بکتاش خمسهپور (راد?وفردا): در تهران كمال خرازي وزير امور خارجه جمهوري اسلامي در يك جلسه مطبوعاتي اتهامات مربوط به اظهارات وزير دفاع آمريكا را مبني بر دخالت تهران در جنگ عراق را تكذيب كرده است. همزمان در ايران اظهار نظرهاي مختلفي نسبت به موضع جمهوري اسلامي در قبال جنگ انتشار يافته است.
سياوش اردلان (راد?وفردا): هرچند جمهوري اسلامي سياست خود در برابر جنگ عراق حتي قبل از شروع آنرا بي طرفي فعال نام گذاشته بود اما اينك با نزديك شدن به پايان ايام نوروزي بحث هاي محافل سياسي جمهوري اسلامي در مورد اين سياست رفته رفته گرم ميشود. كمال خرازي امروز در يك كنفرانس خبري سياست بي طرفي فعال ايران را اين گونه تشريح كرد.
کمال خراز? (وز?ر امورخارجه جمهور? اسلام?): منافع ملي ما ايجاب ميكند كه در اين جنگ به نفع هيچ يك از طرفين وارد منازعه نشويم و بر اين سياست خودمان مصمم هستيم و گمان ميكنيم كه منافع ايران در اين نهفته است و بنابراين در آينده هم منافع ايران بر همين سياست خواهد بود.
س?اوش اردلان: اما اظهار نظرهايي كه در ايران راجع به سياست رسمي كشور شده هيچ كدام هنوز به يك جريان مشخص انتقادي مبدل نشدهاند. عده اي از سياست بي طرفي فعال حمايت ميكنند و مانند رحمان بهمن، نماينده مهاباد در مجلس، ميگويند ما تا به حال سياست خوبي در پيش گرفتهايم كه نه زياد وارد جنگ شدهايم و نه بي تفاوت از كنار آن گذشته ايم.
اما برخي ديگر اصولا قايل به اين بحث نيستند كه سياست بي طرفي فعال راهبردي مشخص دارد كه بتوان از آن به عنوان سياست ياد كرد. مثلا رجبعلي مزروعي، نماينده اصفهان، گفت: ايران در جنگ عراق موضعي ندارد و ما نتوانستهايم سياستي را اتخاذ كنيم. نگراني اين عده از تحليلگران آنست كه جمهوري اسلامي دقيقا نميداند در جنگ عراق چه ميخواهد و براي رسيدن به اهداف خود چه كاري بايد انجام دهد. با اين حال آنچه مقامات جمهوري اسلامي ميدانند آنست كه حضور نظامي آمريكا در عراق تهديدي براي حکومت ايران هم به شمار ميرود. هرچند به نظر ميرسد دشواريهاي روزافزون آمريكا در اين جنگ اندكي خيال مقامات جمهوري اسلامي را از احتمال حمله آمريكا به ايران آسوده ساخته است.
حسين شريعتمداري، از چهره هاي تندروي جمهوري اسلامي، كه مدير مسئول روزنامه كيهان است، امروز در سر مقاله روزنامه نوشت: نتيجه جنگ تا كنون به نفع جهان اسلام بوده است. اما همه اين اظهارات به اين معني نيست كه مسئولان جمهوري اسلامي در مورد منافع ملي ايران در اين جنگ اتفاقنظر داشته باشند.
در حالي كه وزارت امور خارجه و دولت بر سياست بي طرفي فعال خود تاكيد ميكنند، صدا و سيماي جمهوري اسلامي كه از ارگانهاي پرقدرت حكومتي است، در گزارشهاي خبري خود نوعي حمايت از حكومت عراق را القا ميكند. اين نوع پوشش خبري صدا و سيما كه رياست آن بر عهده علي لاريجاني است، با انتقادهاي شديد اطرافيان نظير محسن رضايي، فرمانده سابق سپاه كه دبير مجمع تشخيص مصلحت نيز هست روبرو شد. سايت اينترنتي بازتاب، كه منسوب به محسن رضايي است، مدتي است كه رويه انتقادي رااز علي لاريجاني در پيش گرفته است. سايت بازتاب تظاهرات روز جمعه عده اي در اهواز به نفع صدام حسين را ناشي از تبليغات صدا و سيما دانست.
اما خود محسن رضايي اظهار نظر كرد كه اينك بهترين فرصت براي ايران است تا باتوجه به دشواريهايي كه آمريكا در جنگ با آن مواجه شده، از ايالات متحده امتياز بگيرد. يكي از اين امتيازات به عقيده محسن رضايي، درخواست حداقل سه م?ليارد دلار از آمريكا و بر?تان?ا بابت خسارت ناشي از جنگ براي ايران است. شايد اگر اظهارات محسن رضايي از زبان يكي از چهره هاي دوم خردادي بود به آساني از طرف محافظهكاران مورد انواع اتهام قرار ميگرفت. اما با اين حال گفته هاي محسن رضايي از پيشنهادهاي معدود ملموسي است كه يك مقام جمهوري اسلامي ارائه ميدهد. اما ويژگي چشمگيري كه مواضع اصلي ايران در قبال جنگ عراق داشته يكي انتظار كشيدن وقايع آينده و ديگري سرعت عمل در تكذيب اتهاماتي است كه اگر تكذيب نشوند ميتواند خشم آمريكا را برانگيزد. در حاليكه وزيرامورخارجه جمهوري اسلامي بر موضع بيطرفي فعال حكومت ايران نسبت به جنگ آمريكا عليه رژيم صدام حسين تاكيد مي ورزيد، برخي از نمايندگان اصلاح طلب مجلس شوراي اسلامي، حكومت ايران را در قبال جنگ عراق فاقد سياست مشخص توصيف كردند و سايت اينترنتي منسوب به محسن رضائي، دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام، از حمايت راديوتلويزيون جمهوري اسلامي نسبت به نظام صدام حسين در عراق انتقاد ورزيد و تظاهرات جمعي در خوزستان به نفع نظام صدام حسين را ناشي از تبليغات راديوتلويزيون جمهوري اسلامي دانست. محسن رضائي، دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام پيشنهاد كرد چمهوري اسلامي مبلغ سه ميليارد دلار تحت عنوان خسارات ايران از جنگ عراق از آمريكا و بريتانيا مطالبه كند.
