چهل و هشتمین اجلاس کمیته میراث فرهنگی یونسکو در بوسان کره جنوبی با ثبت «قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن» در فهرست میراث جهانی موافقت کرد.
پرونده ثبتشده یک مجموعه اثر زنجیرهای شامل هفت قلعه و استحکام تاریخی است که الموت، لُمبِسَر، نویزرشاه، شمسکلایه، قُسطینلار، شیرکوه و ایلان را در بر میگیرد.
این شبکه دفاعی که در درههای الموت شرقی، غربی و دامنههای جنوبی البرز در استان قزوین قرار دارد، با استفاده از موقعیتهای طبیعی رشتهکوه البرز، سامانهای پیشرفته از دفاع، دیدهبانی و کنترل مسیرهای ارتباطی را ایجاد کرده بودند.
کارشناسان یونسکو در ارزیابی این پرونده تأکید کردهاند که ارتباط عملکردی قلعهها، تسلط آنها بر چشمانداز طبیعی و حفظ بخش مهمی از اصالت تاریخی مجموعه، از مهمترین دلایل پذیرش این پرونده است.
قدمت قلعه الموت که در حدود ۱۰۵ کیلومتری شهر قزوین قرار دارد بیش از ۱۱۶۰ سال برآورد میشود و برخی از قلعههای مجموعه، از جمله قلعه لمبسر، ریشه در دوره ساسانی دارند.
قلعه الموت از اواخر سده یازدهم میلادی به مرکز سیاسی، نظامی و فکری اسماعیلیان نزاری تبدیل شد، جریانی تأثیرگذار در جهان اسلام که نفوذ آن فراتر از ایران گسترش یافت.
یونسکو این مجموعه را «نمادی از سازماندهی راهبردی، تابآوری و اهمیت فرهنگی دولت اسماعیلیان نزاری» توصیف کرده است.
این شبکه استحکامات علاوه بر ایفای نقش دفاعی و پناهگاهی، مرکزی برای فعالیتهای علمی و فرهنگی بود و تا زمان سقوط قلعه الموت در سال ۱۲۵۶ میلادی به حیات جامعه نزاری کمک کرد.
نام چهرههایی چون خواجه نصیرالدین طوسی و حسن صباح، بنیانگذار حکومت نزاریه اسماعیلیان، با این مجموعه تاریخی پیوند خورده است.
پرونده قلعه الموت سیامین اثر میراث فرهنگی ملموس ایران است که در فهرست میراث جهانی یونسکو، سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد به ثبت میرسد.