سهم ایران در «میراث بشریت» ثبت شده در سازمان یونسکو
گنبد سلطانیه - استان زنجان.. تاریخ ثبت: ۲۰۰۵
گنبد سلطانیه مقبره محمد خدابنده الجایتو، هشتمین سلطان سلسله ایلخانیست که در ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ در شهر سلطانیه (پایتخت ایلخانیان) ساخته شد. ارتفاع آن حدود ۴۹ متر است.
- برج گنبد قابوس - استان گلستان.
بلندترین برج تمام آجری جهان است که در سال ۳۷۵ هجری خورشیدی در زمان سلطنت شمس المعالی قابوس بن وشمگیر بنا شد.
قره کلیسا از بناهای مذهبی متعلق به ارامنه است که در جنوب ماکو و ۲۰ کیلومتری شمال شرقی چالدران در کنار روستایی به همین نام واقع شده است.
تخت سلیمان - استان آذربایجان غربی. تاریخ ثبت: ۲۰۰۳
محوطه تاریخی بزرگی در نزدیکی تکاب و روستای تخت سلیمان است که مهمترین آثار بهجا مانده آن آتشکده و تالارهای دوره ساسانیست.
نیایشگاه باستانی چغازنبیل- استان خوزستان. تاریخ ثبت: ۱۹۷۹
تاریخ ساخت: در حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد، به دستور پادشاه ایلام، اونتاش ناپیریشا
- ارگ بم - استان کرمان. تاریخ ثبت: ۲۰۰۴
در کنار شهر بم در استان کرمان قرار دارد و در طول بیش از ۲۵۰۰ سال که از تاریخ آن میگذرد بارها مورد تاخت و تاز و محاصره واقع شد. این نکته بهخصوص از آن جهت بود که در مسیر جاده ابریشم قرار داشت. آن را مربوط به دوران اشکانی و یا هخامنشی میدانند. این بنای باستانی در زلزله پنجم دیماه ۱۳۸۲ تقریبا بهطور کامل ویران شد و به همین دلیل یونسکو آن را در فهرست آثار در معرض خطر قرار داد.
باغ ایرانی - استانهای فارس، مازندران، اصفهان، کرمان، یزد، خراسان. تاریخ ثبت: ۲۰۱۱
قنات ایرانی - استانهای خراسان رضوی، خراسان جنوبی، یزد، کرمان، مرکزی، اصفهان. تاریخ ثبت: ۲۰۱۶
تعداد ۱۱ قنات ایرانی به دلیل فناوری ویژهشان مورد توجه یونسکو واقع شد. این ۱۱ قنات عبارتند از: قنات قصبه گناباد، قنات بلده فردوس، قناتهای حسنآباد مهریز و زارچ یزد، قنات ابراهیمآباد اراک، قنات مزدآباد میمه و قنات وزوان در بخش میمه اصفهان، قنات دوطبقه اردستان، قنات جوپار، قنات اکبرآباد و قنات قاسمآباد بروات در کرمان.
بازار تبریز، تاریخ ثبت ۲۰۱۰
شوش - استان خوزستان. تاریخ ثبت: ۲۰۱۵
این شهر باستانی از قدیمیترین سکونتگاههای شناخته شده جهان است و قدمت آن را حدود ۶۰۰۰ سال تخمین میزنند.
آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی - استان اردبیل. تاریخ ثبت: ۲۰۱۰
مجموعه آرامگاههای شیخ صفیالدین ( جد پادشاهان صفوی)، شاه اسماعیل اول صفوی و همسرش و همچنین شماری از صاحبمنصبان این سلسله است که ابتدا در سال ۷۳۵ هجری قمری بنا و سپس تکمیل شد.
- شهر سوخته - استان سیستان و بلوچستان. تاریخ ثبت: ۲۰۱۴
این شهر بقایای دولتشهری باستانی در ایران است که قدمت آن به دستکم حدود ۶۰۰۰ سال پیش میرسد
- سازههای آبی شوشتر- استان خوزستان. تاریخ ثبت: ۲۰۰۹
اساس این سازههای آبی در دوران هخامنشیان بنیاد نهاده شد ولی ساسانیان به تکمیل آن پرداختند. هدف از ساخت این سازهها بهرهگیری از نیروی آب بهعنوان محرک آسیابها بوده است. مادام ژان دیولافوآ باستانشناس نامدار فرانسوی در سفرنامه خود از این محوطه به عنوان بزرگترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد کرده است.
تخت جمشید - استان فارس. تاریخ ثبت: ۱۹۷۹
مجموعهای از کاخها که پایتخت پادشاهان امپراتوری هخامنشی محسوب میشد و در دوران زمامداری داریوش بزرگ، خشایارشاه و اردشیر اول بنا شدهاند.
پاسارگاد - استان فارس. تاریخ ثبت: ۲۰۰۴
میدان نقش جهان- استان اصفهان. تاریخ ثبت: ۱۹۷۹
میدان نقش جهان میدان بزرگ مستطیل شکلیست که چندین اثر تاریخی را در دل خود جای داده، و یکی از آنها در فهرست یونسکو به ثبت رسیده است. این میدان به شکل فعلی در دوره سلطنت شاه عباس صفوی پایهگذاری شد.
میمند - استان کرمان. تاریخ ثبت: ۲۰۱۵
این روستایی صخرهای و دستکند از قدمتی حدود ۸ تا ۱۲ هزار سال برخوردار است و از نخستین سکونتگاههای بشر به شمار میرود. در زبان و گویش مردم این روستا هنوز از کلمات پهلوی ساسانی استفاده میشود.
مسجد جامع اصفهان - استان اصفهان. تاریخ ثبت: ۲۰۱۲
این مسجد که از مهمترین و قدیمیترین بناهای مذهبی ایران بهشمار میرود یک مجموعه تاریخی وسیع را در بر میگیرد. گفته میشود ابتدا جایگاه یک آتشکده عصر ساسانی بوده و بعدها در مکان آن مسجدی ساده بنا نهادهاند. آن را متعلق به قرون هشتم تا هجدهم میلادی میدانند.
کویر لوت - استانهای خراسان جنوبی، کرمان، سیستان و بلوچستان. تاریخ ثبت: ۲۰۱۶
این کویر به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و از سابقهٔ تمدنی بیش از پنج هزار سال در حاشیهٔاش برخوردار است. آثار باستانی متعددی همچون درفش پنج هزارسالهٔ شهداد در آن کشف شده است.
سنگ نبشته بیستون - استان کرمانشاه. تاریخ ثبت: ۲۰۰۶
به عنوان بزرگترین سنگ نبشته جهان و نخستین متن شناخته شده ایرانی ثبت شده است که از آثار دودمان هخامنشیان (۵۲۰ پیش از میلاد) بهشمار میرود. در شهرستان هرسین ، ۳۰ کیلومتری شهر کرمانشاه بر دامنه کوه بیستون قرار دارد.
این سنگنبشته شرح پیروزی داریوش بزرگ بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان است.
- کاخ گلستان - استان تهران. تاریخ ثبت: ۲۰۱۳
مجموعهایست از بناها در میدان ارگ تهران که نخستین بنای آن در زمان شاه تهماسب یکم در دوران صفویه ساخته شد. ولی در دورهٔ قاجار گسترش فراوانی یافت و محل سکونت شاهان قاجار بود.
شهر تاریخی یزد - استان یزد. تاریخ ثبت: ۲۰۱۷
شهر یزد در میانه فلات ایران و در ۲۷۰ جنوب شرقی اصفهان ، در نزدیکی جاده ابریشم قرار داد. یزد یک نمونه استفاده هوشمندانه از منابع طبیعی محدود برای بقا در منطقه کویری بهشمار میرود.است.