۱۳۸۷/۰۹/۱۹
یادداشت: هدیه نفتی ایران به همسایگان خود در خلیج فارس
توسط رضا تقی زاده (تحلیلگر سیاسی)
معاون وزیر نفت جمهوری اسلامی روز دوشنبه در اظهاراتی پیرامون وضعیت کنونی بهرهبرداری از میدانهای نفتی مشترک ایران اعلام کرد: «حجم بهرهبرداری همسایگان ایران در مناطق خلیجفارس از حوزههای نفتی مشترک هشت تا ۹ برابر ایران است»!
اعترافی به این روشنی به اهمال در صیانت از ثروتهای ملی ایران، بدون ارائه دلیلی در توجیه اصل اهمال، در نوع خود شگفتانگیز و در عین حال بیسابقه است.
آقای جشنساز که معمولا در ارائه آمار تولیدات نفت و گاز ایران ظرفیتهای بالقوه تولید را با ظرفیتهای واقعی جایگزین میکند و سعی در نمایش حداکثر توان تولیدی نفت و گاز ایران دارد، در کنار اذعان به ضرورت تامین دهها میلیارد دلار نیاز مالی صنایع نفت و گاز ایران به منابع خارجی برای حفظ سطح تولید کنونی، یادآور شده است که داراییهای ملی ایران در میدانهای نفتی مشترک با همسایگان به صورت نامساوی از جانب آنها مورد بهرهبرداری قرار میگیرد.
اگرچه معاون وزیر نفت جمهوری اسلامی از ارائه توضیحات بیشتر در این زمینه و نام بردن از حوزههای مشترک ایران و همچنین ابعاد زیان مالی ناشی از تاراج منابع ملی خودداری کرده، اشاره کلی او به وجود اصل مسئله نیز میتواند حاکی از بروز حساسیتهای تازه نسبت به آن تلقی شود- اگرچه تاکنون کوچکترین راهکاری برای حل مسئله از سوی مسئولان نفتی ایران مطرح نشده است.
میدانهای نفتی دریایی و برونساحلی تقریبا در سراسر آبهای خلیج فارس نهفته و از این لحاظ بیش از نیمی از منابع نفت زیر آبهای جهان در این منطقه قرار دارد. با توجه به متوسط عمق ۲۵ متر در خلیج فارس بهرهبرداری از این میدانها آسان و بسیار ارزان است.
ظرفیت بالقوه کنونی تولید نفت ایران از منابع نفتی معروف به فلات قاره تا ۷۵۰ هزار بشکه در روز است که در فاصله کمتر از سه سال و به شرط توسل به سرمایهگذاری مناسب و استفاده از مدیریت و تکنولوژی روز این ظرفیت را میتوان به دو برابر افزایش داد- فرصتی که جمهوری اسلامی ایران حداقل در ده سال گذشته به صورت مستمر از کنار آن گذشته است.
اختلاف با همسایگان
بالاترین حوزه مشترک نفتی ایران در آبهای خلیج فارس نزدیک جزیره بارگیری نفت خارک و در مرز مشترک آبی ایران با کویت و عربستان سعودی قرار دارد.
این میدان نفتی موسوم به آرش دارای ۷۵۰ میلیون بشکه نفت است. میدان مزبور مورد ادعای عربستان و کویت است و طی چند سال گذشته به صورت مشترک مورد بهرهبرداری این دو کشور قرار گرفته است.
در سال ۲۰۰۱، کشور کویت مانع از عملیات اکتشاف و حفر چاه از سوی ایران در آبهای این میدان شد و ایران نیز متقابلاً تنها به تسلیم اعتراض به کویت اکتفا کرد و از ادامه عملیات اکتشاف خودداری ورزید. از آن تاریخ به این سو موضوع همچنان از سوی دو وزارتخانه خارجه و نفت جمهوری اسلامی در بلاتکلیفی قرار داشته است.