۱۳۸۶/۰۲/۱۹
نمایشگاه بین المللی؛ از توقیف کتاب تا مبارزه با بدحجابی
توسط بهرام رفیعی
در حالی که بيستمين نمايشگاه بين المللی کتاب تهران امسال به دليل جابجايی مکانی و تحريم تعدادی از ناشران داخلی و خارجی يکی از ناموفق ترين دوره های برگزاری خود را طی می کند، جمع آوری و توقيف کتاب های برخی از نويسندگان و شاعران ايرانی و خارجی توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وحضور نيروهای انتظامی با عنوان ماموران مبارزه با بدحجابی در محيط نمايشگاه بر کيفيت برگزاری اين بزرگترين رويداد فرهنگی ايران تاثير بسيار بدی گذاشته است.
بنا بر گزارش های منتشر شده در خبرگزاری ها، ماموران وزارت ارشاد از روز چهارم برگزاری بيستمين نمايشگاه بين المللی کتاب تهران، آثاری از فروغ فرخزاد ، صادق هدايت، کريشنا مورتی، کيم دورن و چارلی جونز و همچنين آثاری درباره بودا و پوسترهايی از نويسندگان و شاعران ايرانی را از غرفه های ناشران داخلی ، جمع آوری کرده اند.
در همين رابطه پس از اعتراض بسياری از ناشران ومراجعه کنندگان به نمايشگاه ، روز سه شنبه ۱۸ ارديبهشت، وزير ارشاد اسلامی درباره جمع آوری برخی آثار درنمايشگاه بيستم گفت: «نمايشگاه قاعده دارد و به ناشر قبلا گفته شده که چه کتاب هايی را مي توانيد بياوريد. کتاب هايی با مشخصاتی و يا اينکه از سالی عقب تر باشند، نبايد بيايند.»
وی افزوده که «در حوزه خارجی هم گفته ايم کتاب هايی که در بخش ارزی مي خواهد بيايد، حتما بايد ويراست نخست شوند. غالبا ناشران اين موضوع را رعايت کردند. در قسمت ادبی ناشرانی که پيام درست به آنها نرسيده بود، رعايت نکردند و الآن به آنها گفته ايم که آن قاعده بايد سر جای خود اجرا شود. »
محمد حسين صفارهرندی با تاکيد بر اين نکته که «اين کتاب ها در زمان حضور ما در وزارت ارشاد مجوز نشر نگرفته اند»، گفت: «ما نبايد پاسخگويی چرايی چاپ اين کتاب ها باشيم اما مي توانيم در نمايشگاه از عرضه آنها جلوگيری کنيم. چون شورای عالی انقلاب فرهنگی معتقد است اين عرفان وارداتی افکار جامعه ايرانی را مورد هدف قرار داده است.»
آقای صفار هرندی همچنين درباره جمع آوری آثار فروغ فرخزاد از نمايشگاه کتاب به خبرنگاران گفت: شعرهای فرخزاد را مي توان طيف بندی کرد. ممکن است مواردی شامل تذکر شود و از ناشر بخواهيم که آن را اجرا کند؛ اما به طور کلی فروغ فرخزاد را ممنوع نکرده ايم.
بالاترين مقام در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در همين حال درباره جمع آوری و توقيف آثار کريشنا مورتی نيز گفت: آن کتاب ها (آثار کريشنا مورتی) از جنس عرفان های وارداتی است وعقبه ای دارند. شورای عالی انقلاب فرهنگی مي گويد خط مرموزی وارد شده که مي خواهد افکار جامعه ما را تخدير کند.
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت نهم و سردبير سابق روزنامه کيهان همچنين درباره کليت جمع آوری و توقيف برخی از آثار در دوره گذشته و کنونی نمايشگاه نيز گفت: اگر ناشران از قواعدی که از سوی معاونت فرهنگی وزارت ارشاد اعلام شده، خارج نشوند، کتابی جمع آوری نمي شود.
جمع آوری و توقيف برخی آثار در بيستمين دوره نمايشگاه بين المللی کتاب تهران درحالی برای دومين سال پياپی صورت گرفت که واکنش های فراوانی ميان رسانه ها و اهالی فرهنگ در پی داشته و اين عمل وزارت ارشاد نارضايتی مراجعه کنندگان به نمايشگاه را موجب شده است.
ضوابط تغيير می کند
همزمان با اظهارات محمد حسين صفارهرندی درباره جمع آوری و توقيف برخی آثار از بيستمين دوره نمايشگاه کتاب، مجيد حميدزاده، مدير کل اداره کتاب و کتابخوانی وزارت ارشاد نيز درهمين ارتباط گفت: بر آثاری که عرضه می شوند، کنترل و ارزيابی صورت می گيرد؛ و اين موضوع طبق ضوابطی از پيش تعيين شده است.
درحالی که تاکنون بسياری از ناشران در گفت و گو با رسانه های داخلی از توقيف کتاب های ارايه شده در نمايشگاه سخن گفته اند، معاون بخش داخلی نمايشگاه کتاب در اين باره به خبرگزاری ايسنا گفت: ما در نمايشگاه توقيف آثار نداريم؛ بلکه روی آثاری که عرضه می شوند، کنترل داريم. مجوز نشر يک مطلب است و فعاليت در نمايشگاه بحث ديگری است.
وی گفته که «کتاب هايی هستند که از قبل از سال ۸۰ مجوز دارند و نمی توانند در نمايشگاه شرکت کنند؛ اگر ناشری اين موضوع را رعايت نکند، کتابش توقيف می شود، چراکه نمايشگاه جای تازه های نشر است و کتاب های قديمی نمی توانند حضور داشته باشند.»