معاون رئیسجمهور آمریکا بامداد یکشنبه ۲۳ فروردین در پاکستان به خبرنگاران گفت که مقامهای آمریکایی بدون دستیابی به توافق با ایران مذاکرات را ترک میکنند و به ایالات متحده بازمیگردند.
جِیدی ونس با اشاره به اینکه گفتوگوها با ایران به توافق ختم نشد، گفت پس از ارائۀ «آخرین و بهترین پیشنهاد»، اسلامآباد را ترک میکند.
او افزود: «ما با یک طرح بسیار ساده اینجا را ترک میکنیم؛ چارچوبی برای تفاهم که آخرین و بهترین پیشنهاد ماست. باید دید آیا ایرانیها آن را میپذیرند یا نه».
در حالی که معاون دونالد ترامپ اشاره نکرد «آخرین پیشنهاد» آمریکا چه بوده است، سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز بدون اشاره به جزئیات گفت که «انتظار نمیرفت این مذاکرات در یک جلسه به نتیجه برسد».
اسماعیل بقایی گفت این مذاکرات پس از ۴۰ روز جنگ انجام شده «و در فضایی آکنده از بدگمانی و سوءظن صورت گرفت؛ بنابراین طبیعی بود که انتظار نمیرفت این مذاکرات در یک جلسه به نتیجه برسد».
او در عین حال افزود: «تماسها و رایزنیها بین ایران، پاکستان و سایر دوستانمان در منطقه ادامه پیدا خواهد کرد».
معاون رئیسجمهور آمریکا در توضیح عدم موفقیت گفتوگوها، با اشاره به کاستیها در روند مذاکرات گفت: «ایران تصمیم گرفته است شرایط آمریکا از جمله نساختن سلاحهای هستهای را نپذیرد».
ونس اظهار داشت: «خبر بد این است که ما به توافق نرسیدهایم و فکر میکنم این خبر برای ایران بسیار بدتر از ایالات متحدهٔ آمریکا باشد. بنابراین ما بدون رسیدن به توافق به ایالات متحده بازمیگردیم. ما خطوط قرمزمان را بهوضوح مشخص کردهایم».
او همچنین گفت که در طول این مذاکرات، بیش از شش بار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفتوگو کرده است.
نشست اسلامآباد نخستین دیدار مستقیم میان آمریکا و ایران در بیش از یک دههٔ اخیر و عالیترین سطح گفتوگوها از زمان انقلاب بهمن ۱۳۵۷ به شمار میرفت. نتیجهٔ این نشست قرار بود سرنوشت آتشبس شکنندهٔ دو هفتهای و بازگشایی تنگهٔ هرمز را تعیین کند.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع نزدیک به میانجیگران پاکستانی نوشت که ونس همراه با استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژه، و جرد کوشنر، داماد ترامپ، پیش از زمان استراحت، به مدت دو ساعت با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، و عباس عراقچی، وزیر خارجه، دیدار کردند.
منبع دیگری از پاکستان با اشاره به دور نخست گفتوگوها گفت که «فضای جلسات مدام متشنج و آرام میشد».
برای برگزاری این گفتوگوها، اسلامآباد، شهری با بیش از دو میلیون نفر جمعیت، با حضور هزاران نیروی شبهنظامی و سربازان ارتش در خیابانها بهطور کامل قرنطینه شد.
«تعهد بلندمدت از سوی ایرانیها ندیدیم»
معاون رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از اظهاراتش بعد از مذاکره با طرف ایرانی گفت که ریشهٔ اصلی اختلافات بر سر جنگافزارهای هستهای است.
او گفت: «واقعیت ساده این است که ما نیازمند یک تعهد صریح و مثبت هستیم که آنها بهدنبال سلاح هستهای نخواهند بود و به دنبال ابزارهایی که دستیابی سریع به آن را ممکن میکند نیز نخواهند رفت».
او در ادامه گفت: «پرسش ساده این است: آیا ما شاهد یک تعهد ارادیِ بنیادین از سوی ایرانیها برای نساختن سلاح هستهای هستیم؟ نه فقط برای حالا یا دو سال دیگر، بلکه بلندمدت. ما هنوز چنین چیزی ندیدهایم، اما امیدواریم که شاهد آن باشیم».
آقای ونس در مورد بازگشایی تنگهٔ هرمز نیز گفت: «فکر میکنم ما کاملاً انعطافپذیر بودیم و همراهی کردیم. رئیسجمهور به ما گفت که باید با حسن نیت به اینجا بیایید و بیشترین تلاش خود را برای دستیابی به توافق به کار بگیرید. ما همین کار را کردیم، اما متأسفانه نتوانستیم پیشرفتی داشته باشیم».
او تاکید کرد که رئیسجمهور آمریکا در این گفتوگوها همراهی لازم را داشته است.
دونالد ترامپ و روند مذاکرات
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ساعاتی که مذاکرات اسلامآباد جریان داشت برای تماشای یک مسابقۀ ورزشهای رزمی، یوافسی، در میامی فلوریدا حضور داشت. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز او را همراهی میکرد.
جیدی ونس در توضیحات خود پس از اتمام مذاکرات گفت که با تمامی طرفها، از جمله رئیسجمهور آمریکا، در تماس بوده است، اما به نوشته منابع خبری، این تحولات در حالی رقم خورد که دونالد ترامپ بهطور فعال از کاخ سفید اوضاع را رصد نکرده است.
رئیسجمهور آمریکا روز شنبه، در حالی که گفتوگوها در پاکستان جریان داشت، در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «اینکه به توافق برسیم یا نه، برای من تفاوتی نمیکند. دلیلش این است که ما پیروز شدهایم».
تهران و واشینگتن پس از ۴۰ روز جنگ که به قوای نظامی و شهرها و برخی از زیرساختهای ایران لطمه فراوان زد، در پی چند روز فشار بیامان از طرف رئیسجمهور آمریکا که حتی با تهدید برای کل تمدن ایران نیز همراه بود، به یک آتشبس دو هفتهای رضایت دادند.
هیئت مذاکرهکنندهٔ ایرانی به ریاست رئیس مجلس شورای اسلامی در حالی وارد جلسه مذاکرات شد که پیشتر خط و نشان کشیده بود اگر دو پیششرط تأمین نشود پا به جلسه نخواهد گذاشت: آتشبس در لبنان و آزادسازی میلیاردها دلار پول ایران.
در روز پنجم آتشبس، در حالی که بیش از یک هفته دیگر از آن باقی مانده، مذاکرات در حالی بینتیجه اعلام شد که حملات اسرائیل به لبنان همچنان ادامه دارد و هیئت ایرانی بدون دستیابی به نتیجه مشخصی به کشور باز میگردد.