Radio Free Europe / Radio Liberty

بودجه نظامی ایران؛ «ارتشی ها کاملا محروم هستند»

Mon, 01 Sep 2008 21:39:03 +3500

مخبر کميسيون امنيت ملی مجلس شورای اسلامی روز دوشنبه اعلام کرد که بودجه و اعتبارات نيروهای مسلح ايران در وضعيت مناسبی نيست .

کاظم جلالی پس از نشست اعضای کميسيون امنيت ملی و سياست خارجی مجلس با رييس ستاد کل نيروهای مسلح گفت: «عليرغم همه تهديد های موجود، سهم بودجه دفاعی در کل بودجه حدود ۱۰ درصد است حال آنکه بخشی از کشورها تا حدود ۳۵ درصد از کل بودجه خود را به بودجه دفاعی اختصاص داده اند.»

آقای جلالی که خبرگزاری کار ايران، ايلنا، گفت و گو کرده است اشاره ای به رقم هزينه های دفاعی ايران نکرد ولی گزارش برخی منابع غربی حاکی از آن است که بودجه نظامی ايران حدود شش تا هفت ميليارد دلار است .

دکتر رضا تقی زاده، کارشناس مسائل سياسی و نظامی ايران در گفت و گو با «راديو فردا» بودجه دفاعی ايران را نسبت به کشورهای همسايه آن پايين می داند و معتقد است که همين بودجه نيز صرف تبلیغات دفاعی می شود تا ظرفیت دفاعی.

مخبر کميسيون امنيت ملی مجلس شورای اسلامی روز دوشنبه اعلام کرد که بودجه و اعتبارات نيروهای مسلح ايران در وضعيت مناسبی نيست. کاظم جلالی پس از نشست اعضای کميسيون امنيت ملی و سياست خارجی مجلس با رييس ستاد کل نيروهای مسلح گفت: «عليرغم همه تهديد های موجود، سهم بودجه دفاعی در کل بودجه حدود ۱۰ درصد است حال آنکه بخشی از کشورها تا حدود ۳۵ درصد از کل بودجه خود را به بودجه دفاعی اختصاص داده اند.» آقای جلالی که با خبرگزاری کار ايران، ايلنا ، گفت و گو کرده است اشاره ای به رقم هزينه های دفاعی ايران نکرد ولی گزارش برخی منابع غربی حاکی از آن است که بودجه نظامی ايران حدود شش تا هفت ميليارد دلار است. دکتر رضا تقی زاده، کارشناس مسائل سياسی و نظامی ايران، در گفت و گو با « راديو فردا » بودجه دفاعی ايران را نسبت به کشورهای همسايه آن پايين می داند و معتقد است که همين بودجه نيز صرف تبلیغات دفاعی می شود تا ظرفیت دفاعی. راديو فردا: آقای تقی زاده! مخبر کميسيون امنيت ملی مجلس از سهم ده درصدی هزينه های نظامی ايران در بودجه سالانه انتقاد کرده و به بودجه برخی کشورها اشاره کرده که به گفته وی، حدود ۳۵ درصد است. آيا چنين رقمی درست است و اصولا سرانه بودجه نظامی ايران چقدر است؟ رضا تقی زاده: هيچ کشوری ۳۵ درصد بودجه خود را صرف هزينه های نظامی نمی کند و اين رقم بسيار بالاست. اگر به نسبت سرانه بگيريم متوسط هزينه کشورها برای هزينه های دفاعی حدود ۳۰۰ دلار است. بعضی از کشورها مانند اسرائيل نيز تا ۱۵۰۰ دلار هزينه دفاعی دارند که از اين لحاظ در راس کشورهای دنياست و بعد از آن، آمريکا قرار دارد که سرانه دفاعی آن حدود ۹۸۰ دلار است. ولی ۳۵ درصد بودجه عمومی را صرف هزينه های نظامی کردن بسيار بالاست که معقول به نظر نمی رسد و ظاهرا اغراق شده است. هزينه های دفاعی ايران بين هفت تا ده درصد است ولی تاکنون هيچ رقم مشخصی از اين هزينه ها منتشر نشده است. به ويژه هيچ وقت گفته نشده که اگر ده يا بيست ميليارد دلار ظرف يکسال در ايران صرف هزينه های دفاعی شده، اين رقم کجا هزينه شده است. متاسفانه در ايران موازی کاری خيلی متداول است و اين امر به شدت در ارتش ديده می شود و ايران تنها کشوری است که دارای دو ارتش است. يکی سپاه و ديگری خود نيروی ارتش. حالا بسيج را هم به سپاه اضافه کرده اند. بخشی از اعتبارات دفاعی ايران صرف مسائلی می شود که بقيه کشورها دنبال آن نرفته اند و دفاع متعارفی از ممکلت را ايجاد نمی کند. يعنی ايران بخش عمده ای از هزينه های دفاعی اش را صرف توسعه صنايع موشکی کرده و يا صرف خريد کارخانجاتی کرده است که توليدات آنها يا عقب مانده اند و يا در مرحله تجربی قرار دارند. از اين بيست ميليارد دلار هزينه، مقدار زيادی صرف هزينه های پرسنلی و دستمزد می شود. تعداد ابزار نظامی که در اختيار نيروهای مسلح ايران است به مراتب کمتر از ابزارهای در اختيار کشورهای همسايه اين کشور است. اين کشورها سرانه دفاعی پايين تری از ايران دارند ولی ابزارهای نظامی بيشتری از ما دارند. نکته دوم اين است که بخشی از اعتبارات دفاعی ايران صرف مسائلی می شود که بقيه کشورها دنبال آن نرفته اند و دفاع متعارفی از ممکلت را ايجاد نمی کند. يعنی ايران بخش عمده ای از هزينه های دفاعی اش را صرف توسعه صنايع موشکی و يا صرف خريد کارخانجاتی کرده است که توليدات آنها يا عقب مانده اند و يا در مرحله تجربی قرار دارند. آيا مشخص است که بودجه دفاعی ايران چقدر است؟ به طور متوسط ، آمار و ارقامی که درباره هزينه های دفاعی ايران در منابع باز دنيا برای سال گذشته منتشر شده، رقمی در حدود شش يا هفت ميليارد دلار بوده که مبلغی در حدود ۳۰۰ دلار برای سرانه هر نفر است. با توجه به اينکه بودجه امسال ايران در حدود ۳۰۰ تا ۳۱۰ ميليارد دلار است، با اعتباری در حدود ۲۰ ميليارد دلار، ايران کمتر از ده درصد را صرف هزينه های دفاعی می کند، ولی همين رقم صرف هزينه دفاعی به مفهومی که کشورهای ديگر آن را دنبال می کنند نيست. البته در منطقه ما حتی کشورهای کوچکتری نظير کويت، قطر يا امارات با سرانه به مراتب بالاتری از ما قرار دارند. يا عربستان که از نظر جمعيت کشوری کوچکتر از ايران است، ولی از لحاظ خريد تسليحات دفاعی در رده نهم کشورهای جهان قرار دارد، حال آنکه بخشی را که صرف توسعه دفاع موشکی خود می کند، تقريبا به صفر می رسد. چه ميزان از اين بودجه نظامی صرف خريد تجهيزات دفاعی می شود؟ در ايران برای بالا بردن ظرفيت دفاعی کشور کمتر هزينه می شود. چنانکه اگر به تعداد تانک ها، هواپيماها و کشتی های نيروی دريايی نگاه کنيم و آن را با کشورهای همسايه مقايسه کنيم، ابزار نظامی ايران فوق العاده کهنه و عقب مانده است و از نظر تعداد نيز فوق العاده کم. يعنی اين بضاعت برای کشوری با جمعيت ۷۰ ميليونی با مساحتی که در رده چهاردهم دنيا قرار دارد، بسيار کم است. اگر هزينه ها صرف بخش هايی شود که در ده سال گذشته شده است، مثل پرداخت دستمزد، آن هم تناسب ندارد، چون سرانه هزينه در سپاه بالاتر از ارتش است، يا بسيج که اساسا در کار دفاع خارجی نيست و برای امنيت داخلی و حفظ مصالح رژيم مسلح می شود، ولی هزينه های پرداختی اش بسيار بالاتر از سربازان نيروهای مسلح برای خدمت اجباری است. اين ارقام در هزينه های دفاعی ايران می شود، ولی ظرفيت دفاعی ايران در مقابل دشمن خارجی را ضرورتا افزايش نمی دهد. همواره گفته می شود که نيروهای مسلح در سه سال اخير و با روی کار آمدن دولت آقای احمدی نژاد در ارکان سياسی و اقتصادی نفوذ قابل توجهی پيدا کرده اند. آيا وضعيت بودجه نظامی ايران با اين نفوذ افزايش داشته يا فرقی نکرده است؟ بهتر شدن وضعيت بودجه نظامی ايران با بهتر شدن وضع نيروهای مسلح دو مسئله جداگانه است. طبيعی است که هزينه های نظامی بالا رفته ولی همه هزينه ها اعلام نشده است. وقتی آقای جلالی از بی توجهی به هزينه های دفاعی سخن می گويد، اگر افراد ارتش منظور باشند، درست است. ايران از نظر هزينه های دفاعی در رده بيست و پنجم دنيا قرار دارد ولی اگر همين ميزان هزينه هم درست مصرف شود می تواند بضاعت دفاعی مناسبی به ايران بدهد ولی از نظر من ايران کشور آسيب پذيری است، در حالی که اين کشور ۱۵ همسايه دارد و با تمامی آنها به جز سه مورد دارای اختلاف ارضی است. ولی در مورد سپاه بايد گفت که افراد و فرماندهی اين نيروها از وضعيت کاملا بهتری برخوردار هستند. ارتش در زمينه های سياسی ايران کمترين نفوذی نداشته است، در حالی که نيروهای سپاه در تمام بخش های سياسی و اقتصادی نفوذ وسيعی دارند و در مورد محروم بودن بايد مثال «فرزند عاريه ای» را استفاده کرد، که در اين زمينه، ارتشی ها کاملا محروم و سپاهی ها از آنچه که در مملکت برای آنها در نظر گرفته شده است، کاملا متنعم بوده اند. در مجموع ، هزينه های دفاعی ايران به مصرف درستی نمی رسد، برای اينکه استراتژی خاصی برای هزينه کردن درست ندارند. از سوی ديگر حسابرسی درستی وجود ندارد و فلسفه دفاعی ايران با فلسفه دفاع ملی نيز تفاوت عمده ای دارد. اينها باعث شده است که عمده هزينه ها بدون حسابرسی و پنهانی خرج شوند، بدون اينکه بازده درستی داشته باشند. نگاهی به بضاعت ايران در مقايسه با کشورهای همسايه نشان می دهد که ايران چقدر در زمينه دفاعی ضعيف است و حرف آقای جلالی در اين زمينه درست است. در سال جاری بودجه نظامی کشورها در جهان چه رقمی را تشکیل می دهد و اساسا سهم ايران از اين بودجه چقدر خواهد بود؟ پيش بينی می شود که در سال جاری، کشورهای جهان بيش از يک تريليون دلار صرف هزينه های نظامی کنند که حدود شش دهم درصد اين رقم سهم ايران است. ايران از نظر هزينه های دفاعی در رده بيست و پنجم دنيا قرار دارد، ولی اگر همين ميزان هزينه هم درست مصرف شود، می تواند بضاعت دفاعی مناسبی به ايران بدهد. ولی از نظر من ايران کشور آسيب پذيری است، زیرا اين کشور ۱۵ همسايه دارد و با تمامی آنها به جز سه مورد دارای اختلاف ارضی است. به همين دليل، مسئله دفاع ملی برای ايران مسئله فوق العاده مهمی است و بايد يادآوری کنم که به خاطر يکی از اين اختلافات، يعنی اختلاف ارضی ايران و عراق در اروند رود، جنگی در گرفت که ايران يک ميليون تلفات داد، پنج استان آن از بين رفت و هشت سال اقتصاد آن لطمه ديد. به طور کلی، ایران حدود هزار ميليارد دلار نيز به نرخ ۲۰ سال پيش متحمل خسارت شد. در حالی که هنوز اين اختلافات وجود دارد، به جای توجه به بالا بردن ظرفيت واقعی دفاعی ايران، همين اعتبارات موجود هم صرف هزينه هايی می شود که فقط تبليغات دفاعی را ايجاد می کند و نه ظرفيت دفاعی را.

همکاری ايرانی – آمريکايی؛ نجات يوزپلنگ آسيايی از خطر انقراض

Sun, 22 Jun 2008 12:47:03 +3500

به رغم تنش در روابط سياسی ايران و ايالات متحده آمريکا، کارشناسان حيات وحش دو کشور در زمينه نجات يوزپلنگ های آسيايی از خطر انقراض با يکديگر همکاری می کنند.

به رغم تنش در روابط سياسی ايران و ايالات متحده آمريکا، کارشناسان حيات وحش دو کشور در زمينه نجات يوزپلنگ های آسيايی از خطر انقراض با يکديگر همکاری می کنند. گروه های محيط زيست آمريکايی و بريتانيايی از پروژه ای پشتيبانی می کنند که در آن انجمن محيط زيست ايران و برنامه توسعه ملل متحد در تلاش هستند تا از انقراض نسل يوزپلنگ آسيايی، که به آنها يوزپلنگ ايرانی نيز گفته می شود، جلوگيری کنند. برخی گزارش ها حاکی از آن است که در حال حاضر بين ۶۰ تا يکصد قلاده يوزپلنگ آسيايی در ايران وجود دارد که تعدادی از اين يوزپلنگ ها در بلندی های ناهموار، دره های تنگ و دشت های خشک کوه بافق در منطقه حفاظت شده استان يزد زندگی می کنند. يوزپلنگ های خالدار آسيايی در مناطق محدودی از شبه جزيره عربستان گرفته تا هندوستان پخش شده اند و تخمين زده می شود که تعداد آنها در ايران طی سه دهه گذشته به نصف کاهش يافته باشد. لوک هانتر، مدير اجرايی سازمان غير دولتی «پانترا» در نيويورک به خبرگزاری رويترز گفته است:«اين يک مورد فوق العاده برای حفاظت فوری از گونه ای يوزپلنگ است که ارجح تر از اختلافات سياسی است.» ايالات متحده آمريکا و ايران از سال ۱۹۷۹ روابط سياسی خود را قطع کرده اند و مناسبات آنها در سال های اخير بر سر مسائلی ماننده برنامه اتمی تهران و صلح خاورميانه در تنش به سر می برد. اما آقای هانتر که استراليايی است، می گويد: «به باور او، هم ايرانی و هم آمريکايی ها متوجه هستند که ما نمی توانيم اجازه دهيم تا سياست بر زندگی يوزپلنگ ها اثر گذار باشد. اگر اين کار را بکنيم، آنها از دست می روند.» گروه های محيط زيست آمريکايی و بريتانيايی از پروژه ای پشتيبانی می کنند که در آن انجمن محيط زيست ايران و برنامه توسعه ملل متحد در تلاش هستند تا از انقراض نسل يوزپلنگ آسيايی که به آنها يوزپلنگ ايرانی نيز گفته می شود جلوگيری کنند. طرف های ايرانی درگير اين پروژه نيز چنين ديدگاهی دارند. علی اکبر کريمی، ۵۹ ساله و از اعضای انجمن محيط زيست می گويد: «من عاشق افرادی هستم که طرفدار حفظ منابع طبيعی و حفاظت از حيات وحش است. فرقی هم نمی کند که چه کسی است.» تا اواسط نيمه اول قرن بيستم، ايران مامن چهار گونه حيوانات گربه سان از جمله شير و ببر بوده است اما اکنون دو نوع از اين حيوانات يعنی پلنگ و يوزپلنگ در اين کشور وجود دارند. يوزپلنگ آسيايی که شبيه همتای آفريقايی اش است به «ماشين سرعت» معروف است و برای شکار طعمه خود می تواند به سرعت بيش از ۱۰۰ کيلومتر در ساعت دست يابد. نسل اين يوزپلنگ ها در ايران به دليل عوامل بيشتر انسانی در خطر انقراض قرار دارد. روستائيان با صيد شکارهای آنها برای غذا، و از دسترس دور کردن گوسفندان و بزهای خود، عملا جمعيت اين گونه حيوانی را تحت فشار گذاشته اند. هومن جوکار، مدير انجمن ايرانی – آمريکايی بنیاد حفاظت از حيات وحش در يزد می گويد: «ما برای نجات آنها (يوزپلنگ آسيايی) بايد فورا کاری انجام دهيم. اينها جزئی از ذخاير ملی به شمار می روند.» آقای جوکار در گفت وگو با راديو فردا به آخرين وضعيت يوزپلنگ آسيايی در ايران اشاره می کند و معتقد است که حیات اين نوع از گونه های گربه سان در وضعيت بحرانی به سر می برد. رادیو فردا: آقای جوکار! شما پروژه مشترکی با يک سازمان غير دولتی در نيويورک، برای حفاظت از يوزپلنگ آسيايی داريد. آخرين وضعيت يوزپلنگ های آسيايی در منطقه کوه بافق چگونه است؟ هومن جوکار: يوزپلنگ آسيايی تنها در ايران باقی مانده است. اين يوزپلنگ که در مناطق مختلفی مانند هندوستان، ترکمنستان، افغانستان و در حاشيه هايی از ايران، تا ۴۶-۴۵ سال پيش وجود داشته، ۲۰ سال است که ديگر هيچ گزارشی از آنها در مناطق مختلف و مناطق حاشيه ای ايران در دست نيست و همه معتقدند که اين گونه تنها در ايران باقی مانده است. به دليل نوع زيستگاه کويری و بيابانی که اين حيوانات در مرکز ايران انتخاب کرده بودند، تا مدت های طولانی وضعيت ناشناخته ای داشتند. تا اين که اين احساس پيش آمد که افزايش جمعيت و گسترش اسلحه و همچنين موتورسيکلت در ميان مردم، به جمعيت يوزپلنگ ها آسيب وارد می کند. وقتی تصميم گرفته شد که جمعيت يوزپلنگ ها ارزيابی شود اين کار با مشکل مواجه شد، زيرا جمعيت آنها به اندازه ای کاهش يافته بود که می بايست اقدامی جدی برای حفاظت آنها صورت می گرفت، درغير اين صورت ممکن بود که اين زيرگونه يوزپلنگ ( يوزپلنگ آسيايی ) برای هميشه از صحنه تاريخ و جغرافيای دنيا پاک شود. حدود ۷-۶ سال پيش، سازمان محيط زيست ايران به اين مسئله اشراف پيدا کرد و از همان موقع به طور موازی با سازمان هايی مانند «توسعه سازمان ملل متحد» و با مشاوره «بنياد محافظت از جهان» يا «WCF » که انجمنی غير دولتی و پايگاه آن در نيويورک است ولی حوزه عمليات آن جهانی است، برنامه هايی را آغاز کرده است. کار مطالعه بيولوژيکی که ما انجام می دهيم، از ژانويه ۲۰۰۶ آغاز شده است. اين مطالعه برای آن است که بتوانيم تخمين دقيق تری از جمعيت اين گونه داشته باشيم و اطلاعات بيولوژيکی بيشتری درجهت حفاظت بهتر اين حيوان به دست آوريم. در اين راستا فعاليت ما به منطقه بافق کشيده شده، زيرا منطقه محدودتری است و برای داير کردن امکانات لازم، مناسب تر است. البته يوزپلنگ، زيستگاه های ديگری نيز در ايران دارد که قصد داريم در آينده، پس از اين که آزمون و خطاها و کارهای حفاظتی مان را در اين منطقه به اتمام رسانديم، وارد زيستگاه های جديد شويم و برای آنها نيز کاری انجام دهيم. آيا تخمين و آماری از گذشته وجود دارد که چه تعداد يوزپلنگ آسيايی در ايران موجود است؟ يک آمار سنتی وجود دارد که هيچ کس نمی داند ريشه آن کجاست، يعنی يک نظر غیر کارشناسی بوده که گسترش يافته است. می گويند بين ۶۰ تا ۱۰۰ قلاده يوزپلنگ در ايران باقی مانده است، اما از آن جايی که ما نمی دانيم اين عدد از کجا به دست آمده و تا کنون نيز برای اندازه گيری جمعيت اين حيوان در طبيعت ايران، کار جديدی انجام نداده ايم، بايد بگويم هيچ ايده ای در مورد تعداد يوزپلنگ در دست نيست. «وقتی تصميم گرفته شد که جمعيت يوزپلنگ ها ارزيابی شود اين کار با مشکل مواجه شد، زيرا جمعيت آنها به اندازه ای کاهش يافته بود که می بايست اقدامی جدی برای حفاظت آنها صورت می گرفت، درغير اين صورت ممکن بود که اين گونه يوزپلنگ ( يوزپلنگ آسيايی ) برای هميشه از صحنه تاريخ و جغرافيای دنيا پاک شود.» هومن جوکار، مدير انجمن ايرانی – آمريکايی حفاظت از حيات وحش در يزد البته به طور قطع، جمعيت زيادی ندارد ولی اين قدر نيز کاهش نيافته که نتوانيم آنها را با اقدامات حفاظتی، درزيستگاه های طبيعی خودشان در ايران حفظ کنيم. در گزارش های موجود اعلام شده که طی سه دهه گذشته تعداد يوزپلنگ ها در ايران به نصف کاهش يافته است. اين آمار بر چه اساسی منتشر و اعلام شده است؟ اين آمار بر اساس مشاهدات و نظرات کارشناسان است که به طور دقيق مشخص نيست و پايه و اساس علمی ندارد. کارشناسان معتقدند، در ايران پيش از انقلاب، به دليل جمعيت انسانی کمتر و بنيه حفاظتی بهتر و توجه بيشتری که سازمان حفاظت محيط زيست به مسائل داشته، مشاهدات کارشناسان از اکثر گونه های حيات وحش در ايران، به ويژه يوزپلنگ بيشتر صورت می گرفته است. در چند سال اول بعد از انقلاب که همه چيز تحت تأثير مسائل انقلاب قرار گرفته بود، حفاظت محيط زيست کمتر و به طور موازی جمعيت انسانی بيشتر شد و امکاناتی مانند موتورسيکلت و اسلحه در کشور گسترش يافت و بلايی که بر سر اکثر گونه های حيات وحش آمد، گريبان يوزپلنگ ايرانی را هم گرفت و مشاهدات کارشناسان از اين حيوان کمتر از قبل شد. البته اين يک جريان حسی است و همه احساس می کنند که جمعيت اين حيوان کمتر شده است، ولی آمار دقيقی از قبل و بعد از انقلاب موجود نيست که بتوانيم بگوييم جمعيت آنها نصف شده يا يک پنجم يا هر آمار ديگری. آيا سازمان حفاظت محيط زيست، در سال های گذشته به طور مشخص اقدامات لازم را انجام داده بود يا تازه به فکر اين موضوع افتاده است؟ سازمان حفاظت محيط زيست به طور خاص از ۷-۶ سال پيش توجهش به اين موضوع جلب شد و با زحمات کارشناسان و محققان سازمان، مشخص شد که وضع اين گونه بحرانی است و از آن به بعد به عنوان يک گونه شاخص از حيات وحش ايران در نظر گرفته شد و در سازمان محيط زيست به اين فکر افتادند که بايد فکری به حال اين گونه کرد. البته همه گونه های حيوانات دارای ارزش هستند، ولی گربه سانان بزرگ از توجه بيشتری در دنيا برخوردارند. در همان زمان پای بعضی از بنيادهای ديگر، مانند سازمان توسعه سازمان ملل متحد و ساير جاها به اين مسئله باز شد و با کمک يکديگر توانسته اند تا اين مرحله پروژه را پيش ببرند. اکنون اميدهايی برای آينده يوزپلنگ در ايران وجود دارد. آقای جوکار! نحوه همکاری شما با اين انجمن غير دولتی که پايگاه آن در نيويورک قرار دارد، چگونه است و آنها چه کمک هايی می کنند؟ رابطه کاملا علمی است و فارغ از تمام مسائل حاشيه ای. ما ارتباط علمی را در زمينه های ديگری مانند پزشکی نيز داريم و افراد بسياری، دوره های مخصوصی را در ساير نقاط دنيا می گذرانند و از علم روز بهره مند می شوند. دراين مورد خاص نيز همکاری انجمن WCF به عنوان مشاور، با پروژه حفاظت از يوزپلنگ آسيايی از حدود ۷-۶ سال پيش آغاز شد. اين کمک ها در گذشته به عنوان يک کمک کارشناسی بوده است ولی از ژانويه ۲۰۰۶ کمک ديگری را نيزبه پروژه اضافه کرده اند که انتقال دانش فنی برای نصب گردنبندهای جی پی اس و معرفی تجهيزات جديد برای مطالعه اين گونه بوده است. اين کمک ها باعث شده، درحال حاضر مطالعه ما درايران، در سطح بهترين مطالعات روز دنيا انجام شود. با توجه به اختلافات سياسی که بين دو کشور ايران وآمريکا وجود دارد، از طرف دولت ها بر سر اين پروژه مشکلی پيش نيامده است؟ در مورد اين پروژه هيچ مشکلی وجود ندارد و خوشبختانه هر دو طرف نشان داده اند که فقط به نجات يوزپلنگ آسيايی فکر می کنند و اين مسئله نقطه اميدی است که می تواند درجنبه های غير سياسی الگو باشد، يعنی اين که دنيا می تواند در مورد نجات بعضی از ميراث های بشری، مانند همين يوزپلنگ آسيايی که يک گونه متعلق به بشريت است، نه متعلق به ايران يا جای ديگر، فارغ از مسائل سياسی و يکپارچه تر عمل کنند.

از ماشين تبليغاتی تا رسانه خبری: جمهوری اسلامی و مخاطب غير ايرانی

Wed, 21 May 2008 19:22:48 +3500

با این سخنان معاون رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی شبکه انگلیسی زبان پرس تی وی از سوی تهران راه اندازی شد تا ایران، ابزار تازه ای را برای مقابله با رسانه های غالب در جهان عرضه کند.

راه اندازی کانال تلویزیونی پرس تی وی که حتی ابایی از استخدام خبرنگاران جنجالی ندارد و یا حاضر است با شکستن تابوی مصاحبه با اسرائیلی ها، خود را «باز» نشان دهد، یکی از چندین رسانه ای است که جمهوری اسلامی سعی دارد با صرف میلیون ها دلار، از آنها به عنوان سلاحی در برابر شبکه های خبری بین المللی استفاده کند.

«ما می خواهیم نشان دهیم که چشم انداز دیگری وجود دارد. ایران و بویژه شیعیان در کانون تبلیغات جهانی قرار دارند. از نقطه نظر رسانه ای، ما سعی می کنیم که دیدگاه دومی را به مخاطبان غربی ارائه کنیم.» با این سخنان معاون رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی شبکه انگلیسی زبان پرس تی وی از سوی تهران راه اندازی شد تا ایران، ابزار تازه ای را برای مقابله با رسانه های غالب در جهان عرضه کند. راه اندازی کانال تلویزیونی پرس تی وی که حتی ابایی از استخدام خبرنگاران جنجالی ندارد و یا حاضر است با شکستن تابوی مصاحبه با اسرائیلی ها، خود را «باز» نشان دهد، یکی از چندین رسانه ای است که جمهوری اسلامی سعی دارد با صرف میلیون ها دلار، از آنها به عنوان سلاحی در برابر شبکه های خبری بین المللی استفاده کند. پیش از این، جمهوری اسلامی ایران دو شبکه تلویزیونی عرب زبان و یک شبکه رادیویی را که امواج آنها از طریق ماهواره قابل دریافت است به راه انداخته بود. مهم ترین شبکه عربی وابسته به ایران، العالم است. به نظر می رسد که این کانال تلویزیونی توانسته باشد در فاصله کوتاهی مخاطبانی در میان بيننده های عرب زبان در خاورمیانه و شمال آفریقا جذب کند؛ هرچند که پاره ای از صاحبنظران مسائل رسانه ای، این مخاطبان را دارای علائق ایدئولوژیک معرفی می کنند و دلیل جذب شدن آنها به العالم را نیز همین مسئله می دانند. جواد قادر، سردبیر روزنامه اربیل در کردستان عراق معتقد است: «العالم یکی از منابعی است که اعراب شیعه مذهب در عراق به آن اعتماد زیادی دارند و فکر می کنند که از آنها حمایت کرده و اجازه می دهد حرف های خود را بزنند.» به گفته وی، «اگر الجزیره سعی کرده است که زبان اعراب تندرو باشد، العالم سعی کرده که زبان اعراب شیعه باشد. این شبکه تلاش دارد با تهدیدی که جمهوری اسلامی ایران به آن تهدید صهیونیسم می گوید مقابله کند.» رییس سازمان صدا و سیما می گوید که شبکه تلویزیونی «پرس تی وی» با حمایت رییس جمهوری اسلامی ایران راه اندازی شد. اران زینگر، مسئول بخش کشورهای خاورمیانه و اسلامی در رادیو سراسری اسرائیل که شبکه العالم را رصد می کند، معتقد است: «این شبکه یک ماشین تبلیغاتی است و مقام های جمهوری اسلامی برای انتقال پیام ها از آن استفاده می کنند.» وی به رادیو فردا می گوید: «من مطمئن هستم که حداقل در اسرائیل کسی اعتمادی به گزارش های این رسانه ندارد. از طرف دیگر تاسیس شبکه ای چون العالم گامی برای مشروعیت بخشیدن به اقدامات ایران است.» با وجود اين، آقای زینگر معتقد است: «تلویزیون العالم گاهی اوقات اطلاعات حیاتی منتشر می کند که برای مخاطبان غیر فارسی زبان بسیار مفید است.» جمهوری اسلامی سعی کرده است در رویدادهای حساس که با اوضاع ایران در ارتباط است پیش از باز کردن پای رسانه های داخلی، این شبکه ها را به میدان بفرستد تا برای آنها هویت و اعتباری سریع کسب کند. اوج این پر و بال دادن ها به زمانی باز می گردد که گشت دریایی سپاه پاسداران در خلیج فارس، قایق حامل نیروهای بریتانیایی را توقیف کرد. تمام تصاویر این واقعه که به سراسر جهان مخابره و از شبکه های خبری جهان پخش شد یک ویژگی مشترک داشت. این تصاویر مستقیما به العالم داده شده بود تا آن را با آرم اختصاصی خود پخش کند. اران زینگر در این زمینه می گوید: «تمام اطلاعاتی که ما در باره بحران های خلیج فارس از جمله درگیری قایق های ایرانی با ناوچه های آمریکایی و قایق های بریتانیایی نیاز داشتیم از العالم گرفتیم؛ از جمله تصاویر، صداها و اتفاقاتی که برای ملوانان رخ داد.» وی اظهار داشت:«هیچ کس در اسرائیل یا سرزمین های همسایه آن به زبان فارسی صحبت نمی کند و شبکه العالم که به زبان عربی برنامه پخش می کند در این زمینه بسیار مفید بود؛ چون برای ما مشکل بود که اخبار را از رسانه های فارسی زبان به دست آوریم.» صدور «انقلاب اسلامی» جمهوری اسلامی ایران از ابتدای انقلاب همواره شعار صدور انقلاب را سر داده است. هرچند که در برخی از دوره ها این هدف کمرنگ شده، ولی با روی کار آمدن محمود احمدی نژاد و دیدگاه های «تندورانه» ای که مطرح کرده است، به نظر می رسد که بار دیگر این شعار زنده شده است. «این شبکه {العالم}یک ماشین تبلیغاتی است و مقام های جمهوری اسلامی برای انتقال پیام ها از آن استفاده می کنند.» اران زینگر، خبرنگار ارشد رادیو سراسری اسرائیل از این رو برخی معتقدند که راه اندازی شبکه هایی برای مخاطبان خارجی در همین راستا قابل درک است. این استنباط وقتی تقویت شد که رییس سازمان صدا و سیما اعلام کرد که شبکه تلویزیونی پرس تی وی با حمایت رییس جمهوری اسلامی ایران راه اندازی شد. جواد قادر می گوید: «به نظر می رسد این شبکه های تلویزيونی ابزار خوبی هستند که بخواهند چنین هدفی {صدور انقلاب} را محقق کنند. ایران نیز این موضوع را پنهانی انجام نمی دهد، بلکه آشکارا آن را دنبال می کند.» به گفته وی، «این دو شبکه، بلندگوی جمهوری اسلامی هستند و از سیاست های ایران دفاع می کنند، ولی تنها کسانی را به میزگردها و برنامه های خود دعوت می کنند که پشتیبان ایران هستند.» با این حال سردبیر روزنامه اربیل می گوید:« پرس تی وی سعی می کند که یک نوع دید مخاطب را در برنامه های خود بگنجاند و متنوع باشد، ولی العالم از تنوع کمتری برخوردار است و تلاش دارد که بیشتر یک نوع آلترناتیو برای تلویزیون ههای دیگر عربی در منطقه باشد.» رسانه های خارجی وابسته به جمهوری اسلامی ایران در موقعیت های مختلف ابایی نداشته اند که مستقیما از اورشلیم (بیت المقدس) با خبرنگاران اسرائیلی تبار مصاحبه کرده و نظرات آنها را در باره رویدادهای جاری در سرزمین های فلسطینی و خاورمیانه جویا شوند. در یک مورد شاخص، پرس تی وی اقدام به مصاحبه با «یونی بن مناهم»، مدیر بخش بین الملل رادیو سراسری اسرائیل کرد و سخنان وی را از دفتری در اورشلیم به صورت زنده پخش کرد. این تضاد زمانی اوج گرفت که از یک سو محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری اسلامی خواستار محو اسرائیل از نقشه جهان بود و از سوی دیگر، شبکه های العالم و پرس تی وی با اعزام خبرنگار به اورشلیم به نوعی از خط قرمزهای جمهوری اسلامی در قبال اسرائیل عبور کردند. اطلاع رسانی یا تبلیغات رسانه ای؟ شبکه تلويزيونی پرس تی وی در تيرماه سال ۱۳۸۶ راه اندازی شد و می گويد که ۴۰۰ کارمند در داخل ايران و ۲۶ خبرنگار محلی در عمده ترين شهرهای جهان از جمله واشينگتن، نيويورک و اورشليم دارد. این شبکه، شعار خود را «خبر از نگاه جدید» و هدف از پخش برنامه از ایران به زبان انگلیسی را «شکستن انحصار قوی رسانه های غربی» عنوان کرده است. پرس تی وی می گوید:«تحلیل دقیقی از وقایع اتفاق افتاده را با این هدف که روی دیگر رویدادها را به نمایش بگذارد ارائه می کند.» مقام های ایران استدلال می کنند که شبکه های خبری بین المللی با بیان یک طرفه اخبار و رویدادها، جو رسانه ای را علیه جمهوری اسلامی تشدید می کنند و مواضع و واقعیات درون کشور را نادیده می گیرند. از این رو از دید ایران، راه اندازی شبکه های خبری به زبان های عربی و انگلیسی که بخش عمده ای از مخاطبان هر رسانه ای در جهان را تشکیل می دهند می تواند چالش و پادزهری در برابر رسانه های غربی به شمار آید. اما ایران تا چه اندازه موفق شده است پیام خود را آن چنان که خود تمایل دارد به دیگران برساند؟ و آیا مخاطبان غربی و عربی به روایت رسانه های جمهوری اسلامی از رویدادها باور دارند؟ اران زینگر، خبرنگار ارشد رادیو اسرائیل می گوید: «بسیاری از چیزهایی که آنها در باره ایران و بویژه در باره رژیم جمهوری اسلامی می گویند معمولا حقیقت ندارد و من باور نمی کنم آنچه را که در باره ایران می گویند واقعا همان چیزهایی است که در این کشور در حال رخ دادن است.» « پرس تی وی سعی می کند که یک نوع دید مخاطب را در برنامه های خود بگنجاند و متنوع باشد ولی العالم از تنوع کمتری برخوردار است و تلاش دارد که بیشتر یک نوع آلترناتیو برای تلویزیون دیگر عربی در منطقه باشد.» جواد قادر، سردبیر روزنامه اربیل در کردستان عراق وی می افزاید: «اگر من بخواهم خبری را در باره مردم ایران، شرایط آن و اوضاع اقتصادی این کشور به دست آورم، هرگز به شبکه العالم و یا رسانه های رسمی ایران رجوع نمی کنم. اما باید بگویم که درست است در ایران دمکراسی نیست ولی گاهی اوقات در روزنامه های ایران گزارش هایی هست که برای فهمیدن چالش میان مقام های جمهوری اسلامی از جمله میان رهبر ایران با محمود احمدی نژاد باید به آنها رجوع کرد؛ وضعیتی که در شبکه هایی چون العالم وجود ندارد.» در نقطه مقابل، برخی دیگر از روزنامه نگاران با اشاره به اینکه شبکه ای چون العالم در میان عرب زبانان پر طرفدار است، معتقدند که وجود این شبکه ها ابزار متنوعی برای مخاطبان به وجود آورده است تا تنها وابسته به اخبار دولتی نباشند. سام یحیی هدا، روزنامه نگار در دوبی، به رادیو فردا می گوید: «به طور کلی شبکه العالم پر طرفدار است چون می دانند متعلق به ایران است و منعکس کننده نظرات این کشور است و لذا دوست دارند آن را تماشا کنند.» وی می گوید: «اخبار این شبکه برای عرب زبانان جالب است و گفت و گوهای آن مورد توجه قرار دارد و گفته می شود که گزارش های ورزشی آن نیز یکی از نقاط قوت آن محسوب می شود.» این روزنامه نگار در همین زمینه به خبر انفجار در حسینیه ای در شیراز اشاره می کند که در ابتدا یک حادثه تروریستی اعلام شد و عاملان آن «وهابی ها» معرفی شدند، ولی برای نخستین بار این شبکه العالم بود که گفت انفجار مربوط به مواد منفجره باقی مانده در مسجد بوده است. آقای هدا معتقد است چون العالم در میان عرب زبانان طرفدار دارد، سعی شده تا از این شبکه برای پخش چنین خبری استفاده شود و حتی خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا ، از العالم برای منبع خبر خود نقل قول کرد. میزان مخاطبان بر اساس آمار وبسايت «الکسا» که رتبه و ميزان مراجعه به پايگاه های اينترنتی را بررسی می کند، سايت پرس تی وی در ميان پايگاه های اينترنتی دارای رتبه ای در حدود ۴۵ هزار است. اين بدان معنی است که تنها ۰.۰۰۲۵ درصد از کاربران اينترنتی به اين سايت رجوع می کنند. با اين حال در يک سال گذشته ميزان مراجعه به اين پايگاه رو به افزايش بوده و از رتبه اوليه ۷۵ هزار به رقم کنونی ۴۵ هزار رسيده است. برخی تحلیلگران معتقدند که ایران با راه اندازی شبکه های تلویزیونی عربی و انگلیسی، اهمیت افکار عمومی را درک کرده است. ولی به رغم محدودیت های کمتر این رسانه ها در مقایسه با نمونه های داخلی آنها، شبکه های یاد شده به دلیل رقابت گسترده خبری در سطح بین المللی و بعضا تبلیغاتی بودن، از امکان ضعیفی برای ارسال پیام هایی که مد نظر جمهوری اسلامی است، برخوردار هستند. برخی گزارش ها حاکی است که بيشتر کاربران اين سايت نيز از کشورهای غربی و بويژه آمريکا به آن مراجعه می کنند. در نقطه مقابل، آمار پايگاه اينترنتی «العالم» وضعيت بدتری را نشان می دهد و گزارش ها حاکی است که رتبه اين پايگاه در اينترنت به ۸۰ هزار رسيده است که نسبت به اوايل راه اندازی آن ۵۰ درصد افت نشان می دهد. در برخی دوره ها بويژه در اکتبر سال گذشته رتبه اين سايت تا ۹۰ هزار پله نيز سقوط داشته است. در يکی از معدود نظر سنجی هايی که مرکز تحقيقات صدا و سيمای جمهوری اسلامی انجام داده و بر روی پايگاه اينترنتی آن قرار دارد، گفته می شود که ۴۰ درصد از مردم سوريه با شبکه تلويزيونی «العالم» آشنايی دارند. با وجود اين، بسیاری از افرادی که گفته اند این شبکه را اصلا تماشا نمی کنند، «جذاب نبودن» برنامه های العالم را دلیل اصلی این امر عنوان کرده اند. برخی تحلیلگران معتقدند که ایران با راه اندازی شبکه های عربی و انگلیسی، اهمیت افکار عمومی را درک کرده است. ولی به رغم محدودیت های کمتر، این رسانه ها در مقایسه با نمونه های داخلی خود، آزادی عمل بیشتری دارند؛ با اين همه، اين شبکه ها به دلیل رقابت گسترده خبری در سطح بین المللی و تبلیغاتی بودن، از امکان ضعیفی برای ارسال پیام هایی که جمهوری اسلامی ایران مد نظر دارد برخوردار هستند. به گفته این صاحبنظران مشکل عمده دیگری که شبکه های خبری غیر فارسی زبان وابسته به ایران با آن روبه رو هستند جو خبری عمده ای است که در رسانه های بین المللی پیرامون پرونده هسته ای ایران، «دخالت های تهران در امور عراق، لبنان و افغانستان» و مسائل حقوق بشر در داخل کشور وجود دارد. به باور اين ناظران، این جو خبری سبب شده است تا رسانه هايی مانند پرس تی وی و العالم تا حدود زيادی قدرت اقناع افکار عمومی جهان در قبال وقایع درون ایران و منطقه خاورمیانه را از دست بدهند و با فاصله گيری از يک رسانه حرفه ای، بیشتر به یک ابزار تبلیغاتی برای جمهوری اسلامی بدل شوند.

آمار درآمدهای نفتی ایران؛ تفاوت پنج میلیارد دلاری!

Mon, 29 Oct 2007 16:37:00 +3500

افزايش قيمت نفت در بازارهای جهانی به ميزان ۹۳ دلار در روز دوشنبه برای هر بشکه که به نوبه خود يک رکورد در قيمت اين ماده خام محسوب می شود، در ارتباط با ايران اين مسئله را مطرح می کند که ميزان درآمد های نفتی ايران تا چه اندازه بالا خواهد رفت. بر اساس گزارش های منتشره در روز دوشنبه قيمت هر بشکه نفت خام سبک ايران به طور ميانگين ۷۷ دلار و ۳۱ سنت معامله می شد. قيمت معامله شده برای هر بشکه نفت خام پايه اوپک نيز ۸۰ دلار و ۵۵ سنت اعلام شده است. به گفته کارشناسان و تحليلگران بازارهای جهانی نفت، افزايش نگرانی ها از درگيری ميان ايران و آمريکا و همچنين مسئله رويارويی بين ترکيه و شورشيان کرد پ کا کا از جمله دلايل افزايش های اخير در قيمت نفت عنوان شده است. اختلاف نظر بين مسئولان در همين حال منابع رسمی ايران آمارهای متفاوتی از ميزان درآمدهای نفتی اين کشور در شش ماهه اول سال خورشيدی اعلام کرده اند که بيانگر تفاوتی نزديک به پنج ميليارد دلار است. آن گونه که يک مقام مسئول در شرکت ملی نفت ايران گفته است:« درآمد ايران تنها از صادرات نفت خام در شش ماهه اول سال جاری بيش از ۳۰ ميليارد دلار بوده که اگر روند صعودی بهای هر بشکه نفت همچنان ادامه يابد اين رقم تا پايان سال به ۶۰ ميليارد دلار افزايش می يابد.» « درآمد ايران تنها از صادرات نفت خام در شش ماهه اول سال جاری بيش از ۳۰ ميليارد دلار بوده که اگر روند صعودی بهای هر بشکه نفت همچنان ادامه يابد اين رقم تا پايان سال به ۶۰ ميليارد دلار افزايش می يابد.» معاون بازاريابی شرکت ملی نفت ايران محمد علی خطيبی، معاون بازاريابی شرکت ملی نفت ايران به خبرگزاری مهر گفته است که « حجم درآمدهای ايران از صادرات نفت خام در سال گذشته ۵۱ ميليارد دلار بوده که ميزان افزايش درآمدهای امسال ايران نسبت به سال قبل ۱۰ ميليارد دلار افزايش می يابد.» اين آمار در حالی اعلام منتشر می شود که بانک مرکزی بر اساس آنچه که خبرگزاری فارس گزارش داده، ميزان درآمدهای نفتی ايران در شش ماهه اول سال را ۲۵ ميليارد و ۶۲۵ ميليون دلار اعلام کرده است . بانک مرکزی اين رقم را با احتساب صادرات نفت خام، فرآورده های نفتی و ميعانات گازی اعلام کرده، در حالی که مقام مسئول شرکت ملی نفت رقم ۳۰ ميليارد دلار را بدون احتساب ساير فرآورده های نفتی عنوان کرده است. آشفتگی در نظام آماری اما علت اين تفاوت فاحش در آمارهای منتشره از سوی دو نهاد رسمی جمهوری اسلامی که يکی مسئول فروش نفت خام و ديگری مسئول تنظيم سياست های پولی و مالی ايران است در چيست ؟ فريدون خاوند، استاد دانشگاه در پاريس و تحليلگر اقتصادی در اين باره به راديو فردا می گويد:« در حال حاضر نظام آماری ايران از يک تشتت و آشفتگی بسيار چشمگير رنج می برد و در بسياری از موارد اين مشکل ديده می شود از جمله در زمينه آمار سرمايه گذاری خارجی، تورم و رشد.» وی می افزايد:« مسئله ديگر موضوع فرآورده های نفتی است چون در بعضی از آمار ايران فرآورده های نفتی را جزئی از صادرات غير نفتی ايران محسوب می کنند به خصوص آماری که از طرف گمرگ جمهوری اسلامی منتشر می شود و هدف از آنها اين است که صادرات غير نفتی ايران را بيش از آنچه که هست جلوه دهند.» فريدون خاوند می گويد:«در برخی از آمارهای ديگر مربوط به صادرات نفت فقط نفت خام را لحاظ می کنند که همين مسئله هم تشتت ايجاد می کند ولی با توجه به ارقام مختلفی که ارائه شده من تصور می کنم که همين آمار شش ماهه که گفته می شود ۲۵ ميليارد و ۶۲۵ ميليون دلار است درست تر باشد.» آقای خاوند در خصوص تفاوت آماری درباره ميزان درآمد نفتی ايران به اختلاف نظر در خصوص ميزان صدور نفت توسط ايران اشاره می کند و فقدان آمار صحيح در اين زمينه را مشکل ساز می داند. وی می گويد:«منابع اوپک، توليد نفت ايران را حدود سه ميليون و ۸۰۰ هزار بشکه اعلام می کنند در حالی که شرکت ملی نفت ايران اين توليد را در حدود چهار ميليون و ۱۵۰ هزار بشکه است. بنابراين با محاسبه ارقام مختلف توليد درباره صادرات اين کالا نيز اختلاف نظر پيش می آيد.» اين استاد دانشگاه پاريس در اين رابطه به موضوعی ديگر اشاره می کند و معتقد است:«در حال حاضر در ايران منتقدان دولت اصرار دارند که اعلام کنند درآمدهای نفتی تا حدود زيادی افزايش پيدا کرده و دولت محمود احمدی نژاد با توجه به اين افزايش چشمگير درآمدهای نفتی کاری برای اقتصاد ايران نکرده است. در مقابل دولت وی اصرار دارد که درآمدهای نفتی ايران را کمتر از آنچه که هست جلوه دهد و بگويد که من در موقعيتی بهتر از دولت خاتمی و رفسنجانی نيستم.» افزايش درآمد يا کاهش توليد؟ اما اين نکته بديهی است که هرگونه افزايشی در قيمت نفت به طور طبيعی منجر به افزايش وسيعی در ميزان درآمدهای کشورهای صادر کننده نفت از جمله ايران می شود، ولی چرا آمارها درباره ميزان درآمد نفتی ايران تا بدين حد متناقض است؟ فريدون خاوند در اين زمينه می گويد: «در اينکه درآمد نفتی ايران افزايش پيدا کرده ترديدی نيست. به هر حال، قيمت جهانی نفت در روز دوشنبه حول و حوش هر بشکه ۹۳ دلار است و متوسط درآمد ايران از محل صدور هر بشکه نفت، در شش ماه نخست سال جاری خورشيد حدود ۷۰ دلار برای هر بشکه بوده است .» وی می افزايد: «در مجموع، پيش بينی درآمدهای نفتی ايران برای سال جاری ۶۰ ميليارد دلار است، ولی دولت محمود احمدی نزاد اصرار دارد که بگويد اين رقم ۵۰ ميليارد دلار است. نتيجه ای که گرفته می شود اين است که به رغم افزايش قيمت جهانی نفت ايران در بازارهای جهانی، چون توليد نفت ايران کاهش پيدا کرده و در مقابل مصرف نفت ايران در داخل روبه افزايش می رود شايد در ميزان صادرات نفتی ايران تفاوت چشمگيری پيدا نشود.» به گفته اين تحليلگر اقتصادی، «بر اثر مسائلی چون تحريم های اقتصادی عليه ايران، حضور شرکت های خارجی در ايران کم شده و همين مسئله بر توليد نفت ايران تاثير گذاشته و آن را کاهش داده است. لذا توليد نفت ايران را سال به سال کم کرده است. بنابراين همين مسئله بر درآمدهای کلی ايران تاثير گذاشته است.» پيامدهای منفی: تورم و افزايش حجم نقدينگی بسياری از تحليلگران اقتصادی، دولت نهم را متهم می کنند که نتوانسته است سياست های منسجمی برای تحرک در اقتصاد ايران طراحی کند و تمام برنامه های آن منجر به افزايش نقدينگی و تورم در جامعه شده است. اما افزايش درآمدهای نفتی چه تاثيری می تواند بر بودجه سال ۱۳۸۶ داشته باشد؟ «هيچ ترديدی نيست که دولت محمود احمدی نژاد تاکنون سياستی نداشته است جز تزريق منافع حاصل از نفت در شبکه های اقتصادی ايران و به احتمال قريب به يقين اين سياست در سال آينده نيز افزايش می يابد.» فریدون خاوند فريدون خاوند به راديو فردا می گويد که «دولت نهم در بودجه سال گذشته مبنای قيمت نفت را ۳۳.۷ دلار برای هر بشکه تعيين کرده بود و لی کارشناسان مجلس معتقد بودند که دولت در اين زمينه زرنگی کرده و قيمت نفت را بر اساس ۴۰ تا ۴۵ دلار بسته است.» وی می افزايد:«صرف نظر از مقدار بودجه ای که از محل درآمدهای نفتی حاصل شده بود هزينه دولت از درآمدهای به دست آمده فراتر رفت و تمام پول نفت را مصرف کرد و در صندوق ذخيره ارزی نيز چيزی باقی نماند.» استاد اقتصاد در دانشگاه های پاريس می گويد: «بر اساس اطلاعاتی که از بودجه سال آينده منتشر شده است، دولت باز هم معتقد است که بدنبال ارائه بودجه انقباضی است و اين حرف کارشناسان را پذيرفته که تزريق همه درآمدهای نفتی در شبکه های اقتصادی باعث افزايش حجم نقدينگی و بالا رفتن تورم خواهد شد که بر اساس آمار رسمی حدود ۱۶ درصد و بر اساس آمارهای غير رسمی بالای ۲۰ درصد است.» به گفته کارشناسان، «دولت تلاش خواهد کرد که مقدار تزريق درآمدهای نفتی را در اقتصاد ايران کاهش دهد» ولی آقای خاوند اين سوال را مطرح می کند که «چگونه ممکن است دولت ميزان مصرف درآمدهای نفتی را در بودجه سال آينده پايين بياورد در حالی که هيچ اصلاح بنيادی در ايران طی دوره زمامداری آقای احمدی نژاد صورت نگرفته است. نه در زمينه خصوصی سازی موفقيت چشمگيری حاصل شده و نه در زمينه پرداخت عظيم يارانه ها دستاوردی به دست آمده است.» اين تحليلگر اقتصادی اظهار داشت: «بر اساس آمارهای منتشره، ميزان يارانه ها به ميزان ۵۰ درصد نسبت به سال ماقبل افزايش يافته است. دولت نهم در هيچ عرضه ای موفقيتی به دست نياورده است که بر اساس آن بخواهد در مصرف درآمدها نفتی صرفه جويی کند. بنابر اين هزينه ها بالا خواهد رفت و اگر درآمدهای نفتی امسال حدود ۶۰ ميليارد دلار باشد کل آن هزينه می شود.» به گفته وی،« هيچ ترديدی نيست که دولت محمود احمدی نژاد تاکنون سياستی نداشته است جز تزريق منافع حاصل از نفت در شبکه های اقتصادی ايران و به احتمال قريب به يقين اين سياست در سال آينده نيز افزايش می يابد.» ولی اين سياست چه تاثيری در جامعه و بر زندگی و معيشت مردم خواهد گذاشت؟ آقای خاوند معتقد است که « تاثير بسيار آشکار اين سياست اين است که حجم نقدينگی که هر سال حدود ۴۰ درصد بالا می رود در سال آينده به همين مقدار و يا حتی بيشتر افزايش پيدا خواهد کرد و در شرايط کنونی بر اساس سياست تزريق درآمد نفتی، اين احتمال بيش از هميشه هست که باز هم نرخ تورم بالا رود.»

آیا بازداشت ملوانان «مشروعیت بین المللی» دارد؟

Wed, 28 Mar 2007 17:43:17 +3500

بازداشت ۱۵ نفر از نیروهای نظامی بریتانیا توسط جمهوری اسلامی ایران تنش را در روابط تهران و لندن افزایش داده است و دو طرف یکدیگر را به انجام اقدامات تهدید کرده اند. بازداشت ۱۵ نفر از نیروهای نظامی بریتانیایی توسط جمهوری اسلامی ایران، تنش را در روابط تهران و لندن افزایش داده و دو طرف، یکدیگر را به نقض حقوق بین الملل متهم کرده اند. جمهوری اسلامی ایران می گوید که این نظامیان نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا را، در «آب های ایران» بازداشت کرده و آنها تحت بازجویی قرار دارند تا ثابت شود که ورود آنها به آب های آن عمدی بوده یا نه. این در حالی است که هم وزیر امورخارجه عراق و هم نخست وزیر بریتانیا از بازداشت ملوانان این کشور در «آب های عراق» سخن گفته اند و از تهران خواسته اند هرچه سریعتر این افراد را آزاد کند. لندن در همین رابطه فرستاده ای به تهران اعزام کرده که وی نیز تاکنون چندین بار درباره این موضوع با مقامات وزارت امورخارجه جمهوری اسلامی گفت وگو کرده است. اما به رغم گذشت پنج روز از این حادثه، جمهوری اسلامی هنوز اجازه نداده که سفیر بریتانیا با نظامیان بازداشت شده دیدار کند و حتی محل نگهداری آنها را فاش نکرده است. ولی تهران می گوید که این ملوانان در صحت و سلامت به سر می برند و آنها به امکانات کافی دسترسی دارند. اکنون این سوال مطرح است که آیا اقدام ایران در بازداشت نظامیان بریتانیایی در چارچوب روابط بین المللی مشروعیت دارد؟ مهدی مظفری، کارشناس روابط بین الملل و استاد دانشگاه در دانمارک در گفت وگو با رادیو فردا می گوید: «اگر واقعا این افراد وارد آب های ایران هم شده باشند، تهران حداقل باید به آن اعتراض می کرد و این بستگی به نوع و روابط دو قدرت دارد.» وی می افزاید: «در شرایطی که روابط خصومت آمیز باشد هر گونه اقدامی از هر طرف می تواند موجب بحران شود. در گذشته ما شاهد چنین چیزی در مورد کره شمالی و آب های اطراف آن بودیم که موجب بحران های بزرگ منطقه ای شد. در این مورد هم به خاطر تنش در روابط بین جمهوری اسلامی و قدرت های غربی و بریتانیا، مسئله، جدا از بحث های دیپلماتیک یک موضوع جدی سیاسی و حتی نظامی شده است.» در شرایطی که روابط خصومت آمیز باشد هر گونه اقدامی از هر طرف می تواند موجب بحران شود. در این مورد هم به خاطر تنش در روابط بین جمهوری اسلامی و قدرت های غربی و بریتانیا، مسئله، جدا از بحث های دیپلماتیک یک موضوع جدی سیاسی و حتی نظامی شده است. مهدی مظفری، کارشناس روابط بین الملل در خصوص اینکه ممکن است تهران چه اهدافی را در موضوع بازداشت ملوانان بریتانیایی دنبال کند؟ آقای مظفری معتقد است: «این اقدام یک روز قبل از تصویب قطعنامه جدید شورای امنیت انجام شد و می توان حدس زد که هدف های مختلفی را دنبال می کرد و اولین هدف آن این است که قطعنامه شورای امنیت در سطح بین المللی و به ویژه در داخل ایران تحت الشعاع قرار گیرد.» وی می افزاید: «از طرف دیگر با توجه به روحیه ایرانیان، مثل گذشته که چندین نظامی بریتانیایی در شط العرب ( اروند رود) بازداشت و در تلویزیون آنها را نشان دادند، این یک نوع قدرت نمایی علیه بریتانیا است تا بتوان این غرور فرضی ایرانیان را ارضاء کرد.» این کارشناس روابط بین الملل به هدف دیگری اشاره می کند: «احتمال دارد که ایران با هدف مبادله این ملوانان با نیروهای بازداشتی سپاه پاسداران در اربیل عراق دست به چنین اقدامی زده باشد که البته این موضوع از نظر حقوقی با هم بی ارتباط هستند. چون این افراد ملوان هستند و یونیفرم به تن دارند و کاملا مشخص است که چه کاری انجام می دهند. این افراد نیز در چارچوب مصوبه سازمان ملل انجام وظیفه می کنند که مسئولیت آنها هم بازرسی کشتی های تجاری است؛ حال آن که کسانی که در اربیل دستگیر شده بودند اصولا دیپلمات نبودند و اقدامات دیگری انجام می دادند و هنوز هم بازداشت هستند. لذا نمی توان از نظر حقوقی این افراد را با هم مبادله کرد و در یک ترازو قرار داد.» ایران می گوید شواهدی در اختیار دارد که نشان می دهد نظامیان بریتانیایی را در آب های خود دستگیر کرده است ولی وزارت دفاع بریتانیا نیز روز چهارشنبه مدارک و تصاویر ماهواره ای در اختیار خبرنگاران قرار داد که به ادعای آنها، موقعیت جغرافیایی دستگیر شدگان را بیش از سه کیلومتر دورتر از آب های ایران نشان می دهد. اما با توجه به موقعیت اروند رود یا شط العرب، ابزارهای اثبات چنین ادعایی از سوی طرفین تا چه اندازه قابل اعتماد است؟ آقای مظفری در این زمینه می گوید: «از سال ۱۹۷۵ و انعقاد قرار داد الجزیره بین شاه ایران و صدام حسین، خط تالوگ بین ایران و عراق در شط العرب ( اروند رود) تعیین شد و این مرز آبی بین دو کشور است. به خاطر تنگنای شط العرب، اثبات این که ملوانان در آب های ایران دستگیر شده اند یا عراق، بسیار مشکل است، چون این خط، فرضی است و دیوار نیست که مشخص شود فردی به آب های طرف ایران تجاوز کرده یا نه.» از سال ۱۹۷۵ و انعقاد قرار داد الجزیره بین شاه ایران و صدام حسین، خط تالوگ بین ایران و عراق در شط العرب ( اروند رود) تعیین شد و این مرز آبی بین دو کشور است. به خاطر تنگنای شط العرب، بسیار مشکل است که ثابت کرد آیا ملوانان در آب های ایران دستگیر شده اند یا عراق. چون این خط، فرضی است و دیوار نیست که مشخص شود فردی به آب های طرف ایران تجاوز کرده یا نه. مظفری، استاد دانشگاه در دانمارک به اعتقاد این کارشناس روابط بین الملل، «اثبات این ادعا با توجه به موقعیت خاص شط العرب بسیار مشکل است و حتی غیر ممکن است. بنابراین راه حل باقی مانده که می تواند مسالمت آمیز باشد این است که پس از بازجویی ملوانان توسط ایران، آنها آزاد شوند.» وی در خصوص اقدامات احتمالی بعدی بریتانیا می گوید که «اگر این کار انجام نشود، در آن صورت دولت بریتانیا مجبور است اقدامات دیگری انجام دهد و یا به شورای امنیت متوسل شود و همین طور اقدامات دیگری که از نظر خود آن را دفاع مشروع تلقی می کند. چون از نظر بریتانیا و همچنین دولت عراق، این عمل، مشروع بوده و در راستای اجرای مصوبه شورای امنیت انجام شده است.» آقای مظفری در پاسخ به این سوال که نخست وزیر بریتانیا از «راه های دیگری» نیز برای حل این مسئله سخن گفته است، این راه ها چیست و آیا ممکن است که موضوع بازداشت ملوانان بریتانیایی به شورای امنیت ارجاع شود؟ می گوید: «البته آقای تونی بلر به صورت مبهم به این موضوع اشاره کرده و گفته که یک مرحله دیگری آغاز خواهد شد. و این ممکن است مبتنی بر این باشد که اگر ماهواره ها در فضا این صحنه را عکسبرداری کرده باشند در این صورت دولت بریتانیا برگ برنده ای خواهد داشت که نشان می دهد نیروهای نظامی آن خط تالوگ را رد نکرده اند.» به گفته وی «مرحله بعدی، البته آقای بلر مشخص نکرد، ممکن است این باشد که شکایتی به شورای امنیت داده شود.» آقای مظفری می افزاید: «این مسئله یک مرافعه ای خواهد بود که می تواند مدت ها ادامه داشته باشد. از نظر جمهوری اسلامی این ملوانان می توانند گروگان باشند تا به مردم انگلیس فشار وارد کنند که به خواسته های جمهوری اسلامی تن در دهند. البته جمهوری اسلامی هنوز به این خواسته ها اشاره نکرده است. اما گروگان ها می توانند وسیله ای برای انجام معامله باشند.» وی در پاسخ به این سوال که «آیا پیگرد حقوقی ملوانان توسط ایران در حالی که آنها تحت نظارت سازمان ملل عمل می کنند مشروعیت دارد؟» گفت: «تا زمانی که این ملوانان در دست جمهوری اسلامی باشند آنها به طور طبیعی هرکاری که بخواهند می توانند انجام دهند ولی چون این افراد در چارچوب قطعنامه های سازمان ملل فعالیت می کنند، قطعا در مراحل بعدی این سازمان در موضوع فوق دخالت خواهد کرد.» این کارشناس روابط بین الملل می گوید: «یکی از وظایف دبیر کل سازمان ملل هم این است که از نیروهای فعال در چارچوب مصوبات شورای امنیت حمایت کند و اگر این مسئله تا چند روز دیگر حل نشود دبیرکل سازمان مجبور است که عکس العمل نشان دهد.»