۱۳۸۷/۱۰/۰۵
«اظهارات عمرو موسی روابط ایران ـ اعراب را تغيير نمیدهد»
توسط نيما تمدن
به گفته عمرو موسی، دبيرکل اتحاديه عرب، ايران و کشورهای عربي منطقه بايد برای حل بسياري از اختلافات خود و از جمله مسأله هستهای جمهوری اسلامی، گفتوگویی جدی را آغاز کنند.
اظهارات دبيرکل اتحاديه عرب همزمان با افزايش تنشها ميان جمهوری اسلامی و کشورهای عربي منطقه صورت گرفت.
عمرو موسی تاکيد کرد که زمان برقراری مذاکره ميان ايران و اعراب اکنون است.
محجوب الزويری، استاد مطالعات ايران و خاورميانه در دانشگاه اردن، در گفتوگویی با راديو فردا به بررسی اظهارات دبيرکل اتحاديه عرب درباره ايران پرداخته است.
محجوب الزويری تا چندی پيش مديریت مرکز مطالعات ايران در «مؤسسه تحقيقات اسلامی و خاورميانه» در دانشگاه دارهام بريتانيا را برعهده داشت.
از وی تأليفات متعددی درباره سياست خارجی جمهوری اسلامی ايران و روابط ايران و اعراب منتشر شده است. گفتوگو با محجوب الزویری را در زیر میخوانید:
رادیو فردا: آقای الزویری! چرا عمرو موسی بر اهميت «زمان کنونی» برای برقراری ديالوگ بين ايران و اعراب تاکيد فراوانی دارد؟
محجوب الزویری: عمرو موسی سال گذشته هم گفته بود كه همكاری دو طرف عرب و ايرانی، براي حل بحرانهای منطقهای ضروری است.
اما الان، ظاهرا با آمدن رياست جمهوری جديد آمريكا و ناكارآمدی سياست بوش برای حل بحرانهای متعدد منطقهای، عمرو موسی به اين نتيجه رسيده كه فقط با همكاریهای منطقهای میتوان بسياری از بحرانها را حل کرد.
به نظر من، چنين اظهاراتی نمیتواند كافی باشد؛ زيرا بايد ديد ايران تا چه اندازه با اين صحبت مثبت برخورد میكند.
برای اينكه میدانيم كه الان روابط ايران با مصر تيره شده و ظاهرا روابط ايران با بسياری از كشورهای حاشيه خليج فارس سرد شده است. به نظر من اظهارات دبيرکل اتحاديه عرب مهم است اما نمیتواند تأثيرگذار باشد.
ولی آقای الزويری! مقامهای ايران و برخی کشورهای عربی به طور مشخص طی يک سال اخير رفت و آمدهای زيادی به تهران و پايتختهاي عربی داشتهاند. آقای احمدینژاد به رياض، دوحه و ابوظبی رفت؛ آقای لاريجانی به قاهره رفت. حتی عبدالرحمن العطيه، دبير شورای همکاری کشورهای عربی حاشيه خليج فارس، چند بار به تهران رفت و صحبتهایی با مقامات ايرانی داشت. تأكيد عمرو موسي، بر لزوم ايجاد گفتوگوی جدی ميان ايران و اعراب آيا به اين معنا است كه هنوز آن ديالوگی كه بايد به وجود آيد برقرار نشده است؟
محجوب الزویری: بله، به نظر من صحبتهای شما كاملا درست است. بين ايران و كشورهای عربی صحبتهای زياد و متعددی بوده است؛ اما ظاهرا اين سفرها به نتيجه چندانی نرسيدند و طرف ايرانی نتوانست كشورهای عربی را قانع كند و نگرانیهای آنها را برطرف كند.
ظاهرا هنوز كشورهای عربی نگرانیهای خويش را دارند و ايران نتوانسته است آنها را برطرف كند. كشورهای عربی هم نتوانستهاند ايران را قانع كنند كه روابط كشورهای عربی با آمريكا، برای ايران تهديد كننده نيست.
ظاهرا با این سفرها و گفتوگوها نتوانستهاند نگاههای منفی به يكديگر را برطرف كنند.
عمرو موسي، دبيركل اتحاديه عرب، همچنين هشدار داده که «عربها نبايد بگذارند ايرانیها و قدرتهای خارجی فرصت بدهند تا درباره سرنوشت منطقه تصميم بگيرند.» آيا میشود استنباط كرد كه عمرو موسی به نمايندگی از كشورهای عرب ابراز نگرانی میكند از احتمال برقراری گفتوگو بين ايران و آمريكا؟
محجوب الزویری: دقيقا نمیتوانم اين مطالب را جدی بگيرم. اما بله، در كشورهای عربی نگرانیهایی وجود دارد از اینكه گفتوگویی برقرار شود بين آمريكا و ايران.
در كنفرانس ماه اكتبر، در شرمالشيخ، بعضی از كشورهای عربی از طرح اوباما برای گفتوگو با ايران ابراز نگرانی كردند. میتوان صحبتهای عمرو موسی را در اين راستا ديد.
بين آمريكا و كشورهای عربی دو برداشت متفاوت از «خطر ايران» وجود دارد. آمريكا اولا از برنامههای هستهای ايران و ثانيا از نقش منطقهای ايران نگران است؛ اما كشورهای عربی، اول نگران نقش منطقهای ايران هستند و بعد نگران برنامه هستهای ايران.
اين تفاوت برداشتها بين آمريكا و كشورهای عربی باعث میشود كه اختلافهایی به وجود بیايد.
اولويت آمريكا، در حال حاضر، تشويق كشورهای عربی برای تشديد تحريمهای مرتبط با برنامه هستهای ايران است و به نظر من، اين تفاوت ديدگاهها باعث میشود كه در مقابله با ايران، سياستهای واضح و استوار نمیبينيم.