سخنگوى كاخ سفيد آمريكا، روز دوشنبه از جمهورى اسلامى ايران خواست هر چه سريعتر به پيشنهاد مبادله اورانيوم پاسخ رسمى دهد و تهديد كرد كه در غير اين صورت، تهران با تحريم هاى تازه اى روبرو خواهد شد.
رابرت گيبس به خبرنگاران در واشينگتن گفت: «وقايع چند روز آينده و همچنين روزهاى گذشته براى ايران اهميت زيادى دارد تا همزمان با تصميم گيرى براى اقدام هاى پيش روى خود در باره اين مسائل فكر كنند.»
به گفته وى، «آنها (ايرانى ها) اساسا بايد توافق پيشين در باره راكتور تحقيقاتى خود را محترم بشمارند و به نظر من، جهان در حال نظاره آنها و در انتظار است تا تصميم نهايى شان در اين زمينه را ببيند.»
بر اساس پيش نويسى كه محمد البرادعى، مدير كل آژانس بين الملى انرژى اتمى روز ۲۰ اكتبر به ايران ارائه كرد، جمهورى اسلامى موافق مى كند براى تامين سوخت راكتور تحقيقاتى تهران، اورانيوم با غلظت ۳.۵ درصدى خود را به روسيه ارسال كند.
قرار است اين اورانيوم پس از غنى سازى به ميزان ۱۹.۷۵ درصد و تبديل آن به ميله هاى سوخت اتمى در فرانسه در پايان سال ۲۰۱۰ به ايران بازگردانده شود.
پيشنهاد آقاى برادعى كه ايران هنوز به طور رسمى به آن پاسخ نداده است مبتنى بر اين ايده است كه حدود ۱۲۰۰ كيلو گرم از ذخيره ۱۵۰۰ كيلويى اورانيوم با غناى پايين ايران به خارج ارسال شود.
آژانس بين المللى انرژى اتمى و چند كشور غربى اعلام كرده اند كه ايران به اين پيشنهاد پاسخ شفاهى داده و ضمن موافقت با چارچوب كلى آن، خواستار تغييرات گسترده در اين پيش نويس شده است.
به نظر مى رسد كه ايران خواستار انتقال تدريجى و مرحله به مرحله اورانيوم خود به خارج و تحويل همزمان سوخت اتمى است. این در حالی است که وزیر امور خارجه آمریکا، هر گونه تغییر در این پیشنهاد را رد کرده است.
تهدید به تحریم های بیشتررابرت گيبس در سخنان خود ايران را تهديد كرد در صورت عمل نكردن به تعهدات خود با تحريم هاى بيشترى روبرو مى شود.
سخنگوى كاخ سفيد اين سخن دميترى مدودف، رييس جمهور روسيه، در اوايل هفته جارى را مورد اشاره قرار داد كه «اگر ايران به مسئوليت خود در قبال جهان عمل نكند، اعمال تحريم ها ضرورى به نظر مى رسد.»
پيشتر، ايان كلى، سخنگوى وزارت امور خارجه آمريكا، نيز در اين زمينه اظهار نظر كرده و گفته بود كه واشينگتن «ضرب الاجل رسمى» براى پاسخگويى ايران تعيين نكرده است اما موضع پيشين هيلارى كلينتون، وزير امور خارجه، را مورد تاكيد قرار داد كه «صبر ما هميشگى نيست.»
وى اظهار داشت: «ما اميدواريم كه ايران انتخاب درستى داشته باشد و این پيشنهاد را بپذيرد. اما اگر ايران نخواهد از اين فرصت استفاده كند، ما به مشورت هاى خود براى گام هاى بعدى ادامه مى دهيم.»
غرب اميدوار است كه با خروج بخش عمده اى از اورانيوم غنى شده ايران خطر دستيابى اين كشور به بمب هسته اى كاهش یابد. اين در حالى است كه تهران برنامه اتمى خود را صلح آميز مى داند.
برخى از نمايندگان با نفوذ مجلس شوراى اسلامى با ارسال اورانيوم ايران به خارج مخالفت كرده اند و خواستار خريد سوخت اتمى به جاى مبادله اورانيوم شده اند.
در همين حال، سعيد جليلى، مذاكره كننده ارشد هسته اى ايران در سفرى كه روز دوشنبه به قم داشت در جمع طلاب حوزه علميه گفته است: «اختلاف و تقابل ايران و آمریکا ريشه اى است و رويارويى ايران و آمريكا راهبردى نيست بلكه پارادايمى و بنيادى است.»
وى با رد «تنش زدايى» در روابط ايران با جهان خارج گفته است: «با رويكرد منفعلانه تنش زدايى مى شود يك اصل و ارزش، در حالى كه تهديد زدايى براى ما يك ارزش است نه تنش زدايى. زيرا در غير اين صورت ابر قدرت ها هر چيزى را كه دلشان خواست به ما تحميل مى كنند.»
برنامه هسته اى ايران به نگرانى عمده اى در ميان كشورهاى غربى تبديل شده است و شوراى امنيت سازمان ملل نيز تا كنون سه قطعنامه تحريمى عليه شركت ها، بانك ها و موسسات ايرانى وضع كرده است.