(rm) صدا |
در جشنواره فيلمهاي حقوق بشر که سازمان ديدبان حقوق بشر از پنجشنبه گذشته در نيويورک شروع کرد، 18 فيلم داستاني و مستند بلند نمايش داده ميشود که امسال درونمايه اغلب آنها بر محور جنگ و کودکان دور ميزند. از جمله فیلم های عمده، فیلم «اوما» است که در آن موفقیت مردم کاتولیک و پرتستان شهر اوما را در به پاسخ کشیدن مسئولان پلیس و ارتش آزادیبخش ایرلند در باره یک بمبگذاری خونین نمایش می دهد. فیلمی در باره مبارزه بر سر اخلاق جنسی در تگزاس، سرنوشت بچه های کلمبیائی محلات فقیر، و نامه های ویدئوی دورافتادگان جنگهای بالکان از جمله 18 فیلم بلند این جشنواره هستند که در مجموع 26 فیلم از 20 کشور در آن به نمایش در می آید. بهنام ناطقي (راديوفردا، نيويورک): جشنواره فيلمهاي حقوق بشر، که موسسه ديدبان حقوق بشر Human Rights Watch در نيويورک برگزار ميکند امسال با فيلم داستانياي شروع شد براساس يک واقعه تاريخي در ايرلند: فيلم Omagh اوما به پيامد انفجار مهيبي تابستان 9 سال پيش شهر اوما واقع در ايرلند شمالي ميپردازد که به مرگ 29 تن منجر شد. اين انفجار، مردم پروتستان و کاتوليک را که به صورت تاريخي در اين شهر همزيستي کردهاند را چنان تکان داد که مبارزه دامنهداري براي به مجازات رساندن مسببان آن آغاز کردند که همچنان ادامه دارد.
همين ماه گذشته يک عضو سابق ارتش آزاديبخش ايرلند، نخستين کسي بود به عنوان يکي از عوامل اين انفجار دستگير شد. کارگردان فيلم Pete Travis به قول منتقدها دردانگيزترين و در عين حال، اميدوارکننده مجموعه 18 فيلمي را که امسال در جشنواره حقوق بشر نمايش داده ميشود، ساخته است. وي ميگويد مشکل ساختن اين فيلم اين بود که مردم شهر ميخواستند تا جاي ممکن به واقعيت نزديک باشد.
اغلب فيلمهاي جشنواره حقوق بشر نيويورک، به موضوع جنگ و کودک ميپردازند. از جمله ديدنيترين آنها فيلمي است در باره يک پيانيست عراقي که در زيرزمين هتلي در مرکز بغداد گيرافتاده بود. اين فيلم که به ياد يک پيانيست و شومن مشهور و درگذشته آمريکائي ليبراچي بغداد ناميده شده است، کار خبرنگار بيبيسي در بغداد شان مکاليستر Sean McAlliste است که ماجراي سمير پيتر، پيانيست ميانسال و سپيدموي عراقي را نشان ميدهد که از صدام حسين بيزار بود اما طرح آمريکا براي کشور خود را نيز يک معما ميبيند.
از ديگر فيلمهائي که به جنگ عراق ميپردازند، يک مستند است از گارت اسکات و ايان اولدز، از مصاحبههاي تکاندهنده با سربازان بسيار جوان آمريکائي مستقر در فلوجه به نام «اشغال: سرزمين روياها» Occupation Dreamland.
اما بچهها ونوجوانان آمريکائي در فيلمهاي ديگر جشنواره فيلمهاي حقوق بشر نيز مطرح ميشوند، از آن جمله، بايد به فيلمي از ماريون ليپشوتز و روز زوزنبلات اشاره کرد که محور آن اختلاف ميان محافظهکاران تندرو و ليبرالها در يک شهر کوچک تگزاسي بر سر مسائل اخلاقي رابطه جنسي است. در فيلم Education of Shelby Knox، شلبي ناکس دختر نوجوان والدين جمهوريخواه و محافظهکاري است که ناخواسته به سخنگوي جنبش فمينيسم ليبرال تبديل ميشود. خانم شلبي ناکس، در مصاحبهاي گفت که تحول فکري او تدريجي بود، از وقتي متوجه شد که امراض مقاربتي در ميان نوجوانان شهر که از دسترسي به آموزش جنسي خارج ازکليسا محروم هستند، بالاست. خانم ناکس قوانيني که در زمان فرمانداري جرج بوش در تگزاس تصويب شدند را ضد زن و اشاعه دهنده پرهيزکاري جنسي توصيف ميکند.
اما در فيلمهاي امسال جشنواره حقوق بشر، شاهد شرايط سختتري از اين براي کودکان هستيم. در فيلم لا سييرا La Sierra به کارگرداني مارگريتا مارتينز و اسکات دالتون، بخت زندگي بچههائي مطرح است که به خاطر خشونت دستجات موادمخدر کلمبيا، قبل از رسيدن به سن بلوغ، کشته ميشوند.
در فيلم بچههاي برکت، The Boys of Baraka کودکان ساکن محلات فقيرنشين بالتيمور آمريکا به يک مدرسه شبانهروزي در کنيا فرستاده ميشوند که تربيت شوند. در فيلم مارديگرا، ساخت چين، فيلمساران ما را به کارگاههاي تنگ و تاريک در چين ميبرند که در آنجا بچههاي خردسال در شرايط بسيار سخت، مرواريدهاي مصنوعياي را ميسازند که رقصندگان نيمه برهنه در مراسم ماردي گرا در نيواورلينز آمريکا، براي تزئين اندام و توزيع بين تماشاگران از آنها استفاده ميکنند. در فيلم «حقوق زندگي» يا Living Rights يک پسر 16 ساله به نام يوشي ماجراي دست و پنجه کردن خود با يک بيماري سخت به نام عارضه اسپرگر را توضيح ميدهد.
گوران پاسکاليهويچ Goran Paskaljevic کارگردان صرب، در فيلم داستاني روياي نيمه شب زمستان، يک دختر عقب افتاده 12 ساله را تمثيل اوضاع سياسي و اجتماعي کنوني کشورهاي بالکان قرار ميدهد.
از جمله فيلمهاي ديگر جشنواره نامههاي ويديوئي است که در آن آدمهائي که به خاطر حوادث بالکان ده سال و بيشتر از هم دور افتادهاند به مبادله درددل از طريق نوار ويدئو ميپردازند. آقاي برونو بورس Bruno Burress که 13 سال است، جشنواره سينماي حقوق بشر را اداره ميکند ميگويد اين فيلم نشاندهنده اوضاع نوميدکننده دنياي بعد از جنگ است که خشونت به پايان رسيده است اما آثار آن در زندگي اشخاص باقي است.