰۱۶

در سحرگاه ۲۸ بهمن ماه ۱۳۷۸ خورشيدی، ده سال پيش، هنگامی که مجموعه ای از انفجارها، تاشکند پايتخت ازبکستان را به لرزه درآورد و ۱۶ کشته و بيش از يکصد زخمی برجای نهاد، تاريخ آن را نه در قالب يک حادثۀ تجريدی بلکه به عنوان منادی رسيدن تروريسم به آسيای ميانه ثبت کرد.

در آن هنگام البته، تروريسم واژۀ فراگير در ميان مردمان اين منطقه نبود ولی امروزه، آسيای ميانه، خاستگاه گروههای تندرويی شناخته می شود که برخی از آنها کارنامۀ وحشتناکی از خشونت دارند و بعضی نيز دامنۀ عمليات تروريستی خود را به خارج از آسيای ميانه گسترش داده اند.

گروهی که ۱۰ سال پيش به بمب گذاريهای تاشکند متهم بود، اکنون با نام «حرکت اسلامی ازبکستان» گروه شناخته شده ای است.

رهبر اين گروه به نام «جمعه نمانگنی» يک سرباز ارتش سرخ شوروی سابق بود که در افغانستان عليه مجاهدين افغانی جنگيده بود.

«جمعه نمانگنی» پيش از بمب گذاريهای ۱۰ سال پيش در تاشکند، رهبر عده ای از قاچاقچيان مواد مخدر بود که در شمال افغانستان و جنوب قرقيزستان فعاليت می کردند.

احمد رشيد، نويسندۀ معروف ازبک به رادیو اروپای آزادی/ رادیو آزادی می گويد که مرکز عمليات گروه «حرکت اسلامی ازبک» وادی «فراغنه» است که از ازبکستان تا قرقيزستان و تاجيکستان امتداد می يابد و هدف اصلی آن، سرنگون کردن «اسلام کريم اف»، رييس جمهور سکولار ازبکستان است.

احمد رشيد تاکيد می کند که وقوع چنين امری، تاثير منطقه ای خواهد داشت و اگر «کريم اف» سقوط کند و بخشی از «وادی فراغنه» به تصرف «حرکت اسلامی ازبکستان» درآيد، آنگاه باگذشت زمان، تمام آسيای ميانه را در خود فرو خواهد برد.

در آغاز حمله های آمريکا در افغانستان، اين گروه آسيبهای سختی ديد و اعضای آن متواری شدند؛ برخی به کشورهای آسيای ميانه و بعضی به مناطق قبيله ای در شمال پاکستان.

گفته می شود که گروه «حرکت اسلامی ازبک» تجديد قوا کرده و اکنون در وزيرستان پاکستان فعال است. اين گروه شاخه های تروريستی ديگری را در نقاط مختلف بوجود آورده که از آن جمله است گروه «حرکت اسلامی ترکستان» که بر آن است تا در منطقۀ گسترده ای که از سرزمين خومختار «ژين جيانگ اويگر» در چين، تا کرانه های دريای خزر را در برمی گيرد، حکومت اسلامی برپا کند و قوانين شريعت را در آن جاری سازد.

شاخۀ ديگری از اين گروه که به قلب اروپا و بويژه به آلمان راه يافته، «اتحاد جهاد اسلامی» نام دارد که مسئوليت عمليات تروريستی در تاشکند و بخارا در پنج سال پيش را نيز برعهده گرفته است.

در آسيای ميانه برخی گروههای ديگر تروريستی مانند گروه موسوم به «گروه بيات» در تاجيکستان که يکی از بيرحم ترين و خشن ترين گروههای تروريستی بشمار می آيد، عمليات خود را به مناطق کوچکتر محدود کرده اند. ديگری گروه موسوم به «حزب التحرير» است که جان شوبرلاين، مدير پژوهشهای آسيای ميانه در دانشگاه هاروارد، آن را يک نيروی مذهبی زيرزمينی می نامد.

آقای شوبرلاين می گويد: هدف «حزب التحرير» با انجام عمليات زيرزمينی، مبارزه با دولتهای فعلی و سرانجام نابود کردن آنهاست.

از تاجيکستان و قرقيزستان تا قزاقستان و ديگر کشورهای ساحلی درخاور، باختر و شمال دريای خزر، دولتها هراز چندگاه، تعدادی از تروريستهای اسلامی را دستگير و يا سرکوب می کنند، ولی اقدامات اندک آنها در اين زمينه، به گروه های ميانه رو اسلامی نيز جرات تندروی داده و آنها به استخدام عوامل بنيادگرا تشويق شده اند و هم اينک در چندين کشور آسيای ميانه عضو دارند.

اين در حالی است که دولتهای آسيای ميانه، حتی به هنگام همکاری عليه تروريسم، يکديگر را به بی کياستی متهم می کنند و به باد انتقاد می گيرند و در همان حال، هسته های تروريسم هرچه بيشتر در منطقه گسترش می يابند و در ميان مردمان فقير نفوذ می کنند.

XS
SM
MD
LG