۱۳۸۷/۰۸/۲۸
یادداشت: میلیبند در دمشق؛ آیا تهران منزویتر میشود؟
توسط رضا تقی زاده (تحلیلگر سیاسی)
دیدار دیوید میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، از دمشق، در ادامه سفر خاورمیانهای و گفتوگوهای او با مقامهای دولت اسراییل، به منزله برداشتن گام تازهای از سوی جامعه اروپا برای بازگرداندن سوریه به صحنه جهانی ارزیابی میشود.
این سفر همچنین میتواند زمینهساز پیشرفت روند صلح در خاورمیانه شود.
گفتوگوهای میلیبند با بشار اسد در دمشق، مکمل مذاکراتی است که سه ماه قبل نیکولا سرکوزی، رییس جمهوری فرانسه، در پاریس با رییسجمهوری سوریه به عمل آورده بود.
هدف عمده میلیبند در گفتوگو با اسد و دیگر مقامهای سوری، نرمتر کردن مواضع دمشق در قبال طرح صلح خاورمیانه و زمینهسازی دیدارهای مستقیم و قبول انجام مذاکرات آتی بین سوریه و اسراییل است.
این طرح، که با ابتکار دولت ترکیه آغاز شد و به دعوت اخیر سرکوزی از اسد برای دیدار رسمی از پاریس انجامید، اینک با سفر وزیر خارجه بریتانیا به سوریه و گفتوگوهای او در دمشق پیشرفت تازهای میکند.
اصرار جامعه اروپا در پیگیری مسائل مربوط به صلح خاورمیانه، حتی در اوج بحران جاری اقتصادی جهان، حاکی از اهمیت امنیت منطقهای وضرورت همسازی با تحولاتی است که راه یافتن اوباما به کاخ سفید زمینهساز وقوع آنها شده است.
تغییر قابل پیشبینی دولت اسرائیل پس از انجام انتخابات پارلمانی آن کشور در ماه فوریه آینده، عملا همزمان با آغاز به کار وزیر خارجه جدید آمریکا خواهد شد.
پس از بهدست گرفتن قدرت و آغاز به کار اوباما در بیستم ژانویه سال آینده میلادی، انتخابات ماه فوریه اسرائیل اولین انتخابات پارلمانی است که در خاورمیانه برگزار میشود.
پس از کنار رفتن دولت کنونی اسرائیل، به ریاست اهود اولمرت، و تشکیل دولت پایدارتر در اورشلیم، واشنگتن نیز از امکانات بیشتری برای پیگیری طرح صلح خاورمیانه بر خوردار خواهد شد.
تحت فشار قرار دادن طرفهای عمده در گیری - یعنی اسرائیل و سوریه - به منظور قبول انعطافپذیری متقابل و همزمان اعطای امتیازات بیشتر به دو طرف، از جمله امکانات و قابلیتهایی است که به نظر میرسد رییس جمهوری جدید آمریکا با جدیت بیشتری نسبت به گذشته پیگیری خواهد کرد.
انتظار بهبود وجهه جهانی آمریکا با حضور اوباما در کاخ سفید، از راه تکرار پیام او برای تغییر، به دولت تازه آمریکا امکان خواهد داد که در جهت پیش بردن مذاکرات صلح خاورمیانه از حمایت محلی و منطقهای بیشتری برخوردار گردد.
عامل اخیر به نوبه خود میتواند اهرمی شود برای نزدیکتر کردن طرفهای اصلی منازعه اعراب و اسرائیل.
به نظر میرسد دولت سوریه نیز به نوبه خود آماده شود که در قبال باز پس گرفتن بخش عمدهای از ارتفاعات استراتژیک جولان، جدیتر از هر زمان دیگر، طرح ترک مخاصمه و سازش عملی با اسرائیل را بررسی کند.
ابراز مخالفت میلیبند با افزایش واحدهای مسکونی اسرائیل در سرزمینهای اشغالی و بازتاب رسانهای وسیع آن، نشان داد که آمادهسازی افکار عمومی در سوریه هم موضوعی است که کارگزاران دیپلماسی اروپا به آن توجه میکنند.
اهمیت نقش سوریه در جمعبندیهای راهبردی دولت جدید آمریکا و شرکای اروپاییاش، تنها محدود به پیشبرد طرح صلح اعراب و اسرائیل نیست.
به نظر میرسد، پس از آنکه دولت عراق طرح امنیتی آمریکا را قبول کرد، دولت آینده اوباما برای اجرای بخشی از تعهدات انتخاباتی خود (مانند کاهش حضور نیروهای نظامی کشورش در عراق) مایل است که همکاری سیاسی با سوریه را گسترش دهد.
این همکاری میتواند تحریکات احتمالی سوریه و عزیمت گروههای انتحاری از خاک آن کشور را به عراق متوقف کند.