یک مقام ارشد وزارت کشور میگوید «۶۰ درصد» شهروندان ایران «تحمل» فشار اقتصادی بیش از این را ندارند و «به بهبود شرایط آینده» هم امیدوار نیستند.
محمد بطحائی، رئیس سازمان امور اجتماعی ایران، سهشنبه ۲۶ خرداد، در یک نشست خبری این آمار را بر اساس یک پیمایش انجامشده در خرداد امسال ارائه کرد.
رادیو فردا بهطور مستقل قادر به تأیید این آمار نیست و راستیآزمایی آمارهای وزارت کشور نیز بهدلیل ماهیت اطلاعات و نوع کاربری آنها با تردیدها از سوی نهادهای نظارتی، کارشناسان مستقل و افکار عمومی مواجه است.
با این حال، انتشار آماری از این دست از سوی منابع رسمی در شرایط جنگ و فشارهای اقتصادی و روانی بر شهروندان ایران دارای اهمیت تلقی میشود.
بطحائی در ادامه اظهارات خود افزوده که بر اساس نتایج پیمایشهای دولتی، «حدود ۶۰ درصد مردم» درباره «بهبود شرایط» در آینده امیدوار نیستند و در پیمایش انجامشده در سال گذشته، «تصور مثبتی نسبت به بهتر شدن وضعیت نداشتهاند».
او میگوید همچنین میزان رضایت اجتماعی جامعه آماری یکی از پیمایشها، در بازه صفر تا صد، حدود ۳۸ درصد برآورد شده است؛ «به بیان دیگر، حدود ۶۲ درصد مردم از شرایط اجتماعی رضایت ندارند.»
این مقام دولتی با این حال درباره دلایل عدم رضایت این میزان از جمعیت کشور بر اساس جامعه آماری این پیمایشها اشارهای نکرد.
گزارشهای رسانهای و شهروندی از ایران در ماههای اخیر حاکی از افزایش سرسامآور قیمت کالاها و خدمات و رکوردشکنی نرخ تورم و طلا و ارز، بهدنبال حملات اسرائیل و آمریکا به کشور و محاصره بنادر ایران بوده است.
رویه مقامهای جمهوری اسلامی در مواجهه با بحرانها و مشکلات اجتماعی اغلب ابتدا انکار بحران و سپس تأیید وجود آن با بیان آمار کلی بوده است؛ آمارهایی که اغلب دربارهٔ دقت آنها نیز اطمینان وجود ندارد.
بطحائی در اظهارات خود به زمان دقیق انجام پیمایشهای اخیر توسط وزارت کشور نیز اشاره نکرده است.
کاهش اعتماد به کارآمدی حکمرانی
رئیس سازمان امور اجتماعی ایران در بخش دیگری از اظهاراتش، از بروز «زنگ خطر کاهش سرمایه اجتماعی» برای جامعه ایران بر اساس نتایج دادههای پیمایشهای وزارت کشور و مطالعات سایر نهادها اشاره کرد.
بطحائی گفت: «در یک دهه گذشته شاخص سرمایه اجتماعی کاهش یافته است؛ بهگونهای که این عدد در سال ۱۳۹۴ حدود ۴۳.۵ بوده و تا سال ۱۴۰۴ به حدود ۳۶.۶ کاهش پیدا کرده است.»
بر اساس اظهارات او، «اعتماد به کارآمدی حکمرانی روند کاهشی داشته، اما در مقابل، مناسبات میان مردم و اعتماد در سطح خرد افزایش پیدا کرده است.»
او در این زمینه توضیح داده: «به بیان دیگر، مردم در مواجهه با نقصهایی که در نظام حکمرانی احساس میکنند، بیشتر به یکدیگر، خانواده، دوستان و نهادهای نزدیک به خود تکیه کردهاند و از حمایتهای عاطفی، مالی و اطلاعاتی یکدیگر بهره میگیرند.»
این مقام وزارت کشور درباره پیمایشهای انجامشده در سال ۱۴۰۴ و پیش از جنگ ۴۰ روزه با آمریکا و اسرائیل نیز اعلام کرد: «تنها حدود ۲۵ درصد مردم احساس عدالت و برابری دارند. معنای این عدد آن است که نزدیک به ۷۵ درصد مردم احساس میکنند در فضایی زندگی میکنند که تبعیض و نابرابری در آن وجود دارد.»
پیش از این گزارشهای متعددی از فساد اقتصادی شماری از مقامات ارشد حکومتی و برخی اعضای خانواده آنها منتشر شده بود که گزارش شفافی از رسیدگی قضایی به این پروندهها منتشر نشده است.
شهروندان ایران دهههاست که تحت فشارهای اقتصادی ناشی از تحریمهای بینالمللی بر سر برنامه هستهای جمهوری اسلامی در کنار ناکارآمدی مدیران جمهوری اسلامی قرار دارند. فشارهای اجتماعی ناشی از نگاه ایدئولوژیک به آزادیهای فردی نیز طی سالهای اخیر با سرکوبهای سیاسی خشونتبار و نیز حملات نظامی به ایران، فشارها بر مردم را دوچندان کرده است.